Monitor Energiebesparing: actueel beeld van Nederlandse voortgang richting energiebesparingsdoelen EU

Nederland heeft de afgelopen jaren vooruitgang geboekt richting de Europese energiebesparingsdoelen voor finaal en primair energieverbruik¹ uit de Europese Energy Efficiency Directive (EED). Dat blijkt uit de jaarlijkse ‘Monitor Energiebesparing’, waarin TNO, in samenwerking met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), analyseert hoe het energieverbruik in Nederland zich ontwikkelt in relatie tot economische en sectorale activiteiten.

Europees kader voor energiebesparing

Energiebesparing vormt een belangrijk onderdeel van het Europese energie‑ en klimaatbeleid. In de herziene EED zijn indicatieve doelen vastgelegd voor alle lidstaten die ervoor moeten zorgen dat het doel op EU-niveau gehaald wordt.

De Monitor Energiebesparing brengt in beeld hoe het Nederlandse energieverbruik zich ontwikkelt ten opzichte van deze doelen, uitgesplitst naar finaal en primair energieverbruik en naar klimaatakkoordsectoren, en biedt daarmee een feitelijke basis voor verdere duiding en monitoring.

Ontwikkeling energie‑efficiëntie en onderliggende activiteiten

Uit de analyse blijkt dat de energie‑intensiteit van de Nederlandse economie – het totale energieverbruik in verhouding tot het bruto binnenlands product – is afgenomen. Op basis van de ontwikkeling van het finaal en primair energieverbruik van de afgelopen jaren lijkt de realisatie van het doel voor finaal verbruik op het eerste gezicht haalbaar.

Tegelijkertijd wijzen onderliggende trends erop dat het finaal energieverbruik in sommige sectoren in de komende jaren naar verwachting zal stijgen. In de raming van de Klimaat- en Energieverkenning 2025 wordt in de sectoren industrie, landbouw en binnenlandse mobiliteit wel een daling van het finaal energieverbruik in 2030 verwacht ten opzichte van 2024.

In de glastuinbouw blijft het finaal energieverbruik naar verwachting ongeveer gelijk. In de sectoren gebouwde omgeving en de luchtvaart wordt in de raming een stijging van het finaal verbruik verwacht.

In de monitor wordt het energieverbruik niet alleen op nationaal niveau bekeken maar ook afgezet tegen relevante activiteiten binnen sectoren. Zo wordt voor de industrie het energieverbruik gerelateerd aan productievolumes, voor de gebouwde omgeving aan het aantal woningen en het vloeroppervlak en aantal medewerkers in de dienstensector en voor de mobiliteitssector aan vervoersprestaties zoals gereden kilometers.

Beleidsrelevantie en toepassing van de monitor

De bevindingen uit de Monitor Energiebesparing zijn relevant in het licht van lopende en toekomstige beleidskeuzes rond klimaat, importafhankelijkheid en energie‑infrastructuur. De monitor laat zien dat verbeteringen in energie‑efficiëntie niet vanzelfsprekend optreden en dat structurele trends per sector beperkt zichtbaar zijn.

Daarmee biedt de monitor inzicht in de ontwikkeling richting de Europese energiebesparingsdoelstellingen en in de mate waarin ontwikkelingen op nationaal en sectoraal niveau gevolgd en geduid kunnen worden.

Aangepaste energiebalans voor monitoring

TNO werkt bij het opstellen van de Monitor Energiebesparing samen met het CBS aan de analyse van energieverbruik en energie‑efficiëntie in Nederland. Daarbij brengt TNO kennis en methoden in om het energieverbruik te relateren aan economische en sectorale activiteiten. Zo levert TNO inzicht in trends en ontwikkelingen in energieverbruik en energie‑efficiëntie.

Voor de monitor heeft het CBS een aangepaste energiebalans gepubliceerd die aansluit op de definities uit artikel 4 van de EED en is ingedeeld naar klimaatakkoordsectoren.