blik op de toekomst

Van Oord: Noordzee als broedplaats van innovaties

22 juni 2020 • 3 min leestijd

Door het slim combineren van energiesystemen kan de uitstoot van CO2 op de Noordzee drastisch omlaag, blijft er genoeg ruimte voor scheepvaart en visserij, bespaart de samenleving miljarden euro’s en is er winst voor het ecosysteem. Dit zijn de veelbelovende conclusies uit het onderzoek van North Sea Energy, een publiek-private samenwerking tussen ruim dertig partijen waaronder TNO. Ook de internationale waterbouwer Van Oord ziet kansen.

“Natuurlijk hebben wij als maritiem bedrijf belang bij de verdere uitbouw van windenergie op zee. Die windparken en voorgestelde energie-eilanden leggen we graag aan”, zegt Sven Kramer, directeur Duurzaamheid van Van Oord Dredging and Marine Contractors, tevens partner in NSE en actief op zeeën en in havens over de hele wereld.

"Maar we zijn geen deelnemer geworden in het North Sea Energy programma uit puur commercieel belang. We willen graag samenwerken aan kennisontwikkeling, aan het verbeteren van de energietransitie in onze Noordzee en helpen een betere wereld te creëren voor volgende generaties. Dat past bij de doelstelling van ons familiebedrijf.”

‘We hebben het over projecten met een enorme omvang en impact’

Handen ineen slaan

Om de systeemintegratie op de Noordzee te realiseren doet North Sea Energy een reeks aanbevelingen, waaronder elektrificatie van olie- en gasplatforms, opslag van CO2 in lege gasvelden, de aanleg van energie-eilanden, productie van groene waterstof op zee en transport naar land. “Wij onderzoeken nog welke rol wij willen spelen in deze transitie”, zegt Sven.

TNO-expert René Peters: “In het consortium werken zo’n dertig partijen samen, zowel internationale olie- en gasbedrijven, operators van windparken, energiebedrijven, maritieme dienstverleners en toeleveranciers, kennisinstellingen en overheden. Maar er zijn ook nauwe banden met ngo’s die zich richten op bescherming van het leven in zee, zoals Stichting De Noordzee en De Rijke Noordzee. NSE houdt zich bezig met nieuwe concepten, technologieën en de economische kant. Maar als we de Noordzee slim willen inrichten voor een duurzame energievoorziening moeten alle belanghebbenden de handen ineen slaan.”

Vindingrijk zijn

“Volledig eens”, zegt Sven. “Bedrijvigheid en duurzaamheid kunnen elkaar versterken. De Noordzee brengt ons veel waarde in de vorm van energie, scheepvaart, visserij en recreatie. Om dat zo te houden moeten we ook oog hebben voor herstel en behoud van onze ecosystemen. Daarvoor gebruiken we bij Van Oord onze ‘marine ingenuity’, oftewel vindingrijkheid, om activiteiten op zee zodanig te ontplooien dat flora en fauna kunnen blijven bloeien. We werken bijvoorbeeld samen met De Rijke Noordzee en Natuur & Milieu aan herstel van oesterbanken op de bodem van windparken. Duurzame energie opwekken gaat dan goed samen met het verbeteren van die biodiversiteit in de Noordzee. Daar zijn we trots op.”

‘Voor een duurzame energievoorziening moeten alle belanghebbenden de handen ineen slaan’

Meerwaarde creëren

Van Oord was binnen NSE onder meer betrokken bij het werkpakket dat zich richtte op energie-eilanden. “Hier werkten de bedrijven die op de Noordzee actief zijn goed samen aan een complex vraagstuk”, vertelt René.

“De vraag is of en hoe je met een of meer eilanden meerwaarde creëert. Zo ja, hoe groot moeten ze worden en op welke afstand van de kust ga je ze aanleggen. Er is berekend dat een afstand naar de kust van meer dan honderd kilometer het interessant maakt om de door wind opgewekte elektriciteit naar waterstof te converteren en die via liefst bestaande pijpleidingen aan land te brengen. Transport van moleculen is dan voordeliger dan elektronen door kabels.

