Arbobalans 2020: Kosten verzuim door beroepsziekten in vier jaar tijd verdubbeld naar 2,5 miljard euro

Thema:
Monitoring arbeidssituatie
5 februari 2021

Werknemers die in 2018 een beroepsziekte opliepen, verzuimen gemiddeld 39 dagen méér dan werknemers die in dat jaar geen beroepsziekte opliepen. De kosten van dit extra verzuim worden geschat op 2,5 miljard euro. Meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2014, toen deze nog 1,2 miljard euro bedroegen. De verzuimkosten voor psychische beroepsziekten liepen op van 1 miljard euro in 2014 naar 2,1 miljard euro in 2018. Dit blijkt uit de Arbobalans 2020 van TNO die vandaag is gepubliceerd.

Download hier de Arbobalans 2020

Medewerker inspecteert in een bloemenkas of de gerbera's klaar zijn om te worden geoogst, wat fysiek zwaar werk is.

Kans op beroepsziekte het hoogst in de zorg, de industrie en de sector vervoer

Bijna 4 procent van de werknemers heeft naar eigen zeggen in 2018 één of meer beroepsziekten (ontstaan door het werk en door een arts vastgesteld) opgelopen (267 duizend werknemers). De kans hierop is toegenomen van 3,2% in 2014 tot 3,7% in 2018. Dit komt vooral door steeds meer psychische beroepsziekten (1,4% in 2014 en 1,9% in 2018). Het hoogste percentage beroepsziekten onder werknemers vinden we in de gezondheidszorg (4,9%), de industrie (4,5%) en de vervoerssector (3,8%). Zzp’ers rapporteren minder vaak een nieuwe beroepsziekte dan werknemers en de kans op een beroepsziekte blijft bij zzp’ers redelijk stabiel de afgelopen jaren.

Eén op de vijf verzuimdagen door beroepsziekten

Beroepsziekten leiden tot gezondheidsverlies, ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en sterfte. Werknemers die in 2018 één (of meer) door een arts vastgestelde beroepsziekte(n) opliepen verzuimen gemiddeld 45 dagen. Dat is 39 dagen méér dan werknemers zonder nieuwe beroepsziekte. Werknemers met psychische beroepsziekten hebben het meeste extra verzuim: 60 dagen. In 2018 zorgden de beroepsziekten gezamenlijk voor bijna 10 miljoen extra verzuim dagen. Dit is 19 procent van het totaal aantal verzuimdagen en bijna een verdubbeling ten opzichte van 2014.

Kosten loondoorbetaling fors gestegen

Ook de kosten voor loondoorbetaling bij beroepsziekten zijn fors gestegen: van 1,2 miljard euro in 2014 naar 2,5 miljard euro in 2018 (zie figuur 1), en zijn het hoogst in de gezondheidszorg (540 miljoen), gevolgd door de industrie (310 miljoen) en de handel (300 miljoen). De stijging komt naast de stijging van de loonkosten zelf en de toename van het aantal nieuwe psychische beroepsziekten vooral doordat werknemers met een psychische beroepsziekte meer dagen zijn gaan verzuimen. De verzuimkosten voor psychische beroepsziekten zijn daardoor opgelopen van 1 miljard euro in 2014 naar 2,1 miljard euro in 2018.

figuur-arbobalans-2020
Figuur 1. Trends in extra verzuimkosten door beroepsziekten onder werknemers. Bron: NEA 2014 - 2018 (TNO/CBS)

Ontstaan beroepsziekten gaat samen met ontevredenheid met het werk

De drie werkkenmerken die het meest samenhangen met alle beroepsziekten zijn: ontevredenheid met het werk, hoge taakeisen en herhalende bewegingen. Voor het verlagen van de kans op een beroepsziekte en de gevolgen daarvan lijkt aandacht voor deze factoren potentieel het meest effectief. Voor psychische beroepsziekten zou preventie zich moeten richten op ontevredenheid met het werk, een hoge moeilijkheidsgraad en conflicten met leidinggevende of werkgever. Voor beroepsziekten aan het bewegingsapparaat zijn dat de werkkenmerken herhalende bewegingen, ongemakkelijke werkhoudingen en hoge taakeisen.

