blik op de toekomst

Exposoom Programma biedt kansen voor effectieve preventie van ziekte

12 maart 2018 • 2 min leestijd

Onze (werk)omgeving heeft een belangrijke, en in potentie te vermijden, impact op onze gezondheid. Kennis over de precieze effecten van blootstellingen in onze omgeving zijn nog beperkt. Het concept ‘exposoom’ – de totale blootstelling van een persoon gedurende zijn of haar hele leven – kan helpen dit kennishiaat te dichten en biedt bovendien mogelijkheden voor de ontwikkeling van preventieve maatregelen.

Voor veel voorkomende aandoeningen, zoals respiratoire en cardiovasculaire aandoeningen en kanker, zijn blootstellingen in onze omgeving naast genetische aanleg een belangrijke risicofactor. “Het totaal aan blootstellingen gedurende iemands leven en de reactie van diens lichaam daarop, oftewel het exposoom, kan ons helpen ziektelast beter te begrijpen en te kwantificeren. Dit geeft ons informatie die kan helpen bij het ontwikkelen van effectieve preventietools”, denken TNO’ers Anjoeka Pronk en Rob Stierum.

“Het exposoom kan ons helpen ziektelast beter te begrijpen en te kwantificeren”

Externe en interne exposoom

Een enorme variatie van factoren in de omgeving waarin we opgroeien, werken, sporten, slapen en relaxen bepalen mede de kans op en het verloop van ziekte. Deze blootstellingen variëren van bijvoorbeeld chemische blootstellingen in de werk- en stedelijke omgeving, zoals (lucht)vervuiling,  tot leefstijlfactoren, zoals dieet of roken, sociale interacties en stress. Deze externe blootstellingen zijn, in tegenstelling tot genetische factoren, variabel en dynamisch en bieden daarom mogelijkheden voor preventie. Tot op heden is er nog te weinig inzicht in de associatie tussen blootstellingen en gezondheid voor effectieve preventie. Hoe de totale combinatie van blootstellingen (het externe exposoom) gerelateerd is aan de biologische response in het lichaam (interne exposoom) is nog onduidelijk. De opkomst van nieuwe technologieën zoals sensortechnologie, Internet of Things, omics en big data bieden de mogelijkheid meer inzicht te krijgen in het externe en interne exposoom.

Exposoom Programma

Op dit moment wordt exposoomonderzoek met name uitgevoerd in academische settings. TNO denkt dat de tijd rijp is voor een transitie van fundamenteel onderzoek naar de eerste toepassingen. Om translationeel exposoomonderzoek te faciliteren en exposoomkennis en -technologieën in te zetten voor gezondheidstoepassingen heeft TNO een ‘Exposoom Programma’ opgezet. “Samen met partners werken we aan innovatieve technieken voor het bepalen van persoonlijke externe en interne blootstellingen, ontwikkelen we modellen voor het beoordelen van de relatie tussen het exposoom en gezondheid en ontwikkelen we preventieve strategieën op groepsniveau en gepersonaliseerde interventies op basis van exposoomtechnologieën. Daarbij focussen we op risicopopulaties, zowel op kwetsbare groepen (zoals kinderen, patiënten) als op groepen die een risico op hoge mate van blootstelling lopen (bijvoorbeeld tijdens hun werk)”, aldus Pronk en Stierum.

“De tijd is nu rijp voor een transitie van fundamenteel onderzoek naar de eerste toepassingen”

In de whitepaper ‘EXPOSOME: connecting the dots for effective prevention of disease’ staat TNO’s visie op het potentieel van het exposoom voor het verbeteren van gezondheid beschreven, net als de noodzaak van samenwerking tussen academie, private sector en eindgebruikers voor het bewerkstelligen van een substantiële gezondheidsverbetering.

Op het gebied van samenwerking worden de eerste stappen al gezet. Op 13 maart wordt de Utrecht Exposome Hub gelanceerd door de Universiteit Utrecht in samenwerking met een aantal publieke en private partners, waaronder TNO en RIVM.

Whitepaper Exposome: connecting the dots for effective prevention of disease

Wilt u meer informatie over hoe het exposoom onze gezondheid kan verbeteren en ons Exposoom Programma? Lees dan onze whitepaper.

Lezen
column

Met maatschappelijke royalty's kunnen kosten nieuwe medicijnen omlaag

16 mei '22 - 3 min
De hoge onderzoekskosten voor nieuwe medicijnen leiden tot hoge prijzen. Door farmaceutische bedrijven maatschappelijke royalty’s te laten betalen kunnen de kosten... Lees meer
innovatie

Stoffen Informatie Systeem: Geavanceerde online zoekmachine voor chemische stoffen

30 mrt '22 - 4 min
Er is veel informatie over gevaarlijke stoffen in diverse (publiek toegankelijke) databases en online te vinden, maar tot op heden ontbrak het aan een tool die veel... Lees meer

Dag van de uitvinder

9 nov '21 - 5 min
Bij TNO werken onze uitvinders al sinds 1932 aan de uitvindingen en innovaties van morgen. In het kader van de Dag van de Uitvinder staan we stil bij enkele TNO... Lees meer
innovatie

TNO’ers bestrijden de stikstofcrisis met programma Brains4Nitrogen

15 okt '21 - 4 min
Na het succes van het Brains4corona-programma, waarin TNO zich richtte op de aanpak van het coronavirus in 2020, is de organisatie nu van plan meer van deze 'Brains4x'-uitdagingen... Lees meer
innovatie

Met Brains4x van TNO versnelde innovatie op maatschappelijke uitdagingen in Nederland

15 okt '21 - 2 min
Van de coronapandemie tot aan de stikstofcrisis: Nederland staat voor grote uitdagingen. Na het succes van Brains4corona en Brains4nitrogen gaat TNO vaker challenges... Lees meer