Informatietype:
Project

Sturen op brede welvaart met WISE Policy Making

Status project

Gestart in 2019

TNO is in 2019 gestart met het Early Research Program WISE Policy Making. Hierin ontwikkelt TNO methodieken en instrumenten waarmee beleidsmakers op ministeries en in gemeenten gezamenlijk beleid kunnen ontwikkelen om beter te sturen richting welzijn en brede welvaart.

De impact van beleid op welzijn in de samenleving

De roep om te sturen op brede welvaart klinkt steeds luider. Beleidsmakers laten niet-economische factoren zoals gezondheid, inclusie en klimaat de laatste jaren steeds zwaarder meewegen bij het maken van beleid. Beleidsmakers hebben nu echter onvoldoende hulpmiddelen om concreet te kunnen sturen op het welzijn van de maatschappij.

De grote opgaves van deze tijd zijn bijzonder complex omdat ze vragen om domein overstijgende oplossingen. Het gaat hier om vraagstukken zoals de energietransitie, de woningbouw-opgave en de coronapandemie. Beleidskeuzes voor dit soort opgaves raken meestal op uiteenlopende manieren aan het welzijn van verschillende bevolkingsgroepen. Zo kan een beleidsmaatregel die voor de éne bevolkingsgroep zorgt voor een toename in welzijn, voor een andere bevolkingsgroep juist een afname tot gevolg hebben. Ook kan één beleidsoptie effect hebben op verschillende elementen van welzijn; het gaat dan bijvoorbeeld om het combineren van elementen zoals werkgelegenheid, gezondheid, veiligheid, en klimaat.

Het is daarom belangrijk dat beleidsmakers vooraf meer inzicht krijgen in hoe een beleidskeuze effect heeft op verschillende elementen van welzijn, en op de effecten op verschillende groepen burgers in de samenleving . Om beleidsmakers hierbij te ondersteunen is TNO in 2019 gestart met het WISE Policy Making onderzoek. In dit onderzoeksprogramma werkt TNO aan methodieken en instrumenten waarmee beleidsmakers op ministeries en in gemeenten gezamenlijk beter kunnen sturen op welzijn.

Grip op welzijn

Lees de praktische gids voor het ontwikkelen van beleid gericht op welzijn.

Welzijn begrijpen

Lees de theoretische aanvulling op de stappenmethode ‘grip op welzijn’.

Nauwkeurig sturen op vergroten van brede welvaart

De modellen die gebruikt worden in de WISE Policy methodiek stellen beleidsmakers in staat om vooraf (ex-ante) inzicht te verkrijgen in wat de effecten van een beleidskeuze zullen zijn op het welzijn van de samenleving. Zo kan er veel nauwkeuriger worden gestuurd op het vergroten van brede welvaart in Nederland. De methodiek van TNO vormt daarmee een belangrijke aanvulling op huidige tools zoals de Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA) en de Monitor Brede Welvaart van het CBS.

De methodiek wordt gekenmerkt door een systemische benadering. Een systemische benadering is altijd gericht op een open samenwerking zodat er ruimte is voor verschillende perspectieven. Dit maakt de methodiek van het WISE Policy Making onderzoek uitermate geschikt voor domein overstijgende opgaves waarbij meerdere ministeries met uiteenlopende doelstellingen moeten samenwerken.

Meer informatie:

Meten en voorspellen van welzijn

Het WISE Policy Making onderzoek heeft in kaart gebracht welke voorspellers er zijn voor welzijn. Op basis van deze inventarisatie werkt TNO nu met een methodologie waarin maatschappelijk welzijn wordt bepaald aan de hand van twaalf uiteenlopende factoren. Denk bijvoorbeeld aan factoren zoals fysiek welzijn, het hebben van sociale contacten en de mate waarin mensen autonomie ervaren.

Waai 22-0001 TNO images-1484x835_BLACK_welzijn
Figuur 1: Welzijn kan worden opgedeeld in totaal twaalf verschillende dimensies.

Momenteel doet TNO onderzoek naar hoe beleidsmaatregelen het welzijn voor verschillende bevolkingsgroepen positief en negatief kunnen beïnvloeden. Hiervoor werkt TNO nauw samen met beleidsmakers om de methodiek zo goed mogelijk te laten aansluiten op de beleidscyclus.

Uit de eerste pilots blijkt dat beleidsmakers door gebruik van de ontwikkelde methodiek door TNO beter begrip hebben van de implicaties van een beleidsoptie op het maatschappelijk welzijn van verschillende bevolkingsgroepen. Een methodiek die, eenmaal ingebed in de beleidscyclus, zal bijdragen aan beter onderbouwde beleidskeuzes.

Meer informatie:

Een eerste prototype: De WISE Cube

Het WISE Policy Making onderzoek heeft geleid tot modellen waarmee de effecten van verschillende beleidsopties op het maatschappelijk welzijn met elkaar kunnen worden vergeleken. De effecten van de verschillende beleidsopties worden weergegeven in een interactieve kubus, de WISE Cube. De kubus is zo ontworpen dat beleidsmakers uit verschillende domeinen met uiteenlopende expertises en verantwoordelijkheden er samen mee aan de slag kunnen – een systemische benadering dus.

Waai 22-0001 TNO images-1484x835_BLACK_welzijn2
Figuur 2: De WISE Cube heeft drie dimensies. De verschillende beleidsopties staan horizontaal, elementen van welzijn verticaal en de verschillende bevolkingsgroepen van voor naar achter.

