Werkend ouderschap in 2040: jongeren over hun eigen toekomst

Waarom dit project?

Steeds meer jongeren kampen met mentale gezondheidsproblemen, onzekerheid over hun toekomst en twijfels over hun rol als toekomstige ouder. Structurele tekorten in zorg, onderwijs en kinderopvang, de gespannen woningmarkt en onzekerheid over werk dragen daaraan bij. Zonder verandering groeit een generatie op die moeite heeft om werk, zorg en persoonlijke ontwikkeling in balans te brengen. Dit heeft niet alleen gevolgen voor hun welzijn en dat van hun kinderen, maar ook voor de samenleving: het beïnvloedt de arbeidsproductiviteit en legt extra druk op de zorg die binnen gezinnen en gemeenschappen wordt opgevangen.

Werkend ouderschap in 2040 maakt duidelijk dat uitwisseling tussen jongeren en partijen die invloed hebben op praktijk en beleid essentieel is. Door jongeren actief te betrekken en gelijkwaardig met hen samen te werken, ontstaat ruimte voor een samenleving die meebeweegt met hun leven.

Wat hebben we gedaan?

In dit door ZonMw-gefinancierde project onderzocht TNO samen met jongeren, ondersteund door een leernetwerk, wat er nodig is om in 2040 werk, ouderschap en mentaal welzijn met elkaar te verenigen.

• Jongeren brachten hun zorgen, dromen en ideeën in kaart in creatieve workshops.
• TNO ontwikkelde samen met hen tien concrete toekomstpaden.
• De inzichten zijn vertaald naar praktische handvatten voor beleidmakers, werkgevers en maatschappelijke organisaties.

Jongeren als medeonderzoekers

Vier havo-scholieren maakten hun profielwerkstuk binnen het project en organiseerden creatieve workshops met leeftijdsgenoten. Met toekomstbrieven, moodboards en fotomindmaps brachten zij hun visie op ouderschap in 2040 tot leven. Ze werden hierin begeleid door jeugdcoaches van Jongerenambassadeurs en onderzoekers van TNO.

Door samen te reflecteren en ervaringen uit te wisselen, schetsten zij een gezamenlijke toekomstvisie voor 2040: een samenleving waarin werk- en zorgtaken eerlijk verdeeld zijn, en waarin de mentale gezondheid van zowel ouders als kinderen centraal staat.

De jongeren bepaalden mede de koers van het onderzoek. Hun ervaringen en ideeën vormden de basis voor tien transitiepaden, uitgewerkt in stappen voor gezinnen, werkgevers, scholen, kinderopvang, overheden en zorg- en kennisinstellingen.

In dit artikel vertelt projectleider Nicole van Kesteren over de kracht van participatief jongerenonderzoek.

Van workshops naar gedragen toekomstvisie

De creatieve workshops met jongeren werden gecombineerd met leernetwerkbijeenkomsten gebaseerd op de LISO-werkwijze. Hierin gingen de jongerenonderzoekers, beleidsmakers en andere professionals uit de praktijk met elkaar in gesprek. De inzichten van jongeren over werkend ouderschap en mentale gezondheid in 2040 werden besproken in het leernetwerk met vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, zorg- en kennisinstellingen, belangenorganisaties en overheid. Zo ontstond een breed gedragen toekomstvisie.

Waar dromen jongeren van?

Boven alles staat één verlangen centraal: een goed leven. Jongeren schetsten in gezamenlijke sessies een toekomstbeeld voor 2040 waarin de nadruk ligt op het welzijn van het kind, gelijkwaardig ouderschap, werk dat betekenisvol is en in hun leven past, en mogelijkheden voor persoonlijke groei, leren en maatschappelijke impact.

Hun toekomstbeeld is inclusief: jongeren doorbreken vanzelfsprekende aannames over rollen en gezinsvormen. Ze vragen om een samenleving die hen ondersteunt, ongeacht hun gender, achtergrond of gezinssituatie. Daarmee sluiten ze aan bij actuele discussies over gelijkwaardig ouderschap, genderrollen en de waardering van onbetaald werk.

En ze kijken breed: niet alleen naar hun eigen situatie, maar ook naar wat er nodig is in het onderwijs, werk, zorg en beleid.

Actie is nu nodig

Jongeren vragen nú om actie van iedereen die hun toekomst mee vormgeeft. Beleidsmakers kunnen meer aansturen op gelijkwaardige ouderrelaties. Werkgevers kunnen ruimte creëren voor een leven naast werk. Kinderopvang, scholen en zorginstellingen kunnen de veerkracht van kinderen en ouders versterken. En ouders kunnen vandaag al het verschil maken door samen zorg te dragen en open met hun kinderen te communiceren.

In 2026 organiseert TNO een serie vervolgbijeenkomsten met het leernetwerk. Tijdens deze bijeenkomsten bouwen we voort op de transitiepaden die door de jongeren zijn geschetst. Met betrokken leernetwerkleden werken we aan het in de praktijk brengen van kansrijke oplossingsrichtingen voor de komende jaren. Geïnteresseerden kunnen zich aansluiten bij het leernetwerk om actief mee te doen aan deze vervolgstappen.

TNO als innovatiepartner

TNO brengt verschillende perspectieven samen. Op basis van data, participatief onderzoek en systeemdenken vertalen we de stem van jongeren naar beleidsaanbevelingen en toepasbare oplossingen. De inzichten uit Werkend ouderschap in 2040 maken deel uit van ons bredere innovatieprogramma rond vrouwengezondheid, waarin ook thema's als economische veerkracht van vrouwen, betrokken vaderschap en gezinsvriendelijk werkgeverschap een plek krijgen.

Werk mee aan een toekomst waarin werk en ouderschap samen gaan

Wil jij samen bouwen aan een toekomst waarin werk en ouderschap hand in hand gaan? TNO zoekt partners die willen meedenken en meedoen: van werkgevers die ruimte willen creëren voor een leven naast werk tot beleidsmakers die dit met wet- en regelgeving willen mogelijk maken en stimuleren. Ook maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en zorgverleners zijn onmisbaar in deze beweging.

Sluit je bij ons aan, deel je inzichten en ervaringen of werk mee aan vervolgonderzoek. Samen ontwikkelen we vernieuwende oplossingen die werk, zorg en mentaal welzijn in balans brengen — voor jongeren, ouders en de samenleving van morgen.