Arbobalans 2020

In de Arbobalans 2020 valt ook te lezen dat de kwaliteit van arbeid in Nederland redelijk stabiel is, evenals de kans op een arbeidsongeval. De algemene gezondheid van werkenden neemt iets af en het (werkgerelateerde) verzuim stijgt. Psychosociale arbeidsomstandigheden, zoals werkdruk, lijken een grote rol te spelen bij deze uitkomsten.

De Arbobalans wordt tweejaarlijks door TNO samengesteld, in samenwerking met het CBS, RIVM en het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, met steun van het ministerie van SZW. De Arbobalans geeft een overzicht van de kwaliteit van de arbeid en werkgerelateerde gezondheid in Nederland en de ontwikkelingen hierin. Naast kerncijfers over arbeidsomstandigheden, rapporteert de Arbobalans de meest recente gegevens over ziekteverzuim, arbeidsongevallen en beroepsziekten van zzp’ers en werknemers met een vaste of flexibele arbeidsrelatie. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de meest recente data. Voor beroepsziekten is dat over het kalenderjaar 2018.

De samenvatting (ook beschikbaar in het Engels), podcastserie en factsheets van de Arbobalans 2020 vind je op de website van Monitor Arbeid.

Laat je verder inspireren

15 resultaten, getoond 1 t/m 5

Vier op de tien werkgevers vindt werkdruk een van de belangrijkste arbeidsrisico’s

Informatietype:
Nieuws
14 november 2022

In 2021 gaf 40% van de werkgevers aan dat werkdruk tot één van de belangrijkste risico’s binnen het bedrijf hoort. Om dit aan te pakken zetten ze vooral in op het verhogen van de autonomie, instellen van een aanspreekpunt en het aanpassen van het werk. Dit blijkt uit de TNO factsheet ‘Werkstress’.

Monitoring arbeidssituatie

Informatietype:
Artikel

Om kennis over werkend Nederland toegankelijker te maken en het gebruik van monitordata te stimuleren, hebben we een speciale website ontwikkeld.

Werkgevers hebben minder aandacht voor mentaal welzijn werknemers

Informatietype:
Nieuws
2 juni 2022
Uit de Werkgevers Enquête Arbeid 2021 blijkt o.a. dat werkgevers in 2021 minder regelingen troffen tegen psychosociale belasting werknemers.

Aantal flexibele contracten met meer zekerheid in eerste kwartaal 2022 toegenomen

Informatietype:
Nieuws
17 mei 2022

Het aantal werknemers met een flexibele arbeidsrelatie nam in het eerste kwartaal van 2022 toe ten opzichte van een jaar geleden. Vooral het aantal flexibele werknemers met relatief meer zekerheid, zoals mensen met een tijdelijk contract met uitzicht op een vast contract, was hoger; er waren juist minder oproepkrachten. Ondanks de toename met 111.000 is het totaal aantal werknemers met een flexibele arbeidsrelatie nog steeds 17.000 lager dan net voor de coronacrisis. Dat melden het TNO en het CBS op basis van een gezamenlijke analyse van de nieuwste gegevens over flexibel werk in Nederland.

1 op 5 jonge vrouwelijke werknemers ervaart ongewenste seksuele aandacht klanten 2021

Informatietype:
Nieuws
20 april 2022
In 2021 gaf 21 procent van de vrouwelijke werknemers van 15 tot 25 jaar aan te maken hebben gehad met ongewenste seksuele aandacht van klanten, patiënten, leerlingen of passagiers. Dit blijkt uit de nieuwste cijfers van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van TNO en CBS, die in het laatste kwartaal van 2021 is uitgevoerd onder 50 duizend werknemers van 15 tot 75 jaar.