D-LIVER

De uitdaging

Bij levercirrose is er vaak sprake van klinische verslechtering tussen reguliere controles in. Hierdoor is het vroeg signaleren van ziekteprogressie en de bijbehorende frailty lastig. Patiënten met gecompenseerde cirrose kunnen tijdens doktersbezoeken stabiel lijken, terwijl ze thuis geleidelijk functioneel achteruitgaan. De overgang van gecompenseerde naar gedecompenseerde cirrose is een kritieke fase en geassocieerd met een aanzienlijk risico op morbiditeit en mortaliteit.

Traditionele controles zijn immers slechts een momentopname en missen de vaak subtiele, maar klinisch relevante veranderingen in fysiek functioneren, slaapkwaliteit of activiteitspatronen, die kunnen wijzen op naderende decompensatie. Frailty, dat steeds meer wordt erkend als een belangrijke prognose-factor bij cirrose, wordt doorgaans beoordeeld op basis van klinische functietests, maar deze weerspiegelen niet altijd de functionele capaciteit in het dagelijks leven. Zorgverleners die patiënten met cirrose behandelen, hebben behoefte aan meer gedetailleerde, continue data om tijdig in te grijpen en complicaties te voorkomen.

Het project: D-LIVER

D-LIVER is een prospectieve observationele pilot studie, uitgevoerd bij Medisch Spectrum Twente, in samenwerking met de Universiteit Twente en TNO. De studie is opgezet om de haalbaarheid van continue monitoring met wearables bij cirrosepatiënten te onderzoeken en om digitale biomarkers te identificeren die iets zeggen over de ernst van de ziekte en frailty.

Volwassenen met gecompenseerde of gedecompenseerde levercirrose droegen gedurende zeven dagen continu medical-grade wearables om de pols en taille, waarmee fysiologische signalen, activiteitsniveaus, slaap en looppatronen in de dagelijkse leefomgeving werden vastgelegd. Met deze aanpak kon een uitgebreide beoordeling van het functioneren van patiënten buiten de klinische setting worden gemaakt. De wearable-gegevens werden gecombineerd met gestandaardiseerde klinische metingen, waaronder scores voor de ernst van de leverziekte en gevalideerde frailty-metingen, om een gedetailleerde dataset te creëren waarbij objectieve digitale metingen worden gekoppeld aan de klinische status. Daarnaast beoordeelden patiënten de gebruiksvriendelijkheid van de wearables om de praktische toepasbaarheid te bepalen.

TNO leidde de data-analyse en de ontwikkeling van de digitale biomarkers, waarbij gebruikgemaakt werd van signaalverwerking en statistische methoden om waardevolle features uit de continue wearable-gegevens te filteren. In het onderzoek werden op wearables gebaseerde metingen gevonden die anders zijn bij gecompenseerde en gedecompenseerde cirrose, en samenhangen met vastgestelde klinische en ‘frailty’-indicatoren, wat de potentiële waarde van continue, niet-invasieve monitoring bij deze patiëntenpopulatie aantoont. Daarnaast waren de gebruikservaringen positief, waarbij bij beide wearables meer dan 90% deze trouw droeg, wat aantoont dat het grootste deel van deze patiëntenpopulatie de wearables heeft gebruikt. Deze eerste bevindingen geven aan dat specifieke patronen in activiteit, slaap en ‘gait’ kunnen dienen als vroege signalen van klinische achteruitgang.

Toekomstperspectief

De gevalideerde digitale biomarkers uit D-LIVER vormen een basis voor grotere prospectieve studies, waarin zal worden onderzocht of continue monitoring decompensatie kan voorspellen voordat deze klinisch zichtbaar wordt. Toekomstig onderzoek zal zich richten op het ontwikkelen van voorspellende modellen, waarbij wearable-gegevens over klinische parameters worden geïntegreerd. Dit moet ervoor zorgen dat patiënten met een hoog risico vroegtijdig worden geïdentificeerd.

Hiernaast kan door deze wearables in reguliere cirrosezorg te integreren, frailty-progressie eerder worden opgespoord. Daarnaast zijn er meer gepersonaliseerde behandelstrategieën mogelijk, met een potentieel betere uitkomst voor de patiënt. Samenwerking tussen hepatologiecentra, ontwikkelaars van wearables en zorgsystemen kan ervoor zorgen dat deze onderzoeksresultaten naar de klinische praktijk worden vertaald en er waarde wordt gecreëerd voor zowel patiënten als zorgverleners.