innovatie

NeroZero-lab: samenwerken aan gezond, duurzaam en energiezuinig wonen

12 januari 2018 • 4 min leestijd

Duurzame oplossingen laten zien in de bouw. Daarvoor werken het bedrijfsleven, TKI Urban Energy en TNO samen in het NeroZero-lab. Vanaf 8 maart 2018 is deze duurzame demonstratiewoning in Heerhugowaard geopend voor publiek, om te bekijken wat er in de zeer nabije toekomst mogelijk is. “We demonstreren bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen zoals een nieuwe manier van ventileren, warmteterugwinning en warmtepompen.”

Om de CO2-uitstoot te verminderen is aardgas in 2050 definitief uit de Nederlandse huishoudens verdwenen. Koken gebeurt voortaan elektrisch, en de verwarming van huizen en kantoren wordt overgenomen door elektriciteit of warmtenetten. Op dit moment gebruikt een gemiddeld Nederlands gezin jaarlijks 45 Gigajoule energie voor verwarming en warm water. Dit is vrijwel volledig van fossiele oorsprong. De woning van de toekomst verbruikt minder energie en de resterende energievraag wordt volledig duurzaam opgewekt.

Energiepositief bouwen

Huub Keizers is programmamanager Energie in de gebouwde omgeving van TNO. Hij is ervan overtuigd dat het mogelijk is om energiepositief te bouwen. “In het NeroZero-lab gaan we laten zien dat technologieën echt werken, zowel qua energieprestaties als voor een gezond binnenmilieu. Op installatieniveau demonstreren we nieuwe ontwikkelingen zoals een nieuwe manier van ventileren, warmteterugwinning en warmtepompen. Op gebouwniveau bewijzen we dat de systemen ook in de praktijk werken. Vandaar de samenwerking met bedrijven als Koppen Bouwexperts, ontwikkelaar Timpaan, UniFan en Verosol. En op gebiedsniveau laten we zien dat nieuwe systemen er mooi uitzien, passen in het energiesysteem en uiteindelijk opschaalbaar zijn.”

“Het NeroZero-lab springt eruit door de combinatie van wetenschappelijk onderzoek en beproeving in de praktijk”

Nieuw type afzuigkap

Een voorbeeld van samenwerking is het TKI-project VentKook. “Tijdens het koken ontstaat veel fijnstof die niet weg kan”, vertelt Willem Koppen van Koppen Bouwexperts. “Dat komt doordat woningen steeds luchtdichter worden, terwijl er geen kookafzuiging bestaat die goed genoeg is. Toen we in het samenwerkingsverband ATAG vroegen een nieuw type afzuigkap te maken die – conform berekening door TNO – 300 m3 per uur afzuigt, bleek dat het kanalenstelsel daar niet op was berekend. Daarom gaan we een breder stelsel bouwen met in de basis maar twee bochten. Door als expert metingen te doen en pragmatisch en met gezond verstand feiten op locatie vast te stellen, ontdekken we waar de problemen zitten. Vandaar ook NeroZero: met zo min mogelijk zo veel mogelijk met elkaar bereiken.”


Klik hier om de infographic te vergroten.

Frisse lucht

Ventileren is een ander voorbeeld. Koppen: “Mijn doel is dat er een ventilatiesysteem komt dat natuurlijk werkt waar het kan en mechanisch als het moet. Een fabrikant kwam met het idee om te mengen over de binnendeuren. Daarbij wordt het trapgat als toevoerkanaal gebruikt, en wordt de lucht via een ventilator boven de binnendeur geforceerd de betreffende ruimte ingestuwd. In het NeroZero-lab kunnen we dat uitvoeren en testen. Verder werken we samen met VELUX. Zo monteren we dakramen die precies tussen de pv-panelen passen, met drielaagsglas en ingebouwde warmtewering boven het trapgat. Overdag loop je naar het licht toe en als het dakraam zich gedeeltelijk opent, stroomt er frisse lucht in huis.”

“Wij hebben de mensen en middelen in huis om te laten zien wat er allemaal kan. Of het nu gaat om rekenmodellen, 3D-simulaties van luchtstromingen of expertise voor het inperken van bijvoorbeeld oververhitting door zonnewarmte”

Behoefte bewoner staat centraal

“De vraag is natuurlijk: wat kosten die duurzame innovaties?”, vervolgt Koppen. “Maar als we in serie denken en ‘normale’ verdienmodellen hanteren met dito processen, dan zijn de meerkosten echt beheersbaar en in een aantal gevallen zelfs kostenverlagend. Belangrijker is echter dat de gebouwen beter gaan presteren en de – soms latente – behoefte van de bewoner centraal wordt gesteld. Ons motto is: ‘Wij willen gezonde, duurzame en energiezuinige woningen bereikbaar maken voor iedereen.’ En gezondheid staat daarbij voorop.”

