Biobased bouwmaterialen opschalen: innovaties voor de bouwsector

Wat zijn biobased bouwmaterialen?

Het is een flinke uitdaging om de klimaatdoelstellingen voor een duurzame gebouwde omgeving te halen. Het gebruik van biobased bouwmaterialen
en  -systemen is een van de oplossingen die kunnen bijdragen. Biobased materialen vinden hun oorsprong in de natuur. Het zijn materialen die gemaakt zijn van hernieuwbare grondstoffen zoals hout, vlas en stro. Biobased materialen groeien op korte termijn terug en zijn opnieuw te gebruiken in hun oorspronkelijke vorm, maar ook recyclebaar voor een ander doel of composteerbaar.

Houtbouw innovaties

De reden dat biobased materialen steeds vaker worden ingezet in plaats van staal of beton, is de komst van dragende elementen zoals ‘cross laminated timber’ (CLT). Dat zorgt voor een belangrijke ontwikkeling in een markt die zich tot nu toe vooral richtte op houtskeletbouw, kozijnen, deuren en daken. De eerste pioniers leveren inmiddels hun houten gebouwen op in Nederland.

Hout heeft het grote voordeel dat het uit een hernieuwbare bron komt. Bij duurzaam beheer zijn bossen een onuitputtelijke bron. Dit voordeel ten opzichte van andere materialen wordt alleen onvoldoende gewaardeerd in de huidige duurzaamheidsystematieken. Dat geldt ook voor de tijdelijke CO2-opslagcapaciteit. Maar ook nadelen van hout, zoals het grondgebruik, worden niet meegenomen in de berekeningen. Onafhankelijkheid ontbreekt vaak nog in de maatschappelijke discussie. We proberen dit samen met andere onderzoekinstellingen te doorbreken.

Hoe schaal je biobased bouwen op?

Ondanks de potentie is er nog veel onzekerheid bij marktpartijen en daardoor blijven de investeringen achter. Samen met partners doen we daarom onderzoek naar het optimaliseren van bouwelementen voor gebouwen die deels of volledig van hout worden gemaakt. Ook zijn verdere kennisontwikkeling en innovatie nodig om de kostprijs van biobased bouwmaterialen te verlagen en de circulaire potentie te versterken. Dit zal bovendien onzekerheden wegnemen. Zo kan er opgeschaald worden en kan biobased bouwen optimaal worden benut.

TNO BioBuilt helpt bouwsector bij opschalen biobased bouwen

Om CO2-neutraal te gaan bouwen, staat de bouwsector voor de forse uitdaging om op grote schaal biobased en circulaire materialen te gaan gebruiken. Innovatieve bouwmaterialen geproduceerd van resthout en vezelgewassen bevinden zich vaak nog in een experimentele fase.

Voor acceptatie door de markt en validatie van bouweisen, moeten producten op beperkte schaal kunnen worden geproduceerd en toegepast. In de markt is er verregaande kennis van grondstoffen, productieprocessen en bouweisen, maar die zijn niet altijd aanwezig bij dezelfde partij. Ook ontbreekt het vaak aan middelen om in kostbare productiefaciliteiten te investeren, en het risico op desinvestering is groot.

De faciliteit TNO BioBuilt biedt partners geavanceerde technologie en expertise voor de ontwikkeling en proefproductie van biobased bouwproducten en systemen. Zo ondersteunt TNO producenten als Dijkshoorn en Urban Climate Architects in het ontwikkelproces: van grondstof tot bouwproduct.

Onderzoeksprogramma 'Emissieloos Bouwen'

Binnen het onderzoeksprogramma ‘Emissieloos Bouwen’ werken we samen met marktpartijen aan diverse onderzoeksprojecten rondom hout en andere biobased bouwmaterialen. We richten ons daarbij op de volgende 3 onderdelen:

• bouwkundige innovaties (bouwmateriaal, bouwsystemen en kostprijs)
• het verbeteren van rekenmethoden met betrekking tot duurzaamheid
• industrialisatie en prefabricage voor opschaling

Het programma draagt daarmee bij aan de onderliggende doelstellingen van het cluster Bouwinnovatie, namelijk het verbeteren, versnellen en verduurzamen van de bouwsector in Nederland.