nieuws

GeoTOP: het topje van de Nederlandse ondergrond in beeld

22 jun 2020

Maatschappelijke vraagstukken als wateroverlast, drinkwatervoorziening, grindwinning en natuurontwikkeling; ze vragen allemaal om informatie van de toplaag van de ondergrond. De Geologische Dienst Nederland, onderdeel van TNO, bundelt zijn kennis van de ondiepe ondergrond en ontsluit die via een gedetailleerd driedimensionaal beeld in het GeoTOP model. Sinds 22 juni 2020 kunnen ook de regio’s Noord-Brabant en Noord- en Midden-Limburg de diepte in; op die dag zijn zij toegevoegd aan de nieuwste versie van GeoTOP.

Voor vragen over GeoTOP kun je contact met ons opnemen

Naar contactformulier
GeoTOP Noord-Brabant en Noord- en Midden-Limburg

Wat er precies onder onze voeten zit, verschilt van plek tot plek. Waar vroeger een riviergeul liep kan nu bijvoorbeeld zand in de ondergrond liggen, terwijl diezelfde rivier in naastgelegen gebieden bij overstromingen klei kan hebben afgezet. Je zou bijna stellen, dat de ondergrond van Nederland er op geen enkele plek precies hetzelfde uitziet.

De horizontale en verticale variatie in de samenstelling van de ondergrond is veel groter dan de meeste mensen denken. GeoTOP brengt die variatie goed in beeld. De Geologische Dienst Nederland is ontwikkelaar van het GeoTOP model en heeft deze uitbreiding gerealiseerd. Via een handige Storymap kunnen geïnteresseerden en beslissers in de geopraktijk een beeld krijgen van deze uitbreiding. De Storymap levert prachtige 3D-beelden op en geeft de nodige geologische achtergrondinformatie over wat u ziet. Aan de hand van uiteenlopende praktijkvoorbeelden maakt u er kennis met verschillende toepassingsgebieden van het ondergrondmodel.

Sinds 1 januari 2020 is GeoTOP als model opgenomen in de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Dat betekent dat het model nog meer gebruikt gaat worden, want bronhouders zijn nu wettelijk verplicht om BRO-gegevens en de BRO-modellen gebruiken. Geologische Dienst Nederland is betrokken bij de realisatie van de BRO en is tevens registratiebeheerder. Voor wie er concreet mee wil werken, kan terecht op het BROloket.

Wat zien we in Brabant en Limburg?

De korst van de aarde is door plaattektoniek traag maar voortdurend in beweging. Spanningen die zich hierbij opbouwen kunnen gepaard gaan met de vorming van en beweging langs breuken. Ook in Brabant en Limburg vinden we breuken. Ze verdelen de ondergrond in blokken, die met verschillende snelheden dalen. 

De snelst dalende blokken noemen we slenken, met als bekendste de Roeldalslenk. De langzaamst of niet dalende blokken noemen we horsten, met als bekendste voorbeeld de Peelhorst. De blokkendoos die ze vormen is vanaf ca. 30 miljoen jaar geleden eerst gemiddeld genomen gedaald, waarbij verschillen in dalingssnelheid tot uitdrukking komen in de dikte van sedimentpakketten: dikker op slenken, dunner of afwezig op horsten. 

Vanaf ca. 6 miljoen jaar geleden is er een regionale opheffing opgetreden waardoor we nu zee-afzettingen ruim boven zeeniveau aantreffen en rivieren, met name de Maas, zich begonnen in te snijden. Zowel de regionale opheffing als de relatieve daling van Roeldalslenk gaan tot op de dag van vandaag door.

Landsdekkend

Ondertussen is de Geologische Dienst Nederland, onderdeel van TNO, gestart met onderhoud aan de twee oudste modelgebieden van GeoTOP, namelijk Zeeland en Goeree-Overflakkee. Onderhoud, maar ook nieuwbouw vergt zo’n 2 tot 3 jaar per modelgebied. Het zal waarschijnlijk nog tot 2022 duren voordat deze modelgebieden beschikbaar komen.

Vervolgens wordt in overleg met het ministerie en de stakeholders (provincies, waterschappen en gemeenten) bepaald aan welk gebied daarna wordt gewerkt. Het gaat dan enerzijds om onderhoud aan bestaande modelgebieden, en anderzijds om het toevoegen van Oost-Nederland, Drenthe, Flevoland en Zuid-Limburg. Stapsgewijs wordt het model verder uitgebreid naar landsdekkend.

De diepte in…

U kunt de Storymap van Brabant en Limburg ook zelf bekijken. Het GeoTOP model, inclusief de ondiepe ondergrond van Brabant en Limburg, kunt u bekijken via het DINOloket van de Geologische Dienst Nederland. Navigeer met behulp van de appelboor, verticale doorsneden en kaartbeelden door de ondergrond van Brabant en Limburg en andere delen van Nederland en ervaar de variatie in de samenstelling van de ondergrond. Uw reactie op DINOloket is zeer welkom. Via de Feedback-knop kunt u direct uw reactie geven.

Expertise

Geomodelling

Voor de ondiepe ondergrond (tot 500 meter diepte) heeft de Geologische Dienst Nederland (GDN) vier modellen ontwikkeld. Uitgangspunt voor deze modellen zijn de honderdduizenden boringen en sonderingen... Lees verder
Ons werk

100 jaar geologie in kaart

Medio 1918 werd door de Minister van Waterstaat Lely de voorloper van de Geologische Dienst Nederland ingesteld, met als opdracht om voor Nederland een systematische geologische kartering op te zetten.... Lees verder
Nieuws
Contact

Dr. Jan Stafleu

  • GeoTOP
  • ondergrondmodellen
  • 3D
  • geologie

Mediavragen?

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.