Gezond vertoeven in een gebouw

Om de transitie naar een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem te versnellen, is ook TKI Urban Energy bij het NeroZero-lab betrokken. Programmadirecteur Lianda Sjerps-Koomen: “Prettig en gezond kunnen vertoeven in een gebouw zijn heel belangrijk, ook in de energietransitie. Het realiseren van schone lucht met de goede temperatuur lijkt eenvoudig, maar blijkt dat toch niet te zijn. Uit eerder onderzoek in ons programma bleek dat onze binnenlucht minder fris is dan gewenst. In het NeroZero-lab gaan bedrijven en burgers met eigen ogen zien hoe we dat kunnen verbeteren, terwijl we tegelijkertijd veel duurzamer met onze energie omgaan.”

Proeftuin

Het NeroZero-lab is een proeftuin voor tientallen projecten. Per project zorgen de deelnemers voor samenwerking op maat. Sjerps-Koomen: “Dat is de rode draad in de energietransitie: het komt steeds nauwer op elkaar aan – de apparaten, het gebouw en ook de mensen. In die zin was de oude energiewereld veel overzichtelijker. Dit project springt eruit door de combinatie van wetenschappelijk onderzoek en beproeving in de praktijk.”

“Wij willen gezonde, duurzame en energiezuinige woningen bereikbaar maken voor iedereen”

Volgende stappen zetten

Keizers besluit: “Bedrijven die tegen ontwikkelingen aanlopen of bepaalde technologische kennis missen, nodig ik van harte uit om contact op te nemen. Wij hebben de mensen en middelen in huis om te laten zien wat er allemaal kan. Of het nu gaat om rekenmodellen, 3D-simulaties van luchtstromingen of expertise voor het inperken van bijvoorbeeld oververhitting door zonnewarmte. Verder ontmoeten we graag mensen die in deze nieuwbouw komen wonen, zodat ze de vragen gaan stellen die ons inspireren om samen met onze partners weer volgende stappen te zetten.”

innovatie

NeroZero-lab: samenwerken aan gezond, duurzaam en energiezuinig wonen

12 jan '18 - 4 min
Duurzame oplossingen laten zien in de bouw. Daarvoor werken het bedrijfsleven, TKI Urban Energy en TNO samen in het NeroZero-lab. Vanaf 8 maart 2018 is deze duurzame... Lees meer
verhaal van de klant

Hoe Nederland zijn internationale koppositie in de tuinbouw kan behouden

2 okt '18 - 4 min
Negentig procent van de glazen kassen in de wereld is gebouwd en ingericht door Nederlandse bedrijven. Innovatie is echter een must om deze koppositie te behouden,... Lees meer
blik op de toekomst

Warmtepomp essentieel voor toekomst zonder aardgas?

2 mei '18 - 3 min
Na het besluit over het stoppen met gas uit Groningen is de discussie over nut en noodzaak van warmtepompen in alle hevigheid losgebarsten. Uiteindelijk gaan we... Lees meer
feiten & cijfers

Nieuw verkeersbelastingmodel voor bruggen levert miljardenbesparing op

5 apr '18 - 4 min
Dat stadsbruggen veel minder (zwaar) verkeer te verduren krijgen dan de drukke Van Brienenoordbrug is duidelijk. Toch gelden voor alle bruggen sinds enkele jaren... Lees meer
blik op de toekomst

De energietransitie, verstedelijking, digitalisering: kansen voor de installatiebranche

3 apr '18 - 4 min
Hoe ziet ons land er in 2025 uit? Hoe wekken we energie op? Hoe verwarmen we onze woningen, kantoren en fabrieken? Hoeveel apparaten zijn er op dat moment verbonden... Lees meer
blik op de toekomst

De forensic engineer van TNO werkt als Sherlock Holmes

10 jan '18 - 4 min
Het dak van het stadion van FC Twente begeeft het. Een parkeergarage in Eindhoven stort in. Dan komen de forensic engineers van TNO in actie. Als ware detectives... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.