Snellere en betere ruimtelijke keuzes voor leefbare steden

Thema:
Stedelijke ruimte

Woningbouw, energie, mobiliteit, klimaatadaptatie, natuur, gezondheid, stikstof en economie vragen allemaal om dezelfde schaarse ruimte. TNO helpt overheden en bedrijven om sneller betere ruimtelijke keuzes te maken. Daarbij combineren we onafhankelijke impactanalyse met geavanceerde modellering, AI en optimalisatie om beleidsambities te vertalen naar uitvoerbare ontwikkelscenario's.

Ruimtelijke ambities komen te laat en onvoldoende integraal samen

Besluiten over woningbouw, energie, mobiliteit, klimaat, natuur, gezondheid en economie worden vaak binnen afzonderlijke beleidsdomeinen voorbereid, terwijl ze aanspraak maken op dezelfde ruimte. De ruimtelijke gevolgen en onderlinge afhankelijkheden worden daardoor vaak pas zichtbaar wanneer plannen al ver zijn uitgewerkt. Dit leidt tot extra iteraties, bezwaren en vertraging in beleid, ontwerp en uitvoering.

Tegelijkertijd is de beschikbare informatie versnipperd over organisaties, procesfasen, datasets en modellen. Beleidsambities zijn niet altijd vertaald naar meetbare doelen en ruimtelijke eisen, alternatieven worden slechts beperkt verkend en aannames en keuzes zijn moeilijk herleidbaar. Daardoor blijven kansrijke combinaties van functies en maatregelen buiten beeld en kunnen vroege besluiten latere ontwikkelruimte beperken.

Bestuurders, beleidsmakers en gebiedsontwikkelaars hebben daarom behoefte aan een gedeelde informatiebasis en digitale ondersteuning waarmee zij ambities vroegtijdig ruimtelijk expliciet maken, meer scenario’s onderzoeken en de gevolgen voor verschillende domeinen, schaalniveaus en groepen vergelijken. Zo kunnen zij sneller toewerken naar uitvoerbare ontwikkelvarianten die meerdere ambities combineren en robuust blijven onder verschillende toekomstscenario’s.
Juist daarom ontwikkelt TNO methoden en digitale ondersteuning waarmee ambities vroegtijdig expliciet worden gemaakt en scenario's integraal kunnen worden verkend.

Van beleidsambities naar uitvoerbare ruimtelijke scenario’s

TNO helpt overheden en bedrijven om beleidsambities te vertalen naar meetbare doelen, ruimtelijke interventies en vergelijkbare scenario’s. Daarbij verbinden we kennis van mobiliteit, klimaat, energie, infrastructuur, gezondheid en menselijk gedrag met ruimtelijke impactanalyse, data, modellen en AI.

Zo maken we zichtbaar welke ruimteclaims ontstaan en hoe keuzes doorwerken tussen domeinen en schaalniveaus. We onderzoeken welke combinaties van functies en maatregelen haalbaar zijn en, waar relevant, wat ruimtelijke keuzes betekenen voor de toegang tot woningen, voorzieningen, mobiliteit, groen en een gezonde leefomgeving voor verschillende gebieden en groepen.

Digitale ondersteuning maakt het mogelijk om vroegtijdig meer alternatieven te onderzoeken. Optimalisatiemethoden helpen nieuwe ontwikkelvarianten te vinden vanuit de doelen, waarden en randvoorwaarden van betrokken partijen. Ze schrijven geen uitkomst voor, maar vergroten de oplossingsruimte. Ook maken ze inzichtelijk hoe prioriteiten, fasering en onzekerheden de mogelijke uitkomsten beïnvloeden.

Zo ontstaat een transparante en gedeelde basis voor keuzes over beleid, investeringen en ruimtelijk ontwerp. TNO brengt hiervoor overheden en bedrijven, domeinkennis en technologische innovatie samen. Onze onderscheidende kracht ligt in de combinatie van onafhankelijke impactanalyse, geavanceerde modellering en optimalisatie. Samen met marktpartijen maken we deze kennis toepasbaar in bestaande digitale omgevingen.

Daarmee helpen we betrokken partijen sneller van afzonderlijke ambities naar samenhangende, uitlegbare en uitvoerbare gebiedsontwikkelingen te komen, zonder de onderliggende complexiteit te versimpelen.

Onze oplossingen

1. Beleidsambities ruimtelijk expliciet maken

Beleidsambities worden vaak per domein geformuleerd en zijn niet direct bruikbaar voor ruimtelijke analyse of ontwerp. TNO ontwikkelt een samenhangende methodiek om beleidsambities te vertalen naar interventies, indicatoren en ruimtelijke eisen. Afhankelijk van de opgave zetten we daarbij beoordelingskaders, AI-methoden en gekoppelde kennisstructuren in.

Het Spatial Impact Assessment Framework (SIAF) structureert de vertaling van beleidsambities naar interventies en ruimtelijke effecten. Het maakt zichtbaar hoe een maatregel doorwerkt op andere beleidsdomeinen en schaalniveaus en helpt bepalen welke partijen, informatie en beoordelingscriteria nodig zijn voor een integrale afweging.

