Informatietype:
Project
Thema:
Zonneparken en tuinbouw
Unit:
ET

Een zonnepark in je woonomgeving

In samenwerking met

Wageningen University & Research, Design Innovation Group en TS Visuals

Zonneparken op het land zijn essentieel voor een snellere energietransitie. Maar veel mensen willen geen zonnepark in hun woonomgeving. Bewoners hebben namelijk weinig invloed op de locatie en vormgeving ervan. Daarom werken we aan een benadering die omwonenden invloed geeft bij het ontwerp van een zonnepark in hun leefomgeving.

Project In My Backyard Please

Dit onderzoeksproject heet In My Backyard Please en is gesubsidieerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. We werken hieraan samen met Wageningen University & Research, Design Innovation Group en TS Visuals. Het is ontstaan binnen het Nationaal Consortium Zon in Landschap.

Meebeslissen met locatie en ontwerp

Momenteel plannen ontwikkelaars de locatie en het ontwerp van zonneparken. Vervolgens vragen de ze vergunning aan bij de gemeente en achteraf hebben omwonenden maar beperkt inspraak. In de nieuwe aanpak bepalen inwoners, ondersteund door ontwerpers, hoe het zonnepark eruit kan gaan zien. De locatie, omvang en vormgeving ligt dan nog helemaal open. Daardoor is er vrijheid voor esthetische innovaties in het ontwerp.

'Door zonneparken visueel aantrekkelijk in het landschap te integreren vergroten we de maatschappelijke acceptatie. Zo helpen we de energietransitie te versnellen. Het bijzondere van deze aanpak is dat de bewoners onze opdrachtgever waren. We hebben het omgedraaid: begin bij de esthetiek, een ontwerp dat in het landschap past. Ga daarna pas kijken naar het optimaliseren van de opbrengst, de businesscase, de vergunningverlening. Alles staat of valt met acceptatie. Als bewoners er blij mee zijn, is de grootste drempel geslecht.'

Kay Cesar

TNO-expert

Proefopstelling zonnepark
Een overzicht van de proefopstelling van het zonnepark. Auteursrechten foto: Eric de Vries

Sessies met bewoners

Deze aanpak is voor het eerst toegepast in de gemeente Zaanstad. In sessies met bewoners zijn ideeën opgehaald, verbeeld en besproken. Onze gedragswetenschappers hielden interviews met de bewoners voorafgaand aan de co-creatiesessies. In juli 2021 bezochten inwoners van buurtschap Nauerna in Zaanstad de mogelijke locatie voor het zonnepark op het terrein van Afvalzorg. Die bevindingen zijn vastgelegd en benut om later het eindontwerp te bepalen.

'De co-creatie bijeenkomsten in het project lieten al zien dat bewoners zonneparken echt wel willen inpassen in hun omgeving, maar vooral als de verschijningsvorm past bij de omgeving. En dit kan zowel gaan om blending in als standing out. Deze proefopstelling zet de verbeelding aan. Het toont dat er heel veel meer mogelijk is om parken goed en interessant te maken. Hierdoor verdwijnt weerstand en zullen mensen de pv-parken in hun nabije omgeving accepteren, zelfs graag zien.'

Marieke Rietbergen

CEO Design Innovation Group

Afvalberg wordt zonnepark

Na jarenlange discussie wordt de voormalige afvalberg in buurtschap Nauerna omgevormd tot recreatiepark. Daar is ook ruimte voor de zonnepanelen. Zonneparken op land kunnen pas een wezenlijke rol spelen in de energietransitie als er breed draagvlak is onder de bevolking. Een groep inwoners van Nauerna is gaan samenwerken voor verdere verduurzaming van hun woonomgeving. Dat sloot perfect aan bij dit project.

'We zijn in dit onderzoek op zoek naar duurzame energielandschappen, waar functionaliteit, beleving en duurzaamheid een plek hebben. Zo kan er een landschap ontstaan waar we van kunnen genieten en trots op kunnen zijn. Om dat te realiseren is naast ontwerpkwaliteit vooral een goed proces, in de vorm van lokale betrokkenheid, zeer belangrijk. Met dit onderzoek krijgen we meer inzicht in de relatie tussen lokale acceptatie, proces en landschapsontwerp.'

Rudi van Etteger en Merel Enserink

Landschapsarchitecten Wageningen University and Research

Testopstelling zonnepark bij Nauerna in Zaanstad
Betrokkenen bij het project, van links naar rechts: Rudi van Etteger, Merel Enserink, Kay Cesar. Auteursrechten foto: Eric de Vries.

Een eerste indruk

De bewoners bezochten in juli 2021 de proefopstelling. Ze konden van dichtbij zien hoe de ideeën voor het ontwerp op locatie uitpakten (zie afbeelding). Stoort de aanblik of ziet het er juist aantrekkelijk uit? Ben je het ermee eens als dit zonnepark er zo uit komt te zien? In dit geval vormen de honderd panelen een staalkaart met variatie in vorm, kleuren, tinten, patroon en combinatie met begroeiing en water.

Bewoners betrekken werkt

Het betrekken van de bewoners en hun beoordeling levert inzicht op in de vervolgstappen. Het helpt om zonneparken te ontwerpen die breed worden geaccepteerd.

'TS Visuals werkt samen met TNO en partners in verschillende PV-projecten, gericht op het aantrekkelijker en duurzamer maken van de leefomgeving. Onze aanpak richt zich vooral op het creëren van een optimale balans tussen esthetiek en energie-opbrengst, zodat voor alle betrokken partijen een win-win situatie ontstaat. Onze overtuiging is dat het extra kunnen bieden van ontwerpvrijheid helpt om het draagvlak voor grootschalige opwekking van zonne-energie op land en de bebouwde omgeving te vergroten.'

Thijs Sepers

TS Visuals directeur

Zonnepanelenproject Nauerna

Laat je verder inspireren

14 resultaten, getoond 1 t/m 5

Zonpositief webinars

Informatietype:
Webinar
2 augustus 2022
4 afleveringen

Bekijk 4 webinars over zonne-energie: zonne-energie op weg naar impact, innovaties in zonne-energie-technologie en betaalbare zonne-energie van elk oppervlak.

Zonne-energie

Informatietype:
Artikel
Expertisegroep Zonne-energie ontwikkelt technologie voor zonnepanelen, waaronder tweezijdige zonnemodules en silicium zonneceltechnologie.

TNO Symposium 40 jaar zonne-energie

Informatietype:
Nieuws
17 mei 2022

Op donderdag 12 mei 2022 kwam de solar community bij elkaar bij TNO in Petten. Het symposium 40 jaar Zonne-energie werd georganiseerd ter gelegenheid van het afscheid en pensioen van Wim Sinke, hoofdonderzoeker zonne-energie bij TNO en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

De impact van zonne-energie op de omgeving

Informatietype:
Artikel

We onderzoeken hoe forse uitrol van zonneparken op land en water mogelijk is zonder aantasting van landschap, waterkwaliteit en ecologie.

Beter ontwerp zonneparken nodig voor behoud van de natuur

Informatietype:
Artikel
Hoe ontwerp je zonneparken die niet schadelijk zijn voor landschap, biodiversiteit en water- en bodemkwaliteit? En tegen zo laag mogelijke kosten?