blik op de toekomst

Nederland positioneren als waterstof-hub Noordwest-Europa

4 juli 2019 • 3 min leestijd

Nederland heeft alle troeven in handen om dé waterstof-hub van Noordwest-Europa te worden. Onze uitgebreide gas-infrastructuur is perfect geschikt voor transport van waterstof, we liggen geografisch gunstig, de productie van wind op zee blijft hard groeien, de industrie wil de CO2-uitstoot drastisch verlagen, Gasunie en TenneT werken toekomstgericht samen en TNO is een internationaal erkend expertisecentrum met de grootste waterstof onderzoeksfaciliteit van Europa in Petten. Ons land is kortom uitstekend gepositioneerd om een belangrijke speler op het gebied van waterstof te worden.

Beluister de Podcast

Beluister de podcast

Dat is de stellige overtuiging van topambtenaar Noé van Hulst, nationaal waterstofgezant van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.“Van de ruim twintig mondiaal toonaangevende projecten op het gebied van waterstof trekt ons land er drie, waaronder het door TNO geïnitieerde H-vision in het Rotterdamse havengebied. Waterstof wordt een gamechanger in de energietransitie omdat we hiermee alleen al de industrie versneld CO2-arm kunnen maken. En ons land kan daarin beslist een voortrekkersrol spelen.”

Van elektronen naar moleculen

In de discussies over de energietransitie gaat het vaak om uitersten. De een meent dat het een volstrekt onbetaalbare operatie wordt, de ander denkt dat met zonnepanelen, windparken en elektrisch rijden de zaak wel zo’n beetje is geregeld. Daarbij verliest men uit het oog dat elektriciteit ‘slechts’ 20% van onze energiebehoefte dekt. Zo’n 80% van de vraag komt met name van onze industrie voor hoge temperatuur processen, verwarming van de gebouwde omgeving, transport over de weg, spoor, water en door de lucht. Daarvoor is elektriciteit niet toereikend.

“We zijn al langer bezig met groene stroom, maar voor die tachtig procent is vooral duurzame ofwel groene waterstof nodig als alternatief voor fossiele brandstoffen”, zegt Noé van Hulst. “We moeten het hebben van groene moleculen in aanvulling op groene elektronen. Eerst overschakelen op blauwe waterstof, waarbij je CO2 afvangt en op termijn steeds meer groene, die je volledig produceert uit zon en wind. Waterstof is onontkoombaar om koolstofemissies door industrie en transport vergaand terug te dringen en grootschalige opslag van energie mogelijk te maken.”

Geschikte gasinfrastructuur

Waterstofexpert René Peters, tevens directeur Gastechnologie van TNO: “Waterstof is het antwoord op het moeilijkste en grootste deel van de energietransitie. Niet alleen kunnen we onmogelijk voldoende elektriciteit duurzaam produceren om aan de totale vraag te voldoen, ook is het transport van elektronen vele malen duurder dan dat van moleculen. En we hebben al een prachtige gasinfrastructuur om waterstof naar onze zware industrieën te transporteren. Denk aan de Rotterdamse haven, Terneuzen, IJmuiden, Eemshaven en Zuid-Limburg. Bovendien is waterstof niet alleen een energiedrager, het dient ook als grondstof voor allerlei producten.”

enige duurzame alternatief

Volgens Noé van Hulst zijn experts het over de hele linie eens dat duurzame waterstof vrijwel het enige alternatief is dat je op industriële schaal kunt inzetten. Andere CO2-vrije energiedragers zijn gewoonweg niet voorhanden. En de industrie is zelf al heel actief op het front van verduurzaming.
“In Zweden is er een pilot om een staalfabriek volledig op duurzame waterstof te laten draaien. Dat zou een fantastische technologische doorbraak zijn. En TNO heeft met Deltalinqs in de Rotterdamse haven zestien partijen verenigd om versneld over te schakelen op blauwe waterstof. Er zijn plannen voor de bouw van grote electrolysers, onder meer in de Eemshaven, bij IJmuiden en Rotterdam. Allemaal betekenisvolle stappen die de energietransitie versnellen.”

meeliften met industrie

Havengebieden worden volgens Van Hulst de zenuwcentra waar waterstof op grote schaal CO2-vrij is te produceren. Hier zitten per definitie grote clusters van bedrijven waardoor opschaling rendabel is te realiseren. Er moet alleen een daarop toegesneden infrastructuur worden georganiseerd, zoals in de plannen van H-vision is voorzien. “Dan kan de industrie een enorme katalysator zijn om waterstof massaal te produceren en toe te passen. Niet alleen voor industriële productieprocessen maar ook om vrachtwagens en schepen van en naar de haven mee te voeden in plaats van fossiele brandstof. Transport springt dan op de bagagedrager van de industrie.”

internationale samenwerking

Nederland werkt nauw samen met andere Europese landen, onder meer in het Pentalateraal Energieforum met België, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland. Er zijn nauwe contacten met de Europese Commissie en met de in 2017 opgerichte Hydrogen Council, waarin zestig multinationals samenwerken aan het versnellen van de energietransitie via waterstof toepassingen.
Noé van Hulst: “Er is een wereldwijde markt aan het ontstaan waar we ons op moeten voorbereiden. Nederland is perfect geëquipeerd om in de voorste linies te opereren en daardoor nieuwe bedrijvigheid te creëren. Daarvoor is een geïntegreerde Europese markt nodig. Dit helpt de businesscases van bedrijven en dan kunnen we opschalen. Ook moet er ruimte zijn om te experimenteren, buiten gebaande paden te treden, startups te stimuleren. De overheid kan pro-actief optreden via bijvoorbeeld aanbestedingen. Ook kijken we al naar publieke en private financiering om projecten zo snel mogelijk van de grond te krijgen.”

grote rol tno

Om Nederland uit te laten groeien tot de nieuwe waterstof hub in Europa ziet Noé van Hulst een grote rol weggelegd voor TNO. “TNO heeft heel veel kennis op het gebied van waterstof. Bovendien overziet TNO het totale energiesysteem. Maar wat mij betreft kunnen we nog wel een extra stap zetten door een herkenbaar TNO waterstofcentrum neer te zetten. Als gezant namens de regering attendeer ik buitenlandse gesprekspartners graag op de grote hoeveelheid expertise die hier te vinden is.”

10 dingen die je moet weten over waterstof

Lees meer
blik op de toekomst

H-vision, Rotterdamse haven dringt CO2 terug met blauwe waterstof

3 jul '19 - 4 min
Van alle ambitieuze plannen van de Rotterdamse haven- en industriebedrijven om de klimaatdoelstellingen te halen, springt één eruit: H-vision. Dit project, bedacht... Lees meer
blik op de toekomst

Waterstof kan de energietransitie een boost geven: 7 kansen

29 apr '19 - 6 min
Het is momenteel alle hens aan dek om de klimaatdoelen te halen. De energietransitie heeft echt nog een flinke boost nodig. Waterstof kan hier een belangrijke bijdrage... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.