TNO en Topsector Logistiek lanceren praktische meetmethode voor mobiele werktuigen

De werkelijke NOx-uitstoot van bouwmachines kan in de praktijk sterk variëren, afhankelijk van gebruik, belasting en omstandigheden. Tegelijkertijd zijn er heel veel typen bouwmachines en verschilt hun inzet enorm. Tot nu toe werd slechts op kleine schaal in de praktijk gemeten.

Bovendien werden de relevante gegevens voor stikstofberekeningen, zoals het brandstofverbruik, maar beperkt geregistreerd. Dat maakt het lastig om de uitstoot op projectniveau nauwkeurig te voorspellen, wat leidt tot een zekere mate van onzekerheid in de stikstofberekeningen en vergunningen mogelijk vertraging oplopen.

Praktische meetmethode

Daar komt nu verandering in. TNO en Topsector Logistiek hebben samen een praktische meetmethode ontwikkeld waarmee bouwbedrijven zélf aan de slag kunnen. Dankzij een instructievideo en een duidelijke handleiding kunnen monteurs eenvoudig een meetmodule installeren op hun machines. Hiermee meten de bedrijven direct NOx- en CO2-emissies, én verzamelen ze operationele data zoals brandstofverbruik en draaiuren. Dit is relevant voor stikstofberekeningen. Het doel is om de meetmethode het komende jaar bij meer dan 100 machines toe te passen.

Verduurzamen en vergunningverlening

Deze inzichten zijn belangrijk voor bedrijven die hun materieelpark willen verduurzamen en aantoonbaar willen voldoen aan strengere milieueisen. Door praktijkdata te gebruiken in stikstofberekeningen, kunnen bedrijven vertraging bij vergunningverlening voorkomen en hun machine-inzet optimaliseren. Minder stationair draaien? Gerichter investeren in schonere machines? De nieuwe methode maakt het mogelijk.

Van toegepast onderzoek direct naar bruikbare tools

De meetoplossing bestaat uit drie onderdelen: een NOx-sensor in de uitlaat, een luchtmassastroom-sensor in het inlaattraject, en een datalogger die alle gegevens verzamelt. De installatie is praktisch en door monteurs goed uitvoerbaar.

De samenwerking tussen TNO en Topsector Logistiek laat zien hoe toegepast onderzoek direct leidt tot bruikbare tools voor de sector. Kennis wordt omgezet in concrete oplossingen voor emissiereductie en regelgeving. TNO ontwikkelt de meetinstrumenten en methodieken en de Topsector Logistiek past deze toe in grootschalige praktijkmetingen bij zoveel mogelijk bouwmachines.

Emissies bouwmachines nauwkeuriger

Sinds juli 2024 zijn bij honderden bouwmachines praktijkmetingen uitgevoerd binnen het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek.

Uit het recente rapport van Topsector Logistiek blijkt dat het brandstofverbruik en de draaiuren van machines in werkelijkheid vaak lager liggen dan vooraf wordt aangenomen. Dit biedt kansen om emissies nauwkeuriger te berekenen en gerichte maatregelen te nemen.

Daarnaast heeft TNO, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, diverse rapporten geschreven over de mogelijkheden en resultaten van emissiemetingen aan mobiele werktuigen. Deze rapporten, samen met een Kamerbrief, zijn in september aangeboden aan de Tweede Kamer.