Toekomstbestendige energiemarkten

Thema:
Transitie naar een duurzaam energiesysteem

Voor het goed functioneren van ons energiesysteem spelen energiemarkten een cruciale rol. Op de markt komen vraag en aanbod bij elkaar. Een goed ontworpen markt kan zorgen voor een juiste afstemming van vraag en aanbod, lage prijzen, leveringszekerheid en duurzaamheid. Wij doen onderzoek naar het functioneren van energiemarkten en regulering.

Energiemarkten van vroeger

De huidige energiemarkten ontstonden in de jaren negentig in de tijd van de liberalisering. Stimuleren van concurrentie was het hoofddoel. Door technologische vernieuwingen veranderen de energiemarkten van karakter. We kunnen de productie van elektriciteit uit zon en wind niet sturen. Dit maakt balancering steeds belangrijker.

Vroeger volgde het aanbod de vraag, nu gaat dat vaak andersom. Goed ontworpen markten ondersteunen deze ontwikkelingen. Energiemarkten veranderen dan mee met de nagestreefde doelen: innovatie voor verduurzaming en balancering.

Systemen integreren

De afzonderlijke markten voor elektriciteit, gas en warmte raken steeds meer met elkaar verstrengeld. De systemen integreren. Gebouwen verwarmen kan bijvoorbeeld op allerlei manieren: met gas, met elektriciteit, via een warmtenet of met hybride combinaties. Hierbij kunnen we de verschillende bronnen, soms tot in de haarvaten, op elkaar afstemmen. Slecht functionerende markten staan het doel van een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening in de weg. Passende regulering voorkomt dat.

Nieuwe inzichten nodig

In het streven naar een geïntegreerd energiesysteem moeten de afzonderlijke markten rekening met elkaar houden. Ons energietransport is ingericht op het voorkomen van piekbelasting, terwijl balancering juist vraagt om hoge energie-afname tijdens overschotten. Een goede marktordening bevordert een efficiënte balancering.

Een voorbeeld is de elektrische auto die ook als batterij fungeert en tegen betaling stroom kan leveren. Overschotten aan elektriciteit zijn om te zetten in warmte. Omdat alles hier in elkaar grijpt zijn nieuwe inzichten nodig over technologieën, markten, netwerken en regelgeving.

Gelijk speelveld

Voor innovaties is een gelijk speelveld noodzakelijk. Nieuwe, vaak innovatieve marktpartijen, moeten zonder belemmeringen de markt kunnen betreden en volgens dezelfde voorwaarden kunnen opereren als de gevestigde ondernemingen.

Een voorbeeld vormen de vierde generatie warmtenetwerken waarop ook nieuwe partijen zich aandienen voor opwekking en distributie. En dat naar verschillende soorten afnemers. Goede marktordening moet hier voor een eerlijke energietransitie zorgen.

Energiemarkten en technologieën

Nieuwe regulering van de markten moet verduurzaming en innovatie stimuleren. Het ontwerpen van zo'n regulering is ingewikkeld. Wij kunnen daar een bijdrage aan leveren. Uitgaande van de doelen van de marktordening en de verwachte technologische ontwikkeling kunnen we verschillende reguleringsvormen aandragen, die leiden tot een schone, duurzame en innovatieve energievoorziening tegen lage prijzen.

We combineren diepgaande kennis van technologieën, financiële en sociale aspecten, infrastructuur, markten, het energiesysteem als geheel en beleidsvorming door de rijksoverheid. Met als doel om al deze vragen tot op systeemniveau te beantwoorden.

Analyse Energie-infrastructuren 2030

Om de klimaatdoelstellingen voor 2030 te halen, zou het goed zijn als de overheid snel het voortouw neemt om knopen te kunnen doorhakken rond de benodigde energie-infrastructuur. Dat is een van de aanbevelingen in de analyse 'Energie-infrastructuren 2030 - gezamenlijk en afgewogen besluiten'. Wij maakten deze analyse voor de Vaste Commissie voor Economische Zaken en Klimaat van de Tweede Kamer.

