blik op de toekomst

Exposoom Programma biedt kansen voor effectieve preventie van ziekte

12 maart 2018 • 2 min leestijd

Onze (werk)omgeving heeft een belangrijke, en in potentie te vermijden, impact op onze gezondheid. Kennis over de precieze effecten van blootstellingen in onze omgeving zijn nog beperkt. Het concept ‘exposoom’ – de totale blootstelling van een persoon gedurende zijn of haar hele leven – kan helpen dit kennishiaat te dichten en biedt bovendien mogelijkheden voor de ontwikkeling van preventieve maatregelen.

Voor veel voorkomende aandoeningen, zoals respiratoire en cardiovasculaire aandoeningen en kanker, zijn blootstellingen in onze omgeving naast genetische aanleg een belangrijke risicofactor. “Het totaal aan blootstellingen gedurende iemands leven en de reactie van diens lichaam daarop, oftewel het exposoom, kan ons helpen ziektelast beter te begrijpen en te kwantificeren. Dit geeft ons informatie die kan helpen bij het ontwikkelen van effectieve preventietools”, denken TNO’ers Anjoeka Pronk en Rob Stierum.

“Het exposoom kan ons helpen ziektelast beter te begrijpen en te kwantificeren”

Externe en interne exposoom

Een enorme variatie van factoren in de omgeving waarin we opgroeien, werken, sporten, slapen en relaxen bepalen mede de kans op en het verloop van ziekte. Deze blootstellingen variëren van bijvoorbeeld chemische blootstellingen in de werk- en stedelijke omgeving, zoals (lucht)vervuiling,  tot leefstijlfactoren, zoals dieet of roken, sociale interacties en stress. Deze externe blootstellingen zijn, in tegenstelling tot genetische factoren, variabel en dynamisch en bieden daarom mogelijkheden voor preventie. Tot op heden is er nog te weinig inzicht in de associatie tussen blootstellingen en gezondheid voor effectieve preventie. Hoe de totale combinatie van blootstellingen (het externe exposoom) gerelateerd is aan de biologische response in het lichaam (interne exposoom) is nog onduidelijk. De opkomst van nieuwe technologieën zoals sensortechnologie, Internet of Things, omics en big data bieden de mogelijkheid meer inzicht te krijgen in het externe en interne exposoom.

Exposoom Programma

Op dit moment wordt exposoomonderzoek met name uitgevoerd in academische settings. TNO denkt dat de tijd rijp is voor een transitie van fundamenteel onderzoek naar de eerste toepassingen. Om translationeel exposoomonderzoek te faciliteren en exposoomkennis en -technologieën in te zetten voor gezondheidstoepassingen heeft TNO een ‘Exposoom Programma’ opgezet. “Samen met partners werken we aan innovatieve technieken voor het bepalen van persoonlijke externe en interne blootstellingen, ontwikkelen we modellen voor het beoordelen van de relatie tussen het exposoom en gezondheid en ontwikkelen we preventieve strategieën op groepsniveau en gepersonaliseerde interventies op basis van exposoomtechnologieën. Daarbij focussen we op risicopopulaties, zowel op kwetsbare groepen (zoals kinderen, patiënten) als op groepen die een risico op hoge mate van blootstelling lopen (bijvoorbeeld tijdens hun werk)”, aldus Pronk en Stierum.

“De tijd is nu rijp voor een transitie van fundamenteel onderzoek naar de eerste toepassingen”

In de whitepaper ‘EXPOSOME: connecting the dots for effective prevention of disease’ staat TNO’s visie op het potentieel van het exposoom voor het verbeteren van gezondheid beschreven, net als de noodzaak van samenwerking tussen academie, private sector en eindgebruikers voor het bewerkstelligen van een substantiële gezondheidsverbetering.

Op het gebied van samenwerking worden de eerste stappen al gezet. Op 13 maart wordt de Utrecht Exposome Hub gelanceerd door de Universiteit Utrecht in samenwerking met een aantal publieke en private partners, waaronder TNO en RIVM.

Whitepaper Exposome: connecting the dots for effective prevention of disease

Wilt u meer informatie over hoe het exposoom onze gezondheid kan verbeteren en ons Exposoom Programma? Lees dan onze whitepaper.

Lezen
blik op de toekomst

Podcast serie biedt achtergronden bij Arbobalans 2020

7 apr '21 - 1 min
De recent gepubliceerde Arbobalans 2020 biedt inzicht in de kwaliteit van de arbeid en werkgerelateerde gezondheid in Nederland en de achterliggende ontwikkelingen.... Lees meer
blik op de toekomst

De economie na het coronavaccin: hoe Nederland zich uit de crisis kan innoveren

15 feb '21 - 3 min
Nu het vaccineren is opgestart, groeit de aandacht voor de toekomst. Met de bankencrisis in ons achterhoofd willen we koste wat het kost voorkomen dat onze economie... Lees meer
blik op de toekomst

Slimme sensoren voor een veilige en gezonde werkomgeving

11 jan '21 - 4 min
Nog altijd hebben beroepsziekten een grote impact. Jaarlijks overlijden duizenden mensen aan de gevolgen van langdurige blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Dat... Lees meer
op de werkvloer

Thuiswerken: leidt dat tot meer werkstress?

16 nov '20 - 4 min
Thuiswerken is natuurlijk geen nieuw fenomeen. Een groot deel van de Nederlandse werknemers doet het al jaren. Maar nooit eerder werkten zoveel mensen thuis. Wat... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe maken we medicijnontwikkeling sneller, veiliger en kostenbesparend?

8 okt '20 - 1 min
Een groeiend begrip van ziekteprocessen maakt mogelijk dat er geneesmiddelen worden ontwikkeld die ‘op maat’ zijn gemaakt voor een specifieke patiënt of groep van... Lees meer

Volg TNO op social media

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws, de vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.