blik op de toekomst

Hoe vind je onvindbare veroordeelden? QUIN kan helpen

7 oktober 2019 • 4 min leestijd

In totaal zijn er zo’n 11.000 ‘onvindbare veroordeelden’ in Nederland. Dit zijn mensen die veroordeeld zijn en (een deel van) hun straf nog moeten uitzitten. Om dit aantal terug te dringen, is het programma Onvindbare Veroordeelden door het Ministerie van Justitie & Veiligheid gestart. Het door TNO ontwikkelde computermodel QUIN, getest in het tv-programma Hunted, kan hierbij helpen, om zo een veilig Nederland te waarborgen.

Meer info?

Wil je meer weten over hoe TNO gedrag van voortvluchtigen beter voorspelbaar maakt? Neem contact op met Selmar Smit.

Neem contact op

Een groot deel van de verdachten mogen de behandeling van hun rechtszaak in vrijheid afwachten. Het komt voor dat ze bij de voltrekking van het vonnis niet komen opdagen, bij verstek veroordeeld worden en dus hun straf niet uitzitten en onvindbaar zijn.

Programma Onvindbare Voordeelden

Sander Dekker, minister van Rechtsbescherming, introduceerde in 2017 het programma Onvindbare Veroordeelden, waarin onder meer Politie, Openbaar Ministerie (OM), Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), Justitiële Informatiedienst (Justid) en TNO samenwerken. De maatregelen binnen het programma richten zich voornamelijk op de groep onvindbaren waarvan het strafrestant lager is dan 300 dagen of als er indicaties zijn dat de betrokkene in Nederland verblijft.

De actieve opsporing van veroordeelden wordt versterkt door gebruik te maken van nieuwe technologische mogelijkheden. “Dit is waar TNO om de hoek komt kijken”, vertelt Bert Woest, een van de initiatiefnemers en programmadirecteur van Onvindbare Veroordeelden.

Computermodel QUIN

De ontwikkeling van het computermodel QUIN, een afkorting van Question & Investigate, is het idee van TNO’er Selmar Smit. De software is in samenwerking met de Nationale Politie ontwikkeld, oorspronkelijk om de leeslast voor analisten in liquidatiezaken te verkleinen. “De naam QUIN is niet voor niets gekozen. De tool is vergelijkbaar met het personage Mr. Quin uit de Agatha Christie-boeken, een mystiek individu dat komt en gaat en de hoofdinspecteur in het oor fluistert: ‘heb je daar wel aan gedacht?’. Onze QUIN doet precies hetzelfde. Je kunt QUIN zien als een ervaren rechercheur die ontzettend veel politieonderzoeken heeft gezien, maar zelf niet heel snugger is”, stelt Smit.

“Door gegevens van een huidige casus te vergelijken met informatie van oude zaken, kan QUIN voorspellingen doen”

Quin is gebaseerd is op het feit dat je een misdaad maar op een aantal manieren kunt begaan. Elke misdaad lijkt op een andere misdaad. Door gegevens van een huidige casus te vergelijken met dezelfde informatie van oude zaken, kan QUIN voorspellingen doen.

Gedrag van criminelen voorspellen

Zo kan QUIN ook voorspellen welke stappen een crimineel die nog een straf moet uitzitten, zal zetten. Mensen zijn gewoontedieren, dus je kunt ervan uitgaan dat een voortvluchtige voor bepaalde opties kiest, zoals onderduiken bij een familielid. QUIN geeft aan welke opties de meest waarschijnlijke zijn en waarop politie en justitie in de opsporing het beste kunnen inzetten.

“Dit sluit mooi aan bij de problemen waar wij tegen aanlopen en kan onze opsporing versterken. Iedereen die veroordeeld is, zou ook daadwerkelijk de cel in moeten. Daar schort het nu helaas nog aan. Dat is zonde, ook gezien de tijd en het geld dat de politie en justitie erin hebben gestopt”, benadrukt Woest.

Vuurdoop op televisie

“We liepen er tijdens het valideren van de effectiviteit van QUIN tegenaan dat het lastig is om toegang tot gevoelige data van (lopende) onderzoeken te krijgen. Om toch de effectiviteit te kunnen testen, en deze vicieuze cirkel te doorbreken, hebben we in 2017 deelgenomen aan het tweede seizoen van het tv-programma Hunted. Daarin proberen veertien deelnemers (de ‘voortvluchtigen’) 21 dagen lang uit handen te blijven van een team van professionele opsporingsexperts. We hebben QUIN beschikbaar gesteld aan deze ‘hunters’ en ik ben zelf als analist aan het team toegevoegd”, vertelt Smit. En niet zonder succes: QUIN heeft een aantal keer goede voorspellingen gedaan.

Wie sporen we op?