Duidelijkheid voor klant: groene energie gegarandeerd groen

Het huidige systeem van groen-certificaten geeft onvoldoende inzicht in wanneer wind- of zonne-energie is geproduceerd. Wij ontwikkelden een methode in samenwerking met partners Eneco, KPN en handelsplatform ETPA om de certificatenhandel te koppelen aan de handel in op tijd gebaseerde energieproducten. Hiermee krijgen consumenten gedetailleerd inzicht in welke energie ze daadwerkelijk gebruiken op elk moment van de dag.

Scenario's toekomstig duurzaam en betaalbaar energiesysteem

We hebben 2 scenario’s uitgewerkt voor een klimaatneutraal energiesysteem in 2050. Het ene schetst een toekomstbeeld waarin de overheid sterk sturend optreedt. In het tweede zijn het vooral burgers en bedrijven die werk maken van een duurzame samenleving.

Klimaat- en Energieverkenning (KEV)

Het doel uit de Klimaatwet voor de reductie van broeikasgasemissies in 2030 is nog niet binnen bereik. Dat blijkt uit de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2019 van PBL. Wij hebben een bijdrage geleverd en de ontwikkeling van het energiegebruik richting 2030 in kaart gebracht voor de gebouwde omgeving, industrie en glastuinbouw. Verder hebben we de ontwikkeling van aardgaswinning in kaart gebracht en bijgedragen aan het beeld over de toename van hernieuwbare energie.

Financiering van de energietransitie

Voor het behalen van de klimaatdoelen zijn wereldwijd de komende decennia biljoenen dollars aan investeringen nodig in duurzame energie-infrastructuur. Wij onderzoeken hoe investeringen in de Nederlandse energietransitie kunnen worden versneld en opgeschaald. In deze studie is gekeken naar de mogelijke rol van institutionele investeerders die over voldoende kapitaal beschikken om een succesvolle energietransitie in gang te zetten.

Laat je verder inspireren

18 resultaten, getoond 11 t/m 15

Bouwinnovatie Lab geopend op TU Delft Campus

Informatietype:
Nieuws
6 oktober 2021
In het lab worden innovaties ontwikkeld en onderzoek gedaan op het gebied van bouwmaterialen, klimaatsystemen en constructies.

TNO brengt energiearmoede gedetailleerd in kaart

Informatietype:
Nieuws
23 september 2021

Ruim een half miljoen huishoudens in ons land leeft in energiearmoede: ze hebben hoge energiekosten, wonen meestal in een huis dat niet goed is geïsoleerd en hebben een laag inkomen. Gebaseerd op cijfers van het CBS heeft TNO onderzoek gedaan naar aard, omvang en regionale spreiding van de energiearmoede in ons land. Versnelling van de energietransitie helpt in de bestrijding van dit fenomeen. Dat is niet alleen van belang voor de getroffen groep maar zal ook een vliegwieleffect hebben voor de gehele transitie.

Bedrijfsleven en kenniswereld maken afspraken over Nederlandse opschaling waterstof en groene chemie

Informatietype:
Nieuws
25 juni 2021
Tijdens een rondetafel zijn ambities uit klimaatakkoord vertaald naar mijlpalen en acties richting 2030 en 2050 in de ‘Actieagenda Waterstof en Groene Chemie’.

Tekort materialen dreigt voor productie groene waterstof

Informatietype:
Nieuws
15 juni 2021
Er dreigt een groot tekort aan de grondstoffen nodig voor de zogenoemde electrolysers om groene waterstof te kunnen produceren.

New Energy Coalition en TNO bundelen kennis en expertise

Informatietype:
Nieuws
20 mei 2021
TNO en de New Energy Coalition (NEC) bouwen hun samenwerking uit om de energietransitie te versnellen en de klimaatdoelen te behalen. Lees meer.