Microplastics en de onbekende risico's

Thema:
Exposure and hazard of microplastics

Microplastics zijn minuscule plastic deeltjes. Ze bevinden zich in de lucht die we inademen, het water dat we drinken en het voedsel dat we eten. Maar de effecten en risico's van microplastics op mens en milieu zijn onbekend. Met ons onderzoek dragen we bij aan nieuwe inzichten en innovatieve oplossingen.

Hoe ontstaan microplastics?

Microplastics zijn overal om ons heen te vinden. Van de hoge toppen van het Himalayagebergte tot aan de diepe bodems van de Atlantische oceaan. Sinds het in de jaren 50 werd uitgevonden, zijn we steeds meer plastic gaan gebruiken. Plastic heeft namelijk unieke eigenschappen. Het is goedkoop, blijft jaren goed en kent veel toepassingen. Maar het is een persistent materiaal dat langzaam afbreekt in alsmaar kleinere plastic deeltjes: microplastics.

Wat zijn microplastics?

We definiëren microplastics als kleine, door de mens gemaakte polymeer-houdende materialen met dimensies (lengte/breedte/hoogte) kleiner dan 5 millimeter. Onder de noemer microplastics vallen ook nanoplastics, waarvan de dimensies kleiner zijn dan 100 nanometer. Microplastics bestaan uit een complexe cocktail. Er zijn grote variaties in polymeertype, grootte en vorm. Ook dragen microplastics additieven, onzuiverheden, microbiota en allerlei contaminanten met zich mee.

Primaire en secundaire microplastics

We maken onderscheid in primaire en secundaire microplastics. Primaire microplastics voegt de mens bewust toe. Secundaire microplastics ontstaan als gevolg van het afbreken van plastic voorwerpen.

Onderscheid in microplastics

Primaire microplastics zijn voornamelijk afkomstig van preproductiepellets, scrubdeeltjes in cosmetica, korrels van kunstgrasvelden en schurende reinigingsmiddelen. Afbraak van plastic in secundaire microplastics gebeurt tijdens het gebruik van een plastic product. En wanneer plastic rondzwerft als afval. Onder invloed van bepaalde factoren vormen alsmaar kleinere plastic deeltjes zich. Denk aan:

  • uv-licht
  • wrijving
  • warmte

Vervolgens bereiken deze plastic deeltjes de mens. Dit gebeurt via:

  • de lucht
  • het water
  • ons voedsel
  • de bodem
Primaire en secundaire microplastics komen terecht in het water, de lucht, ons voedsel en de bodem
Primaire en secundaire microplastics komen terecht in het water, de lucht, ons voedsel en de bodem. Daarom zijn ze schadelijk voor milieu, mens en dier.

Microplastics in cosmetica

In mogelijk duizenden verzorgingsproducten die bedrijven over de hele wereld verkopen, zijn minuscule korreltjes van plastic verwerkt. De cosmetica-industrie noemt deze microplastics microbeads. Maar ook in andere producten vinden we microplastics. Denk aan fleecetruien of een portie mosselen.

Microplastics in de lucht

Er is nog relatief weinig bekend over de concentratie microplastics in de lucht en het effect daarvan op het milieu en onze gezondheid. In ons onderzoek komt onze kennis over de verspreiding van fijnstof goed van pas. Microplastics vertonen namelijk hetzelfde gedrag. Met die kennis kunnen we bestaande instrumenten opnieuw gebruiken. Denk aan een meetcampagne rond de blootstelling aan microplastics in de binnen- en buitenlucht. Daarin meten we de concentratieverschillen op diverse plekken.

Microplastics en hun effect op de mens

Samen met universiteiten en het RIVM onderzoeken we het effect van microplastic en nanoplastics op de mens. Kampen we echt met een probleem? Of verlaat het plastic zonder problemen het lichaam en zijn er mogelijk geen beleidsinstrumenten nodig? Om die vragen te beantwoorden, doen we onderzoek naar de biologische opname en effecten. Wat zijn de voornaamste bronnen? En welke gezondheidseffecten heeft blootstelling aan microplastics voor de mens, bijvoorbeeld in de longen en de darmen?

Foto van een TNO-medewerker die de hoeveelheid microplastics analyseert in een luchtmonster.
Foto van een TNO-medewerker die de hoeveelheid microplastics analyseert in een luchtmonster.