TNO ontwikkelt AI-methoden die beleids- en visiedocumenten helpen vertalen naar concrete interventies en meetbare indicatoren. Dit versnelt het ordenen en operationaliseren van ambities, terwijl aannames en beoordelingscriteria controleerbaar blijven voor inhoudelijke experts en betrokken partijen.

Een knowledge graph verbindt beleidsdoelen, indicatoren, gebieden en schaalniveaus. Hiermee kan sneller worden vastgesteld welke ambities en randvoorwaarden op een locatie van toepassing zijn, hoe deze met elkaar samenhangen en welke effecten in een ruimtelijke analyse moeten worden meegenomen.

2. Ruimtelijke scenario’s ontwikkelen en vergelijken

Wanneer meerdere functies aanspraak maken op dezelfde ruimte, is het onvoldoende om afzonderlijke ruimteclaims naast elkaar te zetten. TNO helpt het ontwikkelen en vergelijken van ruimtelijke scenario’s waarin functies, randvoorwaarden, fasering en schaalniveaus in samenhang worden bekeken. Zo worden haalbare combinaties, synergieën en spanningen vroegtijdig zichtbaar.

Geschiktheidsmodellen beoordelen welke locaties kansrijk zijn voor een functie op basis van expliciete criteria en randvoorwaarden. Allocatiemodellen laten vervolgens zien waar functies kunnen worden toegewezen, welke ruimteclaims ontstaan en hoe keuzes in één domein doorwerken op andere functies en schaalniveaus.

Scenarioanalyses maken zichtbaar hoe alternatieve ruimtelijke configuraties bijdragen aan beleidsdoelen. Gevoeligheidsanalyses laten zien hoe andere prioriteiten, aannames, randvoorwaarden of faseringen de uitkomsten beïnvloeden. Dit ondersteunt uitlegbare keuzes en voorkomt dat één set uitgangspunten onbedoeld als vaststaand wordt beschouwd.

3. Scenario’s optimaliseren en gezamenlijke keuzes ondersteunen

De grootste uitdaging is vaak niet het beoordelen van bestaande plannen, maar het vinden van nieuwe ontwikkelvarianten die meerdere ambities combineren. TNO ontwikkelt en past AI- en optimalisatiemethoden toe om de oplossingsruimte systematisch te verkennen. Zo komen kansrijke scenario’s in beeld die in reguliere planvorming mogelijk niet worden onderzocht.

Optimalisatiemethoden helpen ontwikkelvarianten te genereren en vergelijken op basis van meerdere beleidsdoelen, indicatoren en randvoorwaarden. Ze maken zichtbaar welke combinaties goed bijdragen aan de gestelde ambities en hoe andere prioriteiten of beperkingen de beschikbare oplossingsruimte veranderen.

TNO combineert modellering met participatieve methoden om doelen, criteria, ruimteclaims en verschillen tussen stakeholders expliciet te maken. Scenario’s vormen daarbij een gedeelde basis om gevolgen te bespreken, gezamenlijke belangen te herkennen en tot uitlegbare keuzes te komen.

Ook samen digitale oplossingen voor gebiedsontwikkeling ontwikkelen?

TNO ondersteunt overheden en gebiedsontwikkelaars bij ruimtelijke keuzes waarin meerdere ambities, functies en schaalniveaus samenkomen. Met aanbieders van data, digital twins, GIS, ontwerpsoftware en beslisondersteuning ontwikkelen we platformonafhankelijke methoden en componenten die bestaande producten en diensten versterken.

Denk aan beoordelingskaders, AI-modules, ruimtelijke modellen, indicatoren en toegang tot verrijkte datasets. Samen willen we deze innovaties in concrete gebiedsontwikkelingen valideren, integreren en opschalen.

Wil je ruimtelijke besluitvorming versnellen, meer ontwikkelscenario’s verkennen of kennis en technologie integreren in digitale oplossingen voor gebiedsontwikkeling? Neem contact met ons op om samen een concrete toepassing te ontwikkelen en valideren.

Laat je verder inspireren

85 resultaten, getoond 1 t/m 5

Minister opent TNO BioBuilt: proeffabriek versnelt bouwproductie en CO2-reductie

Informatietype:
Nieuws
14 september 2026
Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening opende vandaag BioBuilt, een proeffabriek van TNO in Zoetermeer waar bedrijven nieuwe circulaire en biobased bouwmaterialen kunnen ontwikkelen, testen en opschalen.

Grip op groeiende funderingsproblematiek door onderzoek naar bodem- en gebouwinteractie

Informatietype:
Insight
15 juli 2026

Zorg op de kaart: van versnipperde data naar gericht bouwen voor ouderen

Informatietype:
Insight
30 april 2026

De planfase van woningbouwprojecten onder de loep

Informatietype:
Insight
28 april 2026

Computer vision voor de gebouwde omgeving: 300 keer sneller naar betrouwbaar resultaat

Informatietype:
Insight
16 maart 2026