Ook is de schaal onderzocht waarop je het optimum bereikt: hoeveel geïnstalleerd vermogen heb je nodig om de energie zo voordelig mogelijk aan land te brengen. Bij de eilanden is overigens de vraag of je alle energie gaat omzetten naar waterstof of dat je juist de combinatie zoekt tussen elektriciteit en waterstof. Als TNO zijn we expert op technologische gebied en de bedrijven brachten hun kennis van de praktijk in. Die combinatie was uiterst waardevol.”

Vloot verduurzamen

Sven: “Door windstroom geproduceerde waterstof is ook te converteren naar duurzame brandstoffen zoals groene methanol. Dat is voor ons belangrijk, want we zijn naarstig op zoek naar methoden om onze vloot te verduurzamen. Het gaat om zo’n honderd vaartuigen, van pijpen- en kabelleggers tot gigantische installatieschepen. Voor die CO2-arme scheepsbrandstoffen is veelal groene waterstof nodig als grondstof. Dat is een tweede reden dat de verdere aanleg van windparken en energie-eilanden voor Van Oord van groot belang is.”

‘Internationale samenwerking krijgt in de volgende fase van North Sea Energy een prominente plek’

Enorme omvang en impact

De Noordzee zo inrichten dat zowel grote nieuwe windparken, de productie van groene waterstof, CO2-opslag en tijdelijk nog gaswinning naast elkaar kunnen bestaan zonder dat het te veel ruimtebeslag legt of zeeleven aantast is dé opgave voor de komende periode. En dan zonder dat het te veel ruimtebeslag legt of zeeleven aantast.

Dat vereist intensieve samenwerking tussen zeer uiteenlopende partijen, maar ook afstemming met lopende initiatieven in de Rotterdamse haven als Porthos (CO2 transport van havengebied naar gasvelden onder de Noordzee) en H-vision (productie van blauwe waterstof door afvang van CO2) en de plannen van Gasunie en TenneT voor integratie van de toekomstige infrastructuur.

“De ontwikkelingen gaan razendsnel en je hebt het over projecten met een enorme omvang en impact. We kunnen niet alles zelf doen en het is belangrijk dat NSE de juiste rol van systeemintegratie pakt. Voor ons als Van Oord is duurzame ontwikkeling van de Noordzee van groot belang.”

blik op de toekomst

Zonnestroom: grenzen rendement verder opgerekt

7 feb '22 - 3 min
De ontwikkeling van zonne-energie gaat razendsnel. De kosten van de opwek van zonnestroom gaan in hoog tempo omlaag, mede omdat het rendement van de zonnemodule... Lees meer
nieuwsbericht

Geothermie volledig CO2-neutraal maken

8 dec '21 - 3 min
Geothermie is een van de schoonste duurzame warmtebronnen en vormt een essentieel onderdeel van de energietransitie. Toch is aardwarmte niet honderd procent CO2-neutraal.... Lees meer
nieuwsbericht

Proeven met nieuwe generatie zonnewegdek

18 nov '21 - 3 min
Wegdek kan een rol van betekenis spelen in het grootschalig opwekken van zonne-energie. TNO werkt in het concept SolaRoad aan technieken en constructies waarbij... Lees meer

Dag van de uitvinder

9 nov '21 - 5 min
Bij TNO werken onze uitvinders al sinds 1932 aan de uitvindingen en innovaties van morgen. In het kader van de Dag van de Uitvinder staan we stil bij enkele TNO... Lees meer
innovatie

TNO’ers bestrijden de stikstofcrisis met programma Brains4Nitrogen

15 okt '21 - 4 min
Na het succes van het Brains4corona-programma, waarin TNO zich richtte op de aanpak van het coronavirus in 2020, is de organisatie nu van plan meer van deze 'Brains4x'-uitdagingen... Lees meer