Burgerparticipatie in de energietransitie

Thema:
Betrokkenheid van de consument

Burgerparticipatie binnen de energietransitie is noodzakelijk. Het zorgt ervoor dat burgers zich meer betrokken voelen bij wat er in hun regio gebeurt. Ook draagt het bij aan maatschappelijk draagvlak voor overheidsbeslissingen. Bekijk op welke manier gemeenten burgerparticipatie kunnen vormgeven.

Wat is een Regionale Energiestrategie?

De Regionale Energie Strategie (RES) helpt om het standaard participatieproces te veranderen. De RES wordt gebruikt voor het invullen van de ruimtelijke opgave van de energietransitie met maatschappelijke betrokkenheid. Zo kan het participatieproces voor bewoners opnieuw onder de loep worden genomen. Tijdens het proces van het bepalen van zoekgebieden naar het bepalen van concrete locaties voor duurzame energie projecten, wordt de ruimtelijke impact van de energietransitie steeds zichtbaarder.

Inspiratieplaat bij participatietrajecten

Hoe geef je participatie vorm in de regionale energietransitie? Bekijk deze handreiking.

Bewoners vroeg betrekken

Een dynamische procesaanpak en een permanent gesprek met bewoners kan de beleving van bewoners in kaart brengen. Vanuit het proces van de RES moeten burgers zo vroeg mogelijk worden betrokken in het besluitvormingsproces. Maar in de praktijk vragen partijen zich af of de bewoner wel op betrokkenheid op dit abstractere niveau zit te wachten. En of bewoners dan niet te veel een bestuurdersrol krijgen.

Inspiratieplaat burgerparticipatie helpt overheid

We onderzoeken welke rol de volgende aspecten spelen voor bewoners:

  • hechting aan plaats
  • lokale wederkerigheid
  • de geschiedenis van een gebied
  • vertrouwen van bewoners in de lokale overheid
  • de houding ten opzichte van duurzame energie voor bewoners

In opdracht van de Provincie Utrecht is gekeken naar de gemeenten binnen de Utrechtse RES, regio’s Amersfoort, U16 en Foodvalley.

Download het rapport 'Participatieproces bij de Utrechtse RES'en' (pdf)

Gemeenten aan zet

Voor gemeenten zijn inzichten en methoden beschikbaar om de regierol bij burgerparticipatie op zich te nemen. Dit volgt uit recente nationale en internationale wetenschappelijke inzichten en praktijkmethoden. Samen met adviesbureau TwynstraGudde hebben we deze actielijnen gevisualiseerd en gekoppeld aan een aantal lessen. Deze staan in de inspiratieplaat, die zo is gemaakt dat gemeenten vanuit meerdere startpunten en kennisniveaus er mee aan de slag kunnen.

Voorbereiding burgerparticipatie

Uit de inspiratieplaat blijkt bijvoorbeeld dat het bij de voorbereidingsfase belangrijk is om de verantwoordelijkheden duidelijk te beleggen. Zo worden de behoeftes per partij duidelijk. Vraag jezelf van te voren wat de invloed is van het participatietraject op de besluitvorming. Bijvoorbeeld hoe belangrijk de gemeenteraad de mening van de inwoners vindt.

Meerdere participatiemethoden

Burgerparticipatie is een tijdsintensief proces. Dat beïnvloedt hoeveel regie een gemeente in het proces kan uitoefenen. Gebruik daarom verschillende participatiemethoden en besteed aandacht aan het betrekken van verschillende doelgroepen. Zo kunnen bewoners met een smallere beurs gebaat zijn bij een gesprek over energiearmoede. En jongeren kunnen een positief geluid laten horen in de discussie rondom de energietransitie. Combineer de participatieprojecten die al voor de RES zijn opgestart of hier parallel aan lopen.

Laat je verder inspireren

4 resultaten, getoond 1 t/m 4

Gemeenten: Energiearmoedebeleid in stroomversnelling, knelpunten in de uitvoering

Informatietype:
Nieuws
24 november 2022

TNO-enquête brengt gemeentelijke aanpak energiearmoede in beeld. Gemeenten zetten alle zeilen bij in de aanpak van energiearmoede om huishoudens bij te staan maar ervaren daarbij ook veel knelpunten, blijkt uit de enquête.

Uitbreiding samenwerking TNO en gemeente Amsterdam

Informatietype:
Nieuws
31 maart 2022
De gemeente Amsterdam en TNO gaan hun samenwerkingsverband voortzetten én uitbreiden met uiteenlopende maatschappelijke uitdagingen.

TNO brengt impact toekomstige windturbines op huizenprijzen in kaart

Informatietype:
Nieuws
9 maart 2022

TNO onderzocht het effect van nieuw te plaatsen windturbines op huizenprijzen in de periode tot 2030.

Draagvlak voor systeem dat emissies door consumenten bepaalt hangt sterk af van voorwaarden

Informatietype:
Nieuws
23 juni 2021

Naast energiebesparing, hernieuwbare energie en CO2-opslag onder de zeebodem kan het verminderen van energie-intensieve activiteiten door consumenten helpen bij het terugdringen van broeikasgasemissies. Een voorbeeld van een manier om dat te bereiken is een persoonlijk emissiehandelssysteem. Uit onderzoek van TNO blijkt dat het draagvlak bij een representatieve groep Nederlanders voor zo’n persoonlijk emissiehandelssysteem in eerste instantie beperkt is. Onder de voorwaarde dat bedrijven meer gaan betalen voor hun CO2-emissies, staat echter toch een ruime meerderheid van de respondenten positief tegenover dit systeem.