blik op de toekomst

Minder administratieve rompslomp door self-sovereign identity

4 november 2019 • 3 min leestijd

Self-Sovereign Identity (SSI) is een technische innovatie die nieuwe mogelijkheden biedt om onze privacy te beheren én het (digitale) leven van meer gemak kan voorzien. Voor de gebruiker wordt het invullen van digitale formulieren een fluitje van een cent. En overheden en bedrijfsleven krijgen betere data, besparen kosten en kunnen de doorlooptijd van processen inkorten. TNO onderzoekt hoe SSI geschikt kan worden gemaakt voor concrete toepassingen.

Meer info?

Wilt u meer weten over wat TNO doet op het gebied van self-sovereign identity? Neem contact op met Rieks Joosten.

Neem contact op

Achter SSI – oftewel zelf-soevereine identiteit – schuilen cryptografische technologieën, zoals ‘public-key cryptografie’ en vaak ook blockchain. Deze technologieën geven de gebruiker controle over welke persoonsgegevens met wie worden gedeeld, terwijl de ontvanger van de persoonsgegevens deze snel elektronisch kan valideren. Dit maakt veilige en efficiënte uitwisseling van digitale informatie mogelijk.

Kosten en ergernis voorkomen

“Bij TNO kijken we graag naar concrete toepassingen van SSI. Misschien wel de belangrijkste is het elektronisch invullen en/of inscannen van administratieve formulieren. Als je bijvoorbeeld een rolstoel nodig hebt, dan moet je een administratief circus door waarbij je herhaaldelijk dezelfde gegevens moet invullen. Ook heb je voor verschillende partijen (zoals je verzekeraar en de gemeente) een bewijs van een specialist nodig. Het rapport ‘Houd het simpel’ van de Nationale ombudsman (augustus 2019) laat zien dat zulke processen vaak veel tijd kosten, en ergerlijk zijn voor burgers. Maar het is ook kostbaar voor de partijen die deze formulieren moeten valideren. We schatten dat Nederlandse organisaties ruim 1 miljard euro aan validatie uitgeven”, vertelt TNO’er Rieks Joosten.

Sneller en veiliger

Dankzij SSI kan dit in de toekomst efficiënter en effectiever. Op het (elektronische) formulier van een organisatie wordt een QR-code of ‘deep-link’ geplaatst. Daarmee kan een SSI-app online contact zoeken met de SSI-server en te weten komen welke gegevens nodig zijn en door welke partijen deze gewaarmerkt moeten zijn om ze te kunnen vertrouwen. Vervolgens kan de app deze gewaarmerkte gegevens daar (elektronisch) ophalen. De app kan zo je relatienummer en verzekeringsgegevens bij je zorgverzekeraar ophalen, je persoonsgegevens bij de overheid, enzovoort.

“SSI kan voorkomen dat burgers ‘opgeven’ en niet krijgen waar ze recht op hebben”

Als burger verzamel je zo razendsnel gegevens waar je nu nog weken of maanden over doet, en die je soms zelfs fysiek moet ophalen. Bovendien krijgen organisaties nu data die digitaal zijn gewaarmerkt door partijen die ze vertrouwen, waardoor de validatie veel sneller én veel goedkoper is. Los van de besparingen in tijd en kosten, kan deze methode voorkomen dat burgers ‘opgeven’ en niet krijgen waar ze recht op hebben, omdat ze verstrikt zijn geraakt in de bureaucratie.

Real-time en privacy-vriendelijk

Joosten: “De SSI-app kan ook andere dingen te weten komen. De SSI-server kan vertellen voor welke doelen de gegevens worden gebruikt, en welke gegevens al bekend zijn over de gebruiker. De app kan ook bijhouden welke toestemmingen er zijn gegeven voor het verwerken van persoonsgegevens en deze laten intrekken. Hiermee verdwijnen ook wachtwoorden, de SSI-server kan immers gewoon vragen wie je bent en jij kunt deze gegevens (gewaarmerkt door een vertrouwde partij) doorgeven als je dat wilt. Kortom, met SSI kun je straks in één klik al je zaken online en real-time regelen, volledig privacy-vriendelijk. En jij bepaalt welke informatie je met welke partijen deelt.”

