Menselijk zorg dankzij digitale oplossingen

Jildau Bouwman is bijzonder hoogleraar Digitale gezondheid en Systeem Biologie, een leerstoel van TNO bij het Leiden Academic Centre for Drug Research (LACDR) die zich richt op digitale oplossingen in de gezondheidszorg. Met het doel om meer menselijke zorg met, vanwege arbeidskrapte, minder mensen te bieden.

“Dat betekent dus dat de zorg efficiënter moet worden en daar ligt de kern van haar oratie Technologie moet niet de mens vervangen, maar zorgen voor meer ruimte voor interactie tussen de zorgverlener en de patiënt”, zegt Bouwman.

Breng de gezondheid breed in beeld

Menselijk zorg betekent voor Bouwman kijken naar het individu en zorgen voor een eerdere volledige diagnose en een sneller beeld van de totale gezondheid van die persoon, zodat er sneller kan worden ingegrepen.

Hoe doe je dat op een manier die de zorg ondersteunt en niet verzwaart? In haar onderzoek staan drie lijnen centraal: het meten van gezondheid op het juiste moment door innovaties in het stellen van de diagnose. Leren over data zonder het zicht op privacy te verliezen. En als laatste: het veilig en uitlegbaar gebruiken van AI.

Systeemprobleem

Het omdenken naar zorg op maat met toepassing van digitale innovaties is een lastige klus, weet ook Bouwman. “Daar heb je veel partijen voor nodig. Want ons zorgsysteem is complex. We hebben een systeemprobleem. Ik zal een pijnlijk voorbeeld geven. Al enige jaren is er in de zorg aandacht voor de implementatie van AI die relevante informatie uit gesprekken tussen zorgverlener en patiënt direct in het dossier vastlegt.”

Veel verschillende ziekenhuizen zijn hiermee bezig. Er is geen coördinatie op deze ontwikkeling zodat er niet van elkaar fouten wordt geleerd en veel organisaties beginnen weer opnieuw. En de grote kansen van AI bijvoorbeeld om ook diagnostiek en het kiezen van behandeling te laten ondersteunen door AI blijven daardoor liggen.

Meer denken aan de lange termijn

Een teken voor Bouwman dat zorg innovaties efficiënter kunnen. “En dat is niemands schuld, maar een systeemprobleem. Dus de verschillende partijen, zowel in de zorg zelf als aan de onderzoekskant, moeten hier samen optrekken. En in de vraagstelling meenemen wat er nodig is om het systeem te veranderen. Ik doe dan ook een oproep om goed na te denken over hoe ons zorgsysteem eruit moet komen te zien om preventie en het individu meer aandacht te geven. Als je dat beter op orde hebt, dan kunnen ook innovaties die op lange termijn effect hebben een plaats krijgen in het systeem.”

Zie het als een afstreepkaart

Het meten van de brede gezondheid van een persoon, ondersteund door techniek en data, is voor Bouwman het belangrijkst om nu verder uit te bouwen. Momenteel lopen daar verschillende onderzoeken naar, zoals het project Dimesa.

“Dat is in een bedrijfsarts-setting. Stel je komt daar met vermoeidheidsklachten, komt is de focus al snel op burn-out, terwijl er ook een andere fysiologische oorzaak zou kunnen zijn. We nemen bloed af, doen uitgebreide metingen inclusief vragenlijsten over psychische gezondheid. Het is eigenlijk een soort afstreepkaart. Als je in het begin deze uitgebreide metingen doet kan je al heel veel afvinken. Zo kan je sneller een diagnose stellen en gerichter handelen.”

Zo maak je de cyclus voor zowel de patiënt als de zorgverlener kleiner en kan er meer aandacht zijn voor het menselijke contact. Bouwman benadrukt dat het op een goede manier gebruik maken van techniek en AI hierbij niet meteen ‘een verlies van normen en waarden’ hoeft te betekenen. “We moeten ons steeds de vraag blijven stellen: wat vinden we wenselijk en acceptabel? Vertrouwelijkheid moet blijven bestaan.”

Partijen samen brengen

Haar oratie ziet ze als een belangrijk moment om partijen samen te brengen en haar visie te delen. “Want ik kan dit niet alleen. We moeten dit met z’n allen doen. Bij TNO, bij LACDR, op het Bio Science Park, met de zorgpartners. Dus het is niet alleen mijn oratie, maar ook een netwerkevenement.”

Auteur: Margriet van der Zee