Zorgkosten hoger naarmate de energiekwaliteit van huis slechter is

Thema:
Inclusieve energietransitie
27 januari 2023

Uit een verkennende studie van TNO blijkt dat zorgkosten van huishoudens hoger zijn naarmate de energiekwaliteit van hun huis slechter is. Deze correlatie is vooral sterk in het geval van kinderen onder de 18 die leven in een huis met een zeer lage energiekwaliteit waar de verwarming uit of laag staat. Dit wijst niet alleen op negatieve gevolgen voor de direct betrokken huishoudens, maar ook op aanzienlijke maatschappelijke kosten. Om goed te kunnen duiden wat hier precies speelt is meer onderzoek nodig met meer gedetailleerde zorg- en gezondheidsdata en met andere methoden om eventuele causale relaties en de grootte daarvan te duiden.

In de studie “Gezondheidskosten en energiearmoede. Een empirische analyse voor Nederland” (pdf) kijkt TNO naar het verschil in zorgkosten van mensen met een laag inkomen in woningen met een slecht energielabel en mensen met een laag inkomen in woningen met een goed energielabel – gecorrigeerd voor verschillen in persoonskenmerken (met name leeftijd), bron van inkomen (werk versus uitkering), en andere woningkenmerken zoals het type huis.

Lees het rapport: Gezondheidskosten en Energiearmoede

Download hier de bijlages (pdf) behorende bij het rapport.

Energiearmoede meer dan een financieel probleem

Het is algemeen bekend dat mensen met een laag inkomen gemiddeld hogere zorgkosten hebben dan mensen met een hoog inkomen. Het onderzoek toont aan dat die extra zorgkosten voor huishoudens met een laag inkomen gemiddeld 5 procentpunt hoger zijn in woningen met een slecht energielabel (F&G) dan in woningen met een goed energielabel (A&B).

Bij kinderen tot 18 jaar uit energiearme huishoudens (d.w.z. een laag inkomen en een slecht energielabel) waar de verwarming uit of te laag staat (onderconsumptie van energie) is dat effect veel groter. Zij hebben 11 procentpunt hogere totale zorgkosten, met name ziekenhuiskosten, dan kinderen uit huishoudens met een laag inkomen in een woning met een goed energielabel. Binnen de groep energiearme huishoudens zijn de ziekenhuiskosten van kinderen in een woning waar de verwarming uit of te laag staat gemiddeld 17% hoger dan van jongeren in vergelijkbare woningen waar de verwarming wel aan staat.

Peter Mulder

“De cijfers suggereren dat vooral bij kinderen tot 18 jaar in huizen met een slecht energielabel waar de verwarming laag of uit staat sprake is van nadelige gezondheidseffecten. Maar er is nader onderzoek nodig om dit resultaat goed te kunnen duiden: Om wat voor ziekenhuiskosten gaat het precies? Om wat voor jongeren (kleine kinderen of tieners)? Wat voor soort gezinnen? Spelen andere factoren zoals gedrag omtrent consumptie van energie en zorg hier mogelijk ook een rol?”.

Peter Mulder

Hoofdonderzoeker TNO-studie

Big data analyse

Het onderzoek is een econometrische analyse gebaseerd op het combineren van geanonimiseerde CBS microdata voor 5,8 miljoen huishoudens. Een dergelijke ‘big data’ analyse heeft belangrijke voordelen omdat het inzicht geeft in effecten die alleen voorkomen bij relatief kleine groepen – zoals kinderen in huishoudens met een laag inkomen in de energetisch slechtste woningen met onderconsumptie van energie. Een belangrijk nadeel van deze methode is echter dat de onderliggende mechanismen van de aangetoonde effecten niet goed in beeld komen – de analyse geeft bijvoorbeeld nog geen inzicht in welke klachten de extra zorgkosten onder kinderen uit energiearme huishoudens veroorzaken.

We tonen voor het eerst voor Nederland aan dat energiearme huishoudens extra gezondheidskosten hebben. Om goed te snappen wat hier precies speelt is meer onderzoek nodig met meer gedetailleerde zorg- en gezondheidsdata en met andere methoden.

Dit is een van de onderzoeken van TNO uit een landelijk onderzoeksprogramma naar aard en omvang van energiearmoede in Nederland.

*TNO gebruikt als definitie voor energiearmoede: huishoudens met een laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening en/of een slecht geïsoleerd huis.

Energiearmoede in Nederland 2022

Benieuwd hoe het is gesteld met energiearmoede nationaal en regionaal? Bekijk de vernieuwde interactieve kaart van Nederland en lees het onderzoek 'Energiearmoede in Nederland 2022'

Laat je verder inspireren

9 resultaten, getoond 6 t/m 9

Energiearmoede voorkomen

Informatietype:
Artikel
Energiearmoede heeft invloed op de energietransitie. Hoeveel energiearmoede is er in Nederland? Lees ons onderzoek en bekijk de TNO energiearmoede kaart.

Draagvlak voor systeem dat emissies door consumenten bepaalt hangt sterk af van voorwaarden

Informatietype:
Nieuws
23 juni 2021

Naast energiebesparing, hernieuwbare energie en CO2-opslag onder de zeebodem kan het verminderen van energie-intensieve activiteiten door consumenten helpen bij het terugdringen van broeikasgasemissies. Een voorbeeld van een manier om dat te bereiken is een persoonlijk emissiehandelssysteem. Uit onderzoek van TNO blijkt dat het draagvlak bij een representatieve groep Nederlanders voor zo’n persoonlijk emissiehandelssysteem in eerste instantie beperkt is. Onder de voorwaarde dat bedrijven meer gaan betalen voor hun CO2-emissies, staat echter toch een ruime meerderheid van de respondenten positief tegenover dit systeem.

Samen energiearmoede aanpakken

Informatietype:
Insight
23 november 2020
8% van de Nederlandse huishoudens heeft te maken met energiearmoede en dat staat de energietransitie in de weg. TNO analyseert dit vraagstuk.

Energietransitie

Informatietype:
Podcast
29 mei 2020
7 afleveringen

In deze podcastserie bespreken we de energietransitie. Waar komt onze energie in 2050 vandaan? Wonen we tussen windmolens? Zien we overal zonnepanelen? Wat doen we met alle ruimte in de Noordzee? En wat moet er allemaal nog meer gebeuren?