innovatie

Een hightech bescherming tegen inkomende raketten

21 november 2017 • 3 min leestijd

Steeds meer landen zijn op zoek naar rakettechnologie als onderdeel van een ruimtevaartprogramma. Helaas kan veel van die technologie ook gebruikt worden voor minder vredelievende doeleinden. De NAVO-partners zien die dreiging ook en werken samen aan een effectieve verdediging. Zo ontwikkelde TNO de simulatie JROADS, voor het testen van systemen voor de verdediging tegen elke dreiging uit de lucht.

Volgens Frans Kleyheeg, Business Director International bij TNO, is het probleem tweeledig: “Aan de ene kant zien we een proliferatie van rakettechnologie, en die is bijzonder nuttig voor ruimtevaartprogramma’s maar is helaas ook geschikt om ballistische raketten te ontwikkelen. Door de parallelle proliferatie van nucleaire, chemische en biologische massavernietigingswapens kunnen deze raketten met een warhead worden uitgerust, die over grote afstanden kan worden vervoerd. Beide vormen van proliferatie zijn lastig te stoppen, omdat ze deels ook voor niet-militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. De aandacht gaat nu weliswaar uit naar nucleaire wapens, maar we vergeten dat chemische wapens veel goedkoper en gemakkelijker te maken zijn en enorme schade kunnen aanrichten.”

“Op het gebied van radar heeft Nederland binnen de NAVO een uitstekende reputatie opgebouwd, en dat is ook goed voor de industrie”

Effectieve verdediging

De NAVO-partners zien die dreiging ook en werken samen aan een effectieve verdediging. Lastig, omdat ze allemaal met eigen radar- en wapensystemen werken. En die systemen moeten met elkaar kunnen communiceren. Dankzij de samenwerking tussen Defensie, Thales en TNO – de triple helix – loopt Nederland juist op dat terrein voorop. Onze radartechnologie behoort tot de beste ter wereld. Veel radarconcepten berusten weer op TNO-onderzoek. Kleyheeg: “Binnen de NAVO heeft Nederland op het gebied van radar een uitstekende reputatie opgebouwd, en dat is ook goed voor de industrie.”

Luchtverdedigingssystemen testen

Oefenen met live-munitie voor de luchtverdediging is duur en praktisch moeilijk uit te voeren: een Patriot-raket kost al snel twee miljoen dollar. TNO ontwikkelde daarom de simulatie JROADS, speciaal voor het testen van systemen voor de verdediging tegen elke dreiging uit de lucht: “We hebben JROADS ontwikkeld voor Defensie, om de eigen luchtverdedigingssystemen te testen. Dat blijkt net zo effectief te zijn als een live-oefening. Op dit moment testen we de systemen van de nieuwe straaljager F35.”

“TNO ontwikkelde JROADS voor Defensie, om de eigen luchtverdedigingssystemen te testen. Dat blijkt net zo effectief te zijn als een live-oefening”

Wereldwijd netwerk

Dat is niet alles. Sinds eind negentiger jaren is TNO betrokken in het Joint Project Optic Windmill (JPOW), waarin de NAVO-partners samen oefenen met hun eigen systemen. Het doel: testen of het netwerk van systemen als geheel functioneert. De laatste JPOW vond in 2017 plaats. “Tijdens zo’n oefening zit je met een wereldwijd netwerk waarin alle internationale partners moeten samenwerken: van een marineschip op de Middellandse Zee tot een grondstation in Duitsland”, vertelt Kleyheeg. “Dat netwerk moet absoluut veilig zijn en robuust, en dat is onze taak. Veel landen werken met de Patriot, maar elk systeem heeft zijn eigen ‘softwaredialect’. Uitwisseling van gegevens is dus een uitdaging. TNO zorgt dat alles wordt gekoppeld, zodat een Spaans Patriot-systeem als het ware kan opereren op basis van instructies in het Nederlands.”

