Tijdelijke Speciale Economische Zone rond Rotterdam kan klimaatvertraging en bbp-verlies voorkomen

Volgens Johannes Bollen (senior econoom, TNO Vector), Prof. dr. André Faaij (Director of Science & Technology & Principal Scientist, TNO Energy & Materials Transition) en Sebastiaan Hers (TNO Senior Scientist) kan een SEZ, met één mandaat, versnelde besluitvorming en gecoördineerde infrastructuurontwikkeling, klimaatvertraging beperken en bbp verliezen helpen voorkomen die, bij uitblijven van voortgang, kunnen oplopen tot circa 5%.

Rotterdam als logische eerste casus

Het Rotterdamse haven en energie/chemie cluster is een nationaal én Noordwest Europees knooppunt waar aanlanding van wind op zee, de waterstof backbone en CO₂ transport en opslag samenkomen. Door de concentratie van energie intensieve productie, strategische infrastructuur en grensoverschrijdende waardeketens kan versnelling hier de grootste systeemimpact per euro opleveren:

investeringsbesluiten, vergunningen, stikstofruimte en netinpassing komen er letterlijk bij elkaar. Daarmee is Rotterdam een logische eerste casus voor uitvoeringsgerichte versnelling, stellen de auteurs.

Kern van het voorstel

De longread werkt een tijdelijke Speciale Economische Zone (SEZ) als uitvoeringskader uit voor het Rotterdamse haven- en industriecluster, met één integraal mandaat en één uitvoeringsritme. De SEZ bundelt:

• Eén interdepartementaal mandaat dat integraal stuurt op CO₂-doelbereik, energie-infrastructuur, stikstofruimte en budget, inclusief keuzes over prioritering en financiering.
• Eén versnellingsregime voor uitvoering, met gebundelde vergunningprocedures en vaste doorlooptijden, prioritering van netruimte en aansluitingen voor projecten met aantoonbare systeemimpact, en stabiele spelregels voor investeerders.
• Budgettaire begrenzing en beheersing, met een expliciet uitgavenplafond, mijlpalen en stopknoppen, zodat versnelling mogelijk is zonder open-einde verplichtingen.

Doel: de realisatiefase weer uitvoerbaar maken door randvoorwaarden in samenhang te organiseren, zodat Rotterdam als eerste schaalstap zichtbaar tempo maakt en daarmee ook de nationale uitvoering kan versnellen.

Economische urgentie

De auteurs plaatsen de SEZ in een bredere economisch industriële context: zonder gerichte versnelling en voorspelbare kaders dreigen vertraagde investeringen, uitstel van verduurzaming en onnodig bbp verlies. Door net en vergunningenknelpunten juist dáár op te lossen waar systeemwaarde, infrastructuur en investeringsbereidheid samenkomen, wordt klimaatdoelrealisatie gecombineerd met behoud van verdienvermogen. (Onderbouwing en cijfermatige inschatting in de MeJudice longread.)