De interactieve WISE Cube maakt op verschillende manieren visueel inzichtelijk hoe beleidsopties zich tot elkaar verhouden. Zo wordt er onderscheid gemaakt tussen de effecten op de korte, middel- en lange termijn. De kubus biedt ook de mogelijkheid om per beleidsoptie te zien hoe de verschillende aspecten bijdragen aan de verschillende dimensies van welzijn.

De interactieve WISE Cube is een onderdeel van een prototype tool die het systematisch doorlopen van de stappen methode ‘Grip op welzijn’ ondersteund. Met deze online tool kunnen betrokken partijen op verschillende locaties tegelijkertijd de stappen doorlopen. De tool geeft focus, helpt bij structureren en borgt de resultaten per stap. Visualisaties geven inzicht in de samenhang. De tool is eenvoudig te koppelen aan tools voor bijvoorbeeld modelleren en data analyse.

Meer informatie:

Ondersteunen van dialogen en voorkomen van biases

Bij het organiseren van bijeenkomsten met beleidsmakers en experts (en eventueel ook met burgers) kan extra aandacht worden gegeven aan het ondersteunen van een open dialoog. Er spelen altijd allerlei belangen, deelnemers hebben hun eigen perspectief, en vaak is er één en ander aan voorafgegaan. Daarom is het nuttig in zo’n bijeenkomst ruimte te maken voor nieuwsgierigheid, creativiteit en samenwerking. Een facilitator kan daarin sturen en begeleiden. Wat bedoelt die ander precies? Zullen we luisteren naar ervaringen uit het verleden? Kunnen we tijd maken om dit probleem rustig van verschillende kanten te bekijken? Hoe zouden we die verschillende belangen toch bij elkaar kunnen krijgen? Vanuit het project WISE Policy Making hebben we een handleiding gemaakt voor het begeleiden van dit soort bijeenkomsten.

Bij het ondersteunen van dialogen is het belangrijk om rekening te houden met diverse cognitieve biases die kunnen opspelen. Zo hebben mensen bijvoorbeeld makkelijker toegang tot hun eigen beleving van de huidige situatie, en zullen ze moeite moeten doen om zich in te leven in andere mensen of in toekomstige situaties.

Meer informatie over het ondersteunen van dialogen en voorkomen van biases:

De WISE Cube in de praktijk

TNO heeft met Regio Rotterdam-Rijnmond een eerste aantal pilots gehouden waarbij het model en de kubus zijn gebruikt. Eén van de pilots betrof een drukke stadstraat in hartje centrum die de gemeente Rotterdam veiliger wilde maken. Met de WISE Cube werd voor drie verschillende aanpassingen in de straat (bijvoorbeeld: eenrichtingsverkeer) inzichtelijk gemaakt wat de impact zou zijn op het welzijn van respectievelijk bewoners, fietsers en automobilisten.

Beleidsmakers konden per doelgroep zien hoe een aanpassing zou leiden tot een verhoging danwel verlaging van onder meer ‘ervaren veiligheid’, ‘verbondenheid met anderen’ en ‘ervaren fysieke gezondheid’. Door deze veranderingen helder weer te geven in de WISE Cube ontstond er ruimte voor een dialoog over de relatie tussen de beleidsopties en het welzijn. Zo konden de beleidsmakers beter geïnformeerd een afweging maken tussen de uiteenlopende belangen van de bevolkingsgroepen.

Meer informatie:

Een transdisciplinaire aanpak

Het begrijpen van complexe problemen, het ontwikkelen van kansrijke beleidsopties en praktische oplossingen vraagt kennis en ervaring vanuit verschillende domeinen van expertise. Het vraag om het samenbrengen van mensen met uiteenlopende disciplines. Vaak spreken die elk hun eigen taal en hebben ze hun eigen aannames en perspectieven. Hiervoor is een transdisciplinaire aanpak bij uitstek geschikt.

Voor het WISE Policy Making project heeft TNO expertise bijeengebracht rondom de psychologische voorspellers van welzijn, systeemdynamica, kwalitatieve en kwantitatieve modelleertechnieken, ethiek, menselijke denk-voorkeuren (biases), dialoog representatie, en de internationale beleidspraktijken in relatie tot welzijn. De inbreng van deze verschillende expertises heeft geleid tot de ontwikkeling van een methode en bijbehorende tooling die de beleidsmaker in staat stelt inzicht te verkrijgen in complexe beleidsvraagstukken waar welzijn centraal staat. Voor de ontwikkeling van de WISE Cube gebruikt TNO systeem-dynamische modellering, waarbij harde data, opgebouwde kennis, ervaringsdeskundigheid, keuzegedrag en beleving van stakeholders worden gecombineerd.

Waai 22-0001 TNO images-1484x835_BLACK_welzijn5
Figuur 3: Verschillende disciplines werken nauw samen in dit ERP. Kenmerkend voor een transdisciplinaire aanpak is dat er vanuit elke discipline fundamentele vragen en kennis worden aangedragen die richting geven aan de ontwikkeling van de methodiek.

Meer informatie:

Lees meer over WISE Policy Making

Laat je verder inspireren

7 resultaten, getoond 6 t/m 7

Orchestrating innovation: hoe transities écht kunnen slagen

Informatietype:
Insight
17 november 2020
Hoe laat je complexe maatschappelijke transities slagen? De oplossing lijkt te liggen in orchestrating innovation, waarbij TNO als een onafhankelijke dirigent de samenwerking in goede banen leidt.

SEL-methode beoordeelt de readiness van een innovatie

Informatietype:
Insight
3 november 2020