Programma MentalAIde versnelt AI-gedreven innovaties voor de geestelijke gezondheidszorg (GGZ)

In het publiek-private samenwerkingsprogramma MentalAIde – AI-gedreven innovaties voor schaalbare én toekomstbestendige digitalisering in de GGZ brengen TNO, InnovationQuarter en de Nederlandse ggz de zorgpraktijk, kennisinstellingen en innovatieve bedrijven samen. Het programma richt zich op de gezamenlijke doorontwikkeling van schaalbare AI-oplossingen die bijdragen aan een toegankelijkere, effectievere en toekomstbestendige GGZ door middel van (vroeg)tijdig signaleren, effectieve ondersteuning bij zelfmanagement en beter zicht op wat werkt voor wie, en wanneer.

Met dit PPS-programma wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de Centrale Missie van het Maatschappelijke thema Gezondheid & Zorg: In 2040 leven alle mensen in Nederland ten minste 5 jaar langer in goede gezondheid.

Het totale programmabudget bedraagt €1.500.000 voor toegepast onderzoek en experimentele ontwikkeling. Er kan een maximumbedrag van €250.000 PPS-subsidie per project worden aangevraagd - wat ruimte biedt voor het honoreren van circa 6 innovatieve projecten.

De subsidievoorwaarden van toepassing op het MentalAIde programma worden toegelicht in de call-tekst (zie te downloaden documenten onder aan deze pagina).

Context

De wachttijden in de GGZ zijn te lang: er wachten ruim 100.000 mensen op passende zorg en ondersteuning. De helft van de wachtenden wacht zelfs (veel) langer dan de Treeknorm van 14 weken. Om de tijd op de wachtlijsten te overbruggen zoeken mensen ondersteuning elders, waardoor huisartsen en POH's-GGZ noodgedwongen een deel van deze zorg opvangen. Daarnaast blijft de werkdruk voor zorgprofessionals stijgen en ervaart bijna de helft van de GGZ-medewerkers de werkdruk als (veel) te hoog.

Tegelijkertijd zien we dat er steeds meer technologische mogelijkheden zijn, zoals kunstmatige intelligentie (AI) en digitale toepassingen, die kunnen helpen om de zorg toegankelijker en meer passend te maken.

Het doel van dit programma is om instroom in de GGZ waar mogelijk te voorkomen, de effectiviteit van de zorg te verhogen en terugval te beperken en op die manier, ondanks personeelskrapte, de druk op het systeem duurzaam te verlagen. Daarbij ligt de focus op de gezamenlijke doorontwikkeling van schaalbare AI-oplossingen die de mentale zorg versterken.

Programma focus

MentalAIde richt zich op de (door)ontwikkeling van AI-gedreven innovaties met daadwerkelijke toepassing in de GGZ-praktijk. AI-technologie wordt gezien als sleuteltechnologie in de digitalisering van de zorgsector maar wordt in de GGZ nog niet breed ingezet. Door vroegtijdig samen te werken vanuit lokale, regionale en landelijke netwerken, en met praktijkpartners en onderzoeksinstellingen kunnen zowel technologische als ethische vraagstukken worden aangepakt en vertaald naar praktijkgerichte oplossingen. De focus van dit programma ligt niet alleen op technologie, maar juist ook op schaalbaarheid, verantwoorde inzet en aansluiting bij dagelijkse zorgprocessen (adoptie).

Het programma is gericht op oplossingen voor vier structurele knelpunten in de GGZ:

Capaciteitstekort: er heerst een tekort aan zorgprofessionals om passende zorg en ondersteuning te bieden voor de te toenemende zorgvraag
Wachtenden vs. wachtplekken: om sneller geholpen te worden staan wachtenden met dezelfde hulp- of zorgvraag op meerdere wachtlijsten
Inefficiënte registratie en (regionale) samenwerking: gebrekkige coördinatie leidt tot onder- en overbehandeling, onnodige instroom en slechte doorstroom in de GGZ
Onduidelijkheid route(s) naar preventie en zelfregulerende ondersteuning: door onbekendheid over alternatieven wordt er weinig gebruik gemaakt van geschikte(re) ondersteuning buiten de GGZ

Ten behoeve van het oplossen van deze knelpunten richt het programma zich op de (door)ontwikkeling van breed toepasbare AI-oplossingen gericht op preventie & zelfregie, instroom- en doorstroom, behandelondersteuning en regionale samenwerking. Dit moet leiden tot AI-gedreven producten en diensten) in de vorm van o.a. triagemodellen, zelfhulpmiddelen, signaleringssystemen, spraakverwerkingstools en (regionale) dashboards.

Proces & planning

De open-call van het MentalAIde programma verloopt in 3 fasen:

De open-call voor projectideeën (fase 1) opent op dinsdag 10 maart 2026. Projectideeën dienen uiterlijk vrijdag 10 april 2026 bij de programmagroep te zijn aangeleverd. Medio april worden de indieners van de kansrijke projectideeën uitgenodigd om hun projectidee te pitchen en enkele vragen te stellen/beantwoorden (fase 2).

Woensdag 10 juni 2026 ontvangen alle indieners een advies ten aanzien van het uitwerken van een volledig projectvoorstel. De deadline voor indiening van het volledige projectvoorstel staat op vrijdag 30 september 2026 (fase 3). Alleen consortia die een projectidee hebben ingediend kunnen een volledig projectvoorstel indienen.

Begin december 2026 worden de projectgroepen geïnformeerd over de beoordeling van de ingediende projectvoorstellen en geselecteerde projecten over de toekenning van de subsidiegelden. Medio december 2026 zal de programmagroep een overzicht van de gehonoreerde projecten publiceren.

Publiek-private samenwerking

De inzet van AI-technologie in de GGZ vereist een multidisciplinaire aanpak op basis van domeinkennis, privacy- en ethische expertise en technologische innovatiekracht. MentalAIde stimuleert daarom nauwe samenwerking tussen zorgorganisaties (praktijk), kennisinstellingen (wetenschap) en innovatieve MKB-bedrijven (markt). Publieke (zorg)partijen brengen concrete behoeften en praktijkkennis in. Kennisinstellingen brengen kennis en expertise voor de onderbouwing, validatie en adoptie in. Private partijen leveren technologische expertise, innovatiekracht, ontwikkelcapaciteit en ervaring met schaalbare productontwikkeling. Door kennis, innovatie en onderzoek structureel te verbinden, ontstaat een stevige basis voor strategische en duurzame inbedding van AI-gedreven innovaties in de GGZ.

Consortia die tenminste bestaan uit één (technologie)bedrijf (specifiek MKB), één kennisinstelling en één zorgorganisatie of vertegenwoordiger van eindgebruikers kunnen binnen het MentalAIde-programma één projectvoorstel indienen. Nederlandse bedrijven (MKB) en onderzoeksorganisaties kunnen aanspraak maken op de PPS-subsidie.

Het is een pré als er in het consortium 1 of meer partijen uit (het netwerk van) de programmagroep zitten (zie Q&A voor meer details). We nodigen specifiek MKB partijen uit om een projectidee in te dienen. Bij uitwerking van een projectidee naar een volledig projectvoorstel bepaalt het consortium welke partij hoofdaanvrager wordt van het PPS-project, dit kan zowel een onderzoeksorganisatie als een MBK/Nederlandse onderneming zijn.

Het programma wordt mede mogelijk gemaakt door inzet van de PPS-toeslag van Health~Holland (Topsector Life Sciences & Health) en stimuleert publiek-private samenwerking rondom innovatieve, schaalbare en maatschappelijk relevante oplossingen voor de zorg.