Sjaak Pouw is als Officier van Justitie betrokken bij het programma Onvindbare Veroordeelden. Pouw: “We moeten als opsporingsdienst goed vaststellen wie we kunnen aanhouden. Een grote groep veroordeelden is niet meer in Nederland of de EU. We kunnen echter pas om internationale rechtshulp vragen als een straf langer dan 120 dagen duurt, terwijl de grootste groep (10.000 van de 11.000 onvindbaren) een kortere gevangenisstraf moet uitzitten.”

“Het computermodel kan worden ingezet om te prioriteren welke veroordeelden als eerste moeten worden opgespoord”

“QUIN kan ons helpen bij het opsporen van beide groepen. Zo kan het computermodel worden ingezet om te prioriteren welke veroordeelden als eerste moeten worden opgespoord, omdat de kans groot is dat ze zich nog in Nederland bevinden. Het is zaak snel te handelen want van de groep mensen die een korte straf hebben uitstaan, heeft 90 procent (ook) een buitenlandse nationaliteit. De kans is daarmee groot dat deze mensen uit Nederland vertrekken of al zijn vertrokken”, aldus Pouw.

Vluchtgevaar indiceren

QUIN zou tevens, nog vóór de voltrekking van het vonnis, het vluchtgevaar kunnen inschatten. “Hier zitten nog de nodige haken en ogen aan. Hoewel vluchtgevaar een reden kan zijn voor voorarrest, mag er geen onderscheid op persoonskenmerken, inclusief nationaliteit, worden gemaakt. Als met artificial intelligence (AI) is aan te tonen dat ingezetenschap wel degelijk een belangrijke rol speelt in het al dan niet vluchten naar het buitenland, kan dat een rol spelen in toekomstige voorgeleidingen en het inzetten van voorlopige hechtenis,” licht Pouw toe.

“We hebben inmiddels laten zien dat we, met de hulp van QUIN, meer veroordeelden kunnen vinden”

Waardevol hulpmiddel

Zowel Woest als Pouw benadrukken dat QUIN een handig hulpmiddel is, maar nooit mensenwerk kan vervangen. Smit beaamt dat: “Een AI-tool als QUIN kan helpen maar moet niet leidend zijn. Het systeem weet zelf niet wat een voortvluchtige voor stappen zal nemen, maar zoekt naar vergelijkbare zaken en kijkt wat daarin is gebeurd. Met die informatie kan QUIN vervolgens gaan zoeken naar mogelijke locaties.”

“Binnen het programma hebben we inmiddels laten zien dat we, met de hulp van QUIN, meer veroordeelden kunnen vinden. Dat is het resultaat van een prettige samenwerking, waarin alle partijen respect voor elkaars expertise en beweegruimte hebben. De kennis van TNO is zeer waardevol en het enthousiasme werkt aanstekelijk”, besluit Woest.

Scientist on the Job

TNO’er Selmar Smit, onderzoeker Artificial Intelligence, werkt onder meer binnen het programma Onvindbare Veroordeelden nauw samen met het OM en het Ministerie van Justitie & Veiligheid. Smit en zijn team brengen specialistische kennis over AI en advanced data analytics in om onvindbaren op te sporen, maar ook technieken om kandidaten te selecteren uit de berg aan informatie waarover het OM, de politie en het ministerie beschikken. Omgekeerd kan hij als toegepaste wetenschapper onderzoek doen met justitiële en politiële informatie die anders ontoegankelijk voor hem zou zijn.

feiten & cijfers

TNO heeft positieve impact op bedrijvigheid

14 nov '19 - 3 min
De missie van TNO is het verbinden van mensen en kennis om zo innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving duurzaam... Lees meer
op de werkvloer

Reservisten pakken hun rol

12 aug '19 - 5 min
Met de voeten in de klei. Voor de reservisten van TNO is het meer dan een uitdrukking. Op de loonlijst bij de landmacht, luchtmacht, marine of marechaussee draaien... Lees meer
verhaal van de klant

TNO en opsporingsdiensten schijnen licht op het dark web

1 mei '19 - 4 min
Criminelen wanen zich anoniem en dus veilig op het dark web. Maar met hulp van TNO krijgt de overheid steeds meer grip op dit afgeschermde deel van het internet.... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights #12 – Autonome wapens of menselijke controle?

25 mrt '19 - 1 min
De oorlogsindustrie heeft al meerdere revoluties meegemaakt; buskruit, kanonnen, vuurwapens tot aan kernwapens. Nu staan we voor een nieuwe revolutie namelijk autonome... Lees meer
blik op de toekomst

Burger steeds belangrijker in opsporing

19 dec '18 - 4 min
Van Whatsapp-buurtgroep tot Bellingcat. De politie ziet een belangrijke rol weggelegd voor burgers bij het opsporingswerk. TNO’er Arnout de Vries adviseert de politie... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.