Raamfolie helpt energiearmoede te bestrijden

Thema:
Veilige en duurzame leefomgeving
24 oktober 2022

Raamfolie kan veel warmteverlies voorkomen en daarmee geld besparen. TNO bedacht een voorzetraam dat eenvoudig zelf te maken is.

In grote steden heeft nog zo’n 20 procent van de woningvoorraad enkelglas. Maar ook op andere plekken in het land staan nog veel huizen, gebouwd vóór 1960, met dit type ramen. Ze laten veel van de warmte naar buiten ontsnappen, waardoor bewoners in de winter fors moeten stoken. Woningcorporaties zijn al tijden bezig huizen uit te rusten met geïsoleerde gevels en modern isolatieglas. Maar dat kost tijd.

Ondertussen kampen bewoners met een acuut probleem, namelijk een gigantisch gestegen energierekening. “Woningen met enkelglas zijn meestal huurhuizen”, zegt Erik Carton van TNO. “De mensen die er wonen, behoren vaak tot de lagere inkomensgroepen en worden door de geëxplodeerde energiekosten extra hard geraakt. Als de energierekening meer is dan 15% van het inkomen spreken we van energiearmoede.”

"Een voorzetraam van houten latjes en raamfolie maakt dat enkelglasramen tot wel 35 procent minder warmte doorlaten."

Erik Carton

Materials scientist

Naar de bouwmarkt

TNO bedacht een snel en gemakkelijk voor het raam aan te brengen tijdelijke isolatiemogelijkheid. Een voorzetraam van houten latjes en raamfolie maakt dat enkelglasramen tot wel 35 procent minder warmte doorlaten. Bij ouder dubbelglas is de winst nog altijd 20 procent. Carton: “Het grote voordeel is dat dit soort voorzetramen zelf te maken zijn met materiaal uit de bouwmarkt.

En er is direct effect. Wie de voorzetramen gebruikt, merkt meteen dat het binnen aangenamer aanvoelt. De koudetrek die je bij enkelglas hebt, wordt een stuk minder.” Bovenal dalen de stookkosten aanzienlijk. Hoeveel de besparing kan zijn, is onmogelijk in zijn algemeenheid te zeggen. Een appartement in een flat is heel anders dan een hoekhuis in een winderige straat. Daarnaast is de gasprijs erg volatiel. Desondanks schat Milieu Centraal de besparing op ongeveer dertien euro per jaar per vierkante meter. Voorzetramen kunnen huishoudens daarmee misschien wel 500 tot 800 euro per jaar op de energierekening schelen.

"We zijn o.a. met de gemeente Eindhoven in gesprek over de mogelijkheid om de voorzetramen mee te nemen in de klusbus die bij zo'n 14.000 huishoudens komt voorrijden."

Erik Carton

Materials scientist

Gemeenten en corporaties

Wie handig is, zet een voorzetraam in een half uurtje in elkaar. Maar lang niet iedereen kan dit zelf. Bovendien zijn de materiaalkosten voor mensen met een krappe beurs een obstakel. Het gaat daarbij ook nog eens om een groep die vaak minder makkelijk te bereiken is, onder meer door een gebrekkige beheersing van het Nederlands of laaggeletterdheid. TNO richt zich daarom niet alleen op de bewoners zelf, maar vooral ook op gemeenten. Zij beschikken vaak over middelen en de infrastructuur om concreet iets voor huurders in huizen met enkelglas te doen.

Zo is Carton met de gemeente Eindhoven in gesprek over de mogelijkheid om de voorzetramen mee te nemen in de klusbus die bij zo'n 14.000 huishoudens komt voorrijden. “Ook willen we met de woningcorporaties kijken of we hun huurders in de slechtste woningen kunnen helpen. Want zo kunnen we meer mensen bereiken. In Amsterdam, Den Haag, Delft en binnenkort dus hopelijk ook in Eindhoven werken we al samen,” aldus Carton.

