blik op de toekomst

Methaan: een broeikasgas dat we in de gaten moeten houden

12 december 2019 • 3 min leestijd

Na CO2 is methaan de grootste veroorzaker van de opwarming van de aarde. Dat de hoeveelheid methaan sinds 2007 sterker oploopt dan verwacht, is dus ronduit slecht nieuws. En wat die stijging precies veroorzaakt? Dat blijft nog een beetje gissen. Alle reden dus om de uitstoot van methaan zo goed mogelijk in beeld te brengen. TNO is een van de partijen die daar werk van maakt.

Meer informatie

Meer weten over het onderzoek van TNO naar methaanuitstoot? Neem contact op met Hugo Denier van der Gon.

Neem contact op

Methaan komt op verschillende manieren in onze atmosfeer terecht. Via koeien bijvoorbeeld. In ons land is veeteelt zelfs de grootste bron van methaanuitstoot. Ook komt er methaan vrij uit drassige gebieden en ontsnapt dat gas vanuit oceaanbodems. En naast die natuurlijke uitstoot van methaan, speelt met name de olie- en gasindustrie een grote rol bij de uitstoot van dit broeikasgas. Bij de productie en distributie van olie en gas wil er namelijk nog weleens methaan weglekken. Lange tijd was dat een onderschat probleem. Pas toen de VS metingen ging doen in gebieden waar schaliegas uit de bodem wordt gehaald, werd duidelijk dat daar beduidend meer methaan weglekte dan verwacht.

“Methaan is verantwoordelijk voor zo’n 20 tot 30 procent van de mondiale opwarming”

Zo’n 30 keer sterker dan CO2

“We hebben het echt over een krachtig broeikasgas”, benadrukt Hugo Denier van der Gon, Senior Scientist Climate, Air en Sustainability bij TNO. “De schattingen lopen uiteen, maar methaan is als broeikasgas zo’n dertig keer sterker dan CO2. Wereldwijd komt er wel veel minder methaan dan CO2 in de atmosfeer. Toch is methaan verantwoordelijk voor zo’n twintig tot dertig procent van de mondiale opwarming. Het lastige bij die schattingen is dat we maar weinig meetgegevens tot onze beschikking hebben. Daardoor weten we niet precies hoe groot het probleem is en kunnen we ook niet goed achterhalen wat de exacte uitstoot van de verschillende methaanbronnen is.”

Grootschalige meetcampagne

Meer en nauwkeuriger meten dus. Dat is het devies. En dat is precies wat TNO samen met andere partijen afgelopen oktober tijdens een drieweekse meetcampagne in Roemenië heeft gedaan. “Dat gebeurde via een groot consortium, waarbij er wel dertig mensen aan het meten waren. We deden metingen in verschillende olie- en gasgebieden. Ook zijn er twee vliegtuigen over die gebieden heen gevlogen”, vertelt Denier van der Gon.

“Dankzij onze Quantum Cascade Laser kunnen we achterhalen of we met methaan van aardgas te maken hebben of niet”

“Vanuit TNO reden we rond in een vrachtwagen met een Quantum Cascade Laser (QCL), een speciaal apparaat waarmee we heel nauwkeurig methaan en ethaan kunnen meten. Aardgas bestaat voor een groot deel uit methaan, maar bevat ook een beetje ethaan. In de landbouw en veeteelt komt er geen ethaan vrij. Dankzij onze QCL kunnen we dus achterhalen of we al dan niet met methaan van aardgas te maken hebben.”

Hulp van een satelliet

“Nu alle metingen binnen zijn, begint het echte werk pas”, vervolgt Denier van der Gon. “We zijn nog wel tot februari 2020 bezig om alles goed uit te werken. Er spelen veel factoren mee, dus het is zeker geen druk op de knop. Om de daadwerkelijke emissies te achterhalen, moeten we niet alleen naar de gemeten hoeveelheid methaan kijken, maar bijvoorbeeld ook naar de windsnelheid op het moment van de meting. Daarnaast maken we dankbaar gebruik van Tropomi, een satelliet die de luchtvervuiling in een gebied van zeven bij zeven kilometer in beeld kan brengen.”

“Als we wereldwijd meer zicht krijgen op methaanlekkages, kan de olie- en gasindustrie daar maatregelen tegen nemen”

Win-win

De meetcampagne in Roemenië wordt voor het grootste gedeelte gefinancierd door de Europese Commissie. Door de DG Energy om precies te zijn, de afdeling die verantwoordelijk is voor het energiebeleid van de EU. Daarnaast draagt ook het Oil & Gas Methane Partnership (OGMP) financieel bij. Dat is een door de Climate and Clean Air Coalition (CCAC) gelanceerde samenwerking om olie- en gasbedrijven te helpen om hun methaanemissies te verminderen. Ook bedrijven als Shell, BP en Total zijn daarbij betrokken.

“Zowel de politiek als de olie- en gasindustrie beseffen hoe belangrijk het is om de methaanuitstoot goed in beeld te krijgen”, concludeert Denier van der Gon. “Dat heeft natuurlijk vooral te maken met het Klimaatakkoord van Parijs. Het zou mooi zijn als we straks wereldwijd meer zicht krijgen op methaanlekkages, zodat bedrijven in de olie- en gasindustrie daar maatregelen tegen kunnen nemen. Vervolgens kunnen ze dat methaanrijke aardgas gewoon verkopen en er tegelijkertijd voor zorgen dat dit methaan geen broeikasgas in onze atmosfeer wordt. Als dat geen win-win is.”

Dag van de uitvinder

9 nov '21 - 5 min
Bij TNO werken onze uitvinders al sinds 1932 aan de uitvindingen en innovaties van morgen. In het kader van de Dag van de Uitvinder staan we stil bij enkele TNO... Lees meer
innovatie

TNO’ers bestrijden de stikstofcrisis met programma Brains4Nitrogen

15 okt '21 - 4 min
Na het succes van het Brains4corona-programma, waarin TNO zich richtte op de aanpak van het coronavirus in 2020, is de organisatie nu van plan meer van deze 'Brains4x'-uitdagingen... Lees meer
innovatie

Met Brains4x van TNO versnelde innovatie op maatschappelijke uitdagingen in Nederland

15 okt '21 - 2 min
Van de coronapandemie tot aan de stikstofcrisis: Nederland staat voor grote uitdagingen. Na het succes van Brains4corona en Brains4nitrogen gaat TNO vaker challenges... Lees meer
column

Circulair plastic: want verbranden is niet meer van deze tijd

5 jun '21 - 3 min
Wat moeten we toch met die enorme berg afvalplastic die alleen maar blijft groeien? Dat is bijna een retorische vraag. Want we kunnen bijna niet meer zonder plastic.... Lees meer

Uitstoot van methaan op zee meten? Daar heeft TNO iets op gevonden

21 apr '21 - 6 min
Methaan is een sterk broeikasgas. Na CO₂ is het de grootste veroorzaker van de opwarming van de aarde. Belangrijk dus om de methaanuitstoot zoveel mogelijk te beperken.... Lees meer