Oefenraket detecteren en volgen

Onlangs slaagde de bemanning van het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. De Ruyter erin om een oefenraket die met 15.000 kilometer per uur op een doel afraasde, te detecteren en te volgen. Deze informatie gaven ze bliksemsnel door aan een Amerikaans marineschip, dat het projectiel vervolgens vernietigde. Een nooit eerder vertoonde prestatie, aangezien de NAVO-partners allemaal met eigen radar- en wapensystemen werken. “Zodra iemand een raket lanceert, wordt deze gedetecteerd door satellieten”, zegt Kleyheeg. “Die informatie gaat naar een grondstation en vanaf dat moment speuren radarsystemen over de hele wereld de hemel af. Maar vanwege de aardkromming hebben die een dode hoek. Deze systemen zijn bovendien losgekoppeld van de interceptors – antiraketraketten. Het is dus cruciaal dat de juiste informatie zo snel mogelijk bij de juiste interceptor terechtkomt. De Koninklijke Marine heeft bewezen dat een roterende radar en een eigen frequentie in deze keten, essentiële onderdelen kunnen zijn. Ondanks dat de Amerikaanse marine met een heel andere frequentie werkt, kon deze dankzij de Nederlandse informatie een lanceerprocedure initiëren zonder de naderende raket zelf te zien.”

“Veel landen werken met de Patriot, maar elk systeem heeft zijn eigen softwaredialect. Uitwisseling van gegevens is dus een probleem. TNO zorgt dat alles wordt gekoppeld”

Voor een back-up zorgen

Aan boord van de De Ruyter keken TNO-experts van dichtbij of het mede door hen ontwikkelde concept in de praktijk werkte; dat was zo. Maar er zijn nog genoeg problemen om op te lossen: “Je wilt natuurlijk niet dat als iemand per ongeluk een raket lanceert, er dan veertig andere raketten op worden afgevuurd”, vertelt Kleyheeg. “Daarom werken we nu aan concepten om te bereiken dat de best gepositioneerde interceptor ook echt altijd het eerste schot kan afvuren. Zeker bij langeafstandsprojectielen is er dan tijd om te zorgen voor een back-up. Of we schieten er gelijk twee raketten op af.” Technisch kan het allemaal.

innovatie

Een hightech bescherming tegen inkomende raketten

21 nov '17 - 3 min
Steeds meer landen zijn op zoek naar rakettechnologie als onderdeel van een ruimtevaartprogramma. Helaas kan veel van die technologie ook gebruikt worden voor minder... Lees meer
blik op de toekomst

Munitie uit de printer

12 sep '17 - 4 min
Kruiten, raketmotoren en explosieve ladingen vormgeven met een 3D-printer. Door de expertises van energetisch materiaal en 3D-printen te bundelen, is het mogelijk.... Lees meer
innovatie

De militaire basis van morgen

27 jun '17 - 3 min
Snel en eenvoudig op- en afbouwen, een constructie die beschermt tegen schadelijke weersinvloeden en een zeer laag energieverbruik. Met de Shaded DomeTM – een opblaasbare... Lees meer
innovatie

Hoe blijf je beroepsstress de baas?

13 apr '17 - 3 min
Op missie uitgezonden militairen moeten onder fysieke en mentaal zware omstandigheden opereren. Levensbedreigende situaties, fysieke uitputting, verveling, machteloosheid... Lees meer
column

Investeer in de krijgsmacht van de toekomst

30 mrt '17 - 2 min
Na jarenlange bezuinigingen op Defensie willen veel politieke partijen investeren in de krijgsmacht. Voorkomen moet worden dat de aandacht alleen uitgaat naar fregatten,... Lees meer
blik op de toekomst

“Door kennis over cyber security met de politie te delen, bereik je meer”

16 mrt '17 - 6 min
Sinds een jaar staat Erik Akerboom aan het hoofd van de politie. Na een uitstap bij defensie en als Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid is... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.