Gedeelde logistiek vraagt om nieuwe vormen van samenwerking

Transport onder druk, handel onder druk

"Zonder logistiek is iedereen dakloos, naakt en heeft honger", las Jaco van Meijeren, Senior Lead Consultant Supply Chain Innovation bij TNO, op een vrachtwagen in het Verenigd Koninkrijk. Die slogan vat volgens hem goed samen wat er op het spel staat: zonder goed functionerende logistiek staat de hele economie stil. Toch staat juist deze cruciale sector onder enorme druk.

Het personeelstekort is nu al kritiek en wordt door vergrijzing alleen maar erger. De infrastructuur zit aan zijn maximum en door groot onderhoud wordt de wegcapaciteit zelfs minder. Daarbij komt de opdracht om ook de logistieke sector steeds duurzamer te maken.

Gevolgen voor verladers

Dit zorgt ook voor concrete problemen bij eigen vervoerders of verladers: volle magazijnen doordat afvoer niet op tijd geregeld kan worden, uitgelopen leveringen die klanten kosten, en stijgende transportkosten die de marges voor iedereen onder druk zetten. Daarnaast neemt de druk op leveringszekerheid alleen maar toe en zal de vraag naar wegtransport naar verwachting tot 10% toenemen tot 2040 (bron: WLO 2025). Er moet dus meer gebeuren met minder.

Die transitie komt er hoe dan ook, de vraag is wanneer en hoe. "Het zou eigenlijk een gemiste kans zijn om hierover alleen met vervoerders te praten", zegt Jaco. "We willen juist ook verladers erbij betrekken, want alleen zo krijg je een totale oplossing. Verladers die nu aanhaken, kunnen meedenken over hoe dit het beste vorm krijgt."

Ook een volle vrachtwagen op de terugweg

De oplossing vraagt om denken over de eigen bedrijfsgrenzen heen. Een verlader die flexibel is in zijn laad- en lostijden maakt het voor vervoerders mogelijk om efficiënter te plannen. Een groep producenten die gezamenlijk investeert in laadinfrastructuur maakt elektrisch transport haalbaar. Voor verladers levert dit concrete voordelen op: betere leverbetrouwbaarheid, lagere kosten door efficiëntere planning, en een voorsprong op concurrenten die nog afwachten.

Onderzoek toont aan dat 25% minder ritten mogelijk is. Die efficiëntie vertaalt zich in lagere kosten, minder uitstoot en betrouwbaardere leveringen. "We kunnen met dezelfde assets veel meer bereiken als we het samen doen in plaats van ieder voor zich", benadrukt Jaco.

Meerdere kwekers naar één bloemenveiling

Neem het voorbeeld van een groep potplantenkwekers. Elk bedrijf heeft één tot drie vrachtwagens waarmee ze apart naar de bloemenveiling rijden. "Soms rijden meerdere vrachtwagens van verschillende kwekers dezelfde route, terwijl ze niet allemaal vol zitten", vertelt IJsbrand Kaper, Business Developer bij TNO. "Als ze slim samenwerken, kunnen ze met minder voertuigen hetzelfde vervoeren. Dat scheelt in kosten, in personeel en in uitstoot."

Uit een enquête onder deze kwekers kwamen concrete overwegingen naar boven. Argumenten voor: gezamenlijke uitdagingen rond elektrificatie en laadinfrastructuur, personeelstekorten, en verduurzamingsverplichtingen richting afnemers. Maar ook zorgen: kunnen we onze vrachtwagen nog gebruiken als we hem uitlenen aan de buurman? En moeten we data op een platform gooien waardoor we een afhankelijkheid creëren die we niet willen?

Van wantrouwen naar samenwerking

"We hebben gezien hoe een groep containervervoerders probeerde samen te werken via een commercieel softwareplatform", vertelt Jaco. "Dat mislukte volledig omdat bedrijven het platform niet vertrouwden. Ze dachten: die partij verdient aan onze data en kan alles tegen ons gebruiken."

De barrières zijn helder: wantrouwen over data-deling, angst voor afhankelijkheid en zorgen over concurrentie. Voor verladers speelt dit vaak anders dan voor vervoerders. Transport is voor hen geen primaire business, maar een ondersteunende activiteit. Juist daarom is het zo belangrijk dat de oplossingen die ontwikkeld worden, ook voor deze groep werken.

Meer daadkracht nodig

"We zien dat externe prikkels zoals zero-emissiezones werken", constateert Jaco. De vraag is: welke systeemprikkels zijn nodig om gedeelde logistiek op grote schaal van de grond te krijgen?

"In Nederland hebben we veel overlegstructuren, maar te weinig daadkracht die nodig is voor deze hoognodige transitie", vult IJsbrand aan. "Het kost enorm veel tijd om de verschillende partijen in de sector te mobiliseren. Kennisinstellingen, brancheorganisaties, de overheid en bedrijven moeten samen ideeën gaan oppakken om slagvaardig te worden."

Samen de transitie maken

"Gedeelde logistiek is geen luxe maar noodzaak. We kunnen deze transitie samen maken", benadrukt IJsbrand. Voor verladers ligt hier een kans. Door pro-actief mee te denken kunnen zij niet alleen kosten besparen en duurzaamheidsdoelen halen, maar ook hun logistieke processen toekomstbestendig maken. De eerste projecten in het Future Proof Smart Logistics programma lopen inmiddels.

TNO zoekt actief naar beroepsvervoerders, logistieke dienstverleners, verladers en eigen vervoerders die deze uitdagingen herkennen. "We zijn op zoek naar praktijkcases waar we samen aan kunnen werken", zegt Jaco. "Ook sceptische stemmen zijn welkom. Want juist door samen die zorgen bespreekbaar te maken en te onderzoeken hoe we die kunnen wegnemen, komen we tot werkbare oplossingen."

Future Proof Smart Logistics

Voor meer informatie over deelname aan projecten of het Future Proof Smart Logistics programma, neem contact op met IJsbrand Kaper.