Instructiefilmpje

Met een instructiefilm legt Carton uit hoe je een voorzetraam maakt. Vier latjes worden met metalen hoekstukjes verbonden. Over het houten frame wordt aan beide kanten isolerende raamfolie – in de bouwmarkt te koop als ‘krimpfolie’ – gespannen. Met dubbelzijdig tape blijft dat goed vastzitten. Wie daarna met een föhn warme lucht over het folie blaast, zal zien dat het folie krimpt en zich mooi straktrekt. “Het beste resultaat heb je als je het voorzetraam op 3 centimeter van het enkelglas zet”, zegt Carton. “Er is dan een afdoende dikke laag met stilstaande lucht tussen de kamer en het enkelglas. Deze stilstaande lucht zorgt voor de extra isolatie.” Een waarschuwing is op zijn plaats: gebruik geen voorzetramen bij HR-glas, want dat kan hierdoor zelfs knappen. En zit er een ventilatierooster boven het raam? Zorg dan dat het voorzetraam dit niet afdekt, zodat de woning wel geventileerd blijft. Bij kantelramen adviseert Carton de krimpfolie met dubbelzijdig tape rechtstreeks op het kozijn te plakken. Niet ideaal, maar het zorgt nog altijd dat warmteverlies wordt beperkt.

Zo maak je zelf een voorzetraam

Brains4neighbourhood

Sinds wanneer houdt TNO zich ook bezig met doe-het-zelf knippen en plakken? Carton: “Tijdens de coronapandemie vroeg de Raad van Bestuur medewerkers na te denken over oplossingen voor de coronaproblemen. Dat kreeg een vervolg met het stikstofprobleem. Daarna vroeg de directie ons dingen te bedenken om problemen in wijken aan te pakken. ‘Brains4neighbourhood’ noemen we dat. Ik ben in mijn vrije tijd energiecoach en zie vaak hoe mensen in slecht geïsoleerde huizen enorme energierekeningen hebben. Daaruit is het idee van het voorzetraam geboren. Het is een simpele maar ook tijdelijke oplossing. Uiteindelijk moet het probleem bij de bron worden aangepakt. En dat is natuurlijk dat enkelglas overal vervangen moet worden door HR++ glas. Bewoners kunnen daar in deze tijd niet op wachten. Daarom hoop ik dat gemeenten en woningcorporaties hen snel helpen met voorzetramen.”

Laat je verder inspireren

61 resultaten, getoond 1 t/m 5

In2Innovation: Hergebruik van afvalhout

Informatietype:
Insight
23 november 2022

Bij TNO zijn we In2Innovation. In deze serie maak je kennis met de TNO’er achter de innovatie. Wat doen zij precies en welke impact heeft hun werk op de maatschappij? Gewapend met een blauwe plofkap neemt Camilla van Wirdum ons mee naar alle uithoeken van de organisatie. In deze aflevering spreken we Jan de Jong, projectleider Hout in de Bouw, over hoe een CT-scanner bijdraagt aan het hergebruik van hout.

Het beton van de stormvloedkeringen in topstaat

Informatietype:
Insight
7 november 2022

De stormvloedkeringen die Nederland beschermen tegen hoogwater zijn betontechnisch in topstaat. Dat blijkt uit veld- en laboratoriumonderzoek aan de betonconstructies van drie keringen dat TNO recent uitvoerde in opdracht van Rijkswaterstaat. Een enkele reparatie daargelaten, halen de kunstwerken zorgeloos de minimaal beoogde leeftijd van honderd jaar.

Biobased bouwmaterialen: er kan al veel, dus wie durft?

Informatietype:
Insight
21 oktober 2022

De ontwikkeling van biobased bouwmaterialen zit in een stroomversnelling. Met dank aan The Exploded View Beyond Building en het daaraan gekoppelde fieldlab dat onderdeel is van het Programma Emissieloos Bouwen. Lees hoe TNO bijdraagt aan biobased bouwmaterialen.

Meer onderzoek naar ventilatie als virusremmer

Informatietype:
Nieuws
19 oktober 2022

De komende drie jaar financiert het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) onderzoek naar ventilatie en virusverspreiding in de langdurige zorg (P3Ventie; Programma pandemische Paraatheid & Ventilatie). Dit onderzoek is nodig om te leren wat het effect van ventilatie is en hoe deze het beste kan worden ingezet om de verspreiding van virusdeeltjes via de lucht tegen te gaan. Het onderzoek kan zo helpen om beter voorbereid te zijn op een toekomstige pandemie. TNO coördineert het onderzoek, dat net is gestart, en voert dit uit samen met universiteiten en kennisinstituten zoals de Universiteit Utrecht (UU) en de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).

Practice what you preach: TNO bouwt circulair

Informatietype:
Insight
14 oktober 2022

Als je bedrijven en overheden adviseert om circulair te bouwen, dan wil je zelf het goede voorbeeld geven. Practice what you preach. Dus toen het oude TNO Laboratorium voor energie- en materiaaltechnologie in Delft moest verdwijnen, werden zoveel mogelijk materialen hergebruikt voor het nieuwe TNO Bouwinnovatie Lab.