Belang onderzoek naar microplastics

Op dit moment is er nog weinig kennis beschikbaar over het ontstaan, de emissie, blootstelling en gezondheidseffecten van microplastics. Met ons onderzoek creëren we inzichten, waarmee we beleidsmakers ondersteunen in het ontwikkelen van wet- en regelgeving. Aan de hand van materiaalstudies leren we begrijpen hoe plastic degradeert en krijgen we inzicht in de mechanische en chemische eigenschappen van plastic over de tijd. Deze kennis gebruiken we om risicobeoordelingen te doen van plastics. Maar ook om nieuwe plastics te ontwerpen die zorgen voor minder plasticafbraak. Daarvoor werken we samen met de industrie. Daarnaast schetsen we met kennis over het ontstaan van microplastics een vollediger beeld van:

  • de bronnen van microplastics en hun emissie
  • de daaropvolgende concentratie in het milieu
  • de belangrijkste blootstellingsroutes voor de mens

Microplastics Research Center

Binnen het Microplastic Research Center gaan we op zoek naar oplossingen en mitigatiestrategieën voor microplastics. Hier verbinden we overheid, bedrijfsleven en samenleving. En leveren we objectieve input voor maatschappelijke zorgen en oplossingen. Binnen het onderzoekscentrum ligt de focus op het produceren van relevante en betrouwbare kennis, met als uiteindelijk doel:

  • Inzicht verwerven in de gehele vervuilingsketen, van bron tot effect.
  • Oplossingsstrategieën bieden waarbij we de risico’s van microplastics minimaliseren, bij voorkeur al bij de bron.

Onderzoeksonderwerpen microplastics

Binnen dit onderzoekprogramma ligt de focus op vier verschillende onderwerpen:

  • Bronnen & Omgeving;
  • Meten & Detecteren;
  • Materiaalontwerp & Mitigatie;
  • Gezondheidseffecten.
icons van de 4 onderwerpen van TNO's Micropplastic Research Center-
4 onderwerpen van TNO's Micropplastic Research Center-
Uitgeschreven tekst

Infographic met iconen bij de 4 onderwerpen van het TNO Microplastic Research Center: Bronnen & Omgeving, Meten & Detecteren, Materiaalontwerp & Mitigatie en Gezondheidseffecten.

Met deze onderwerpen streven we naar:

  • het ontwikkelen en optimaliseren van meetmethodes
  • betere modellering
  • verbeterde beslissingsondersteunende systemen voor milieu, luchtkwaliteit en procesveiligheid

Dit programma maakt onderdeel uit van verschillende initiatieven in Nederland en Europa, zoals de Microplastics & Health-initiatieven van ZonMw en projecten vanuit de Europese Commissie (Leon-T).

Onderzoeks- en kennispartners

In het Microplastic Research Center werken we nauw samen met verschillende onderzoekpartners, zoals het UU, UMCU en UMCG. Ook werken we samen met kennispartners, zoals het RIVM, wetenschappelijke netwerken zoals TI Coast, en industriële partners. We werken via vertrouwelijke en vaak zeer complexe projecten met belanghebbenden in de gehele waardeketen. We doen onderzoek naar materialen of producten waarbij microplastics een probleem kunnen zijn. Zo werken we samen aan een duurzamere toekomst.

Laat je verder inspireren

16 resultaten, getoond 1 t/m 5

124 miljoen voor aanpak van circulaire plastics

Informatietype:
Nieuws
14 juli 2022

Het kabinet heeft de eerste fase van Circulaire Plastics NL definitief goedgekeurd en investeert 124 miljoen euro vanuit het Groeifonds. Met de uitvoering van Circulaire Plastics NL spannen de overheid, bedrijven en kennisinstellingen zich in voor het halen van de circulariteitsdoelen om 50% van alle plastics te recyclen in 2030. Ook streven ze ernaar dat er minder plastics naar de afvalverbranding gaan.

Plastic afval in Indonesië krijgt waarde in 2 nieuwe P4G projecten

Informatietype:
Nieuws
22 juni 2022
In het "Plastics in Circles"-partnerschap van P4G werkt TNO in twee nieuwe projecten aan het gezamenlijk terugdringen van plastic afval in Indonesië.

8 oplossingen voor plastic in een circulaire economie

Informatietype:
Insight
2 juni 2022
Hoe komen we tot een circulaire economie voor plastic? Wij stellen ons oplossingen voor die de transitie aanzienlijk zullen versnellen. Lees meer.

Van plastic afval naar circulaire plastics

Informatietype:
Artikel
Circulair plastic is de oplossing voor minder plastic afval, minder CO2-uitstoot en minder gebruik van fossiele grondstoffen. Ontdek meer over ons onderzoek

Polymeren oplossingen

Informatietype:
Artikel
Hoe verduurzamen we kunststoffen? Door verlenging van de gebruiksduur. Daarom onderzoeken we degradatie van polymeren en creëren we innovatieve oplossingen.