“De burger bepaalt welke informatie hij met welke partijen deelt”

Tegenover deze voordelen staan echter nog verschillende technologische én organisatorische uitdagingen die moeten worden opgelost voordat SSI grootschalig kan worden uitgerold. “Zo moet nog duidelijker worden wat we precies van een SSI-app verwachten. En hoe kunnen een app en een server van elkaar weten dat ze integer en betrouwbaar zijn? Om dit soort vragen te beantwoorden, willen we met (technologie)partijen samenwerken en hun producten toekomstrijp maken”, benadrukt Joosten.

Testen in SSI-Lab

Binnen het SSI-Lab in Groningen werkt TNO in een ecosysteem van technologieën en organisaties die willen bijdragen aan het realiseren concrete SSI-toepassingen. Het SSI-Lab is een veilige omgeving waarin van alles kan worden getest. Zo kunnen functionaliteiten waarvoor gewaarmerkte gegevens nodig zijn, gesimuleerd worden. Maar denk ook aan het bouwen van apps om demonstraties te geven en het testen of bepaalde technologieën praktisch werken. “Een dergelijke, veilige omgeving is belangrijk voor de ontwikkeling van het SSI-gedachtengoed”, voegt Joosten toe.

“Het SSI-Lab is een veilige omgeving waarin van alles kan worden getest”

Bovendien start op 1 november 2019 het eSSIF-Lab, waarbij er EU-middelen beschikbaar zijn voor mkb’ers en startups die SSI-componenten willen bouwen of verbeteren. Het streven is dat daarmee meerdere open source interoperabele SSI-componenten ontstaan, waar daadwerkelijk gebruik van wordt gemaakt. Feitelijk gaat het SSI-Lab hiermee Europa in”, besluit Joosten.

Weten hoe SSI werkt?

Bekijk de animatie waarin Self-Sovereign Identity wordt uitgelegd.

SSI uitgelegd

Dag van de uitvinder

9 nov '21 - 5 min
Bij TNO werken onze uitvinders al sinds 1932 aan de uitvindingen en innovaties van morgen. In het kader van de Dag van de Uitvinder staan we stil bij enkele TNO... Lees meer
dossier

Creëer waarde door data te delen: 4 trends voor ondernemend Nederland

5 nov '21 - 1 min
We genereren steeds meer data: van personen, bedrijven en overheden. Tot nu toe blijft veel van deze data onbenut. Dat is niet alleen zonde, maar vormt ook een bedreiging... Lees meer
innovatie

TNO’ers bestrijden de stikstofcrisis met programma Brains4Nitrogen

15 okt '21 - 4 min
Na het succes van het Brains4corona-programma, waarin TNO zich richtte op de aanpak van het coronavirus in 2020, is de organisatie nu van plan meer van deze 'Brains4x'-uitdagingen... Lees meer
innovatie

Met Brains4x van TNO versnelde innovatie op maatschappelijke uitdagingen in Nederland

15 okt '21 - 2 min
Van de coronapandemie tot aan de stikstofcrisis: Nederland staat voor grote uitdagingen. Na het succes van Brains4corona en Brains4nitrogen gaat TNO vaker challenges... Lees meer
blik op de toekomst

Cybersecurity én DevSecOps naar een hoger niveau: zo werken deze banken en verzekeraar samen

22 jul '21 - 4 min
Banken en verzekeraars zijn continu bezig hun beveiligingsmaatregelen naar een hoger niveau te tillen. Tot voor kort wisselden de verantwoordelijke cybersecurityspecialisten... Lees meer