blik op de toekomst

Van Oord: Noordzee als broedplaats van innovaties

22 juni 2020 • 3 min leestijd

Door het slim combineren van energiesystemen kan de uitstoot van CO2 op de Noordzee drastisch omlaag, blijft er genoeg ruimte voor scheepvaart en visserij, bespaart de samenleving miljarden euro’s en is er winst voor het ecosysteem. Dit zijn de veelbelovende conclusies uit het onderzoek van North Sea Energy, een publiek-private samenwerking tussen ruim dertig partijen waaronder TNO. Ook de internationale waterbouwer Van Oord ziet kansen.

“Natuurlijk hebben wij als maritiem bedrijf belang bij de verdere uitbouw van windenergie op zee. Die windparken en voorgestelde energie-eilanden leggen we graag aan”, zegt Sven Kramer, directeur Duurzaamheid van Van Oord Dredging and Marine Contractors, tevens partner in NSE en actief op zeeën en in havens over de hele wereld.

"Maar we zijn geen deelnemer geworden in het North Sea Energy programma uit puur commercieel belang. We willen graag samenwerken aan kennisontwikkeling, aan het verbeteren van de energietransitie in onze Noordzee en helpen een betere wereld te creëren voor volgende generaties. Dat past bij de doelstelling van ons familiebedrijf.”

‘We hebben het over projecten met een enorme omvang en impact’

Handen ineen slaan

Om de systeemintegratie op de Noordzee te realiseren doet North Sea Energy een reeks aanbevelingen, waaronder elektrificatie van olie- en gasplatforms, opslag van CO2 in lege gasvelden, de aanleg van energie-eilanden, productie van groene waterstof op zee en transport naar land. “Wij onderzoeken nog welke rol wij willen spelen in deze transitie”, zegt Sven.

TNO-expert René Peters: “In het consortium werken zo’n dertig partijen samen, zowel internationale olie- en gasbedrijven, operators van windparken, energiebedrijven, maritieme dienstverleners en toeleveranciers, kennisinstellingen en overheden. Maar er zijn ook nauwe banden met ngo’s die zich richten op bescherming van het leven in zee, zoals Stichting De Noordzee en De Rijke Noordzee. NSE houdt zich bezig met nieuwe concepten, technologieën en de economische kant. Maar als we de Noordzee slim willen inrichten voor een duurzame energievoorziening moeten alle belanghebbenden de handen ineen slaan.”

Vindingrijk zijn

“Volledig eens”, zegt Sven. “Bedrijvigheid en duurzaamheid kunnen elkaar versterken. De Noordzee brengt ons veel waarde in de vorm van energie, scheepvaart, visserij en recreatie. Om dat zo te houden moeten we ook oog hebben voor herstel en behoud van onze ecosystemen. Daarvoor gebruiken we bij Van Oord onze ‘marine ingenuity’, oftewel vindingrijkheid, om activiteiten op zee zodanig te ontplooien dat flora en fauna kunnen blijven bloeien. We werken bijvoorbeeld samen met De Rijke Noordzee en Natuur & Milieu aan herstel van oesterbanken op de bodem van windparken. Duurzame energie opwekken gaat dan goed samen met het verbeteren van die biodiversiteit in de Noordzee. Daar zijn we trots op.”

‘Voor een duurzame energievoorziening moeten alle belanghebbenden de handen ineen slaan’

Meerwaarde creëren

Van Oord was binnen NSE onder meer betrokken bij het werkpakket dat zich richtte op energie-eilanden. “Hier werkten de bedrijven die op de Noordzee actief zijn goed samen aan een complex vraagstuk”, vertelt René.

“De vraag is of en hoe je met een of meer eilanden meerwaarde creëert. Zo ja, hoe groot moeten ze worden en op welke afstand van de kust ga je ze aanleggen. Er is berekend dat een afstand naar de kust van meer dan honderd kilometer het interessant maakt om de door wind opgewekte elektriciteit naar waterstof te converteren en die via liefst bestaande pijpleidingen aan land te brengen. Transport van moleculen is dan voordeliger dan elektronen door kabels.

Ook is de schaal onderzocht waarop je het optimum bereikt: hoeveel geïnstalleerd vermogen heb je nodig om de energie zo voordelig mogelijk aan land te brengen. Bij de eilanden is overigens de vraag of je alle energie gaat omzetten naar waterstof of dat je juist de combinatie zoekt tussen elektriciteit en waterstof. Als TNO zijn we expert op technologische gebied en de bedrijven brachten hun kennis van de praktijk in. Die combinatie was uiterst waardevol.”

Vloot verduurzamen

Sven: “Door windstroom geproduceerde waterstof is ook te converteren naar duurzame brandstoffen zoals groene methanol. Dat is voor ons belangrijk, want we zijn naarstig op zoek naar methoden om onze vloot te verduurzamen. Het gaat om zo’n honderd vaartuigen, van pijpen- en kabelleggers tot gigantische installatieschepen. Voor die CO2-arme scheepsbrandstoffen is veelal groene waterstof nodig als grondstof. Dat is een tweede reden dat de verdere aanleg van windparken en energie-eilanden voor Van Oord van groot belang is.”

‘Internationale samenwerking krijgt in de volgende fase van North Sea Energy een prominente plek’

Enorme omvang en impact

De Noordzee zo inrichten dat zowel grote nieuwe windparken, de productie van groene waterstof, CO2-opslag en tijdelijk nog gaswinning naast elkaar kunnen bestaan zonder dat het te veel ruimtebeslag legt of zeeleven aantast is dé opgave voor de komende periode. En dan zonder dat het te veel ruimtebeslag legt of zeeleven aantast.

Dat vereist intensieve samenwerking tussen zeer uiteenlopende partijen, maar ook afstemming met lopende initiatieven in de Rotterdamse haven als Porthos (CO2 transport van havengebied naar gasvelden onder de Noordzee) en H-vision (productie van blauwe waterstof door afvang van CO2) en de plannen van Gasunie en TenneT voor integratie van de toekomstige infrastructuur.

“De ontwikkelingen gaan razendsnel en je hebt het over projecten met een enorme omvang en impact. We kunnen niet alles zelf doen en het is belangrijk dat NSE de juiste rol van systeemintegratie pakt. Voor ons als Van Oord is duurzame ontwikkeling van de Noordzee van groot belang.”

blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #28: TNO over kabinetsvisie waterstof: begin nu

10 jul '20 - 1 min
Er is op korte termijn een nationaal uitvoeringsprogramma waterstof nodig. Nog dit jaar zou het kabinet die moeten uitwerken in concrete acties en doelen met een... Lees meer
blik op de toekomst

Met stappenplan op weg naar groenere VvE’s

2 jul '20 - 3 min
Veel Verenigingen van Eigenaren (VvE) willen wel verduurzamen maar stuiten op tal van praktische belemmeringen. Zoals gebrek aan kennis, weinig betrokken bewoners... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #27: De opgave om CO2-uitstoot in de industrie drastisch te verminderen

26 jun '20 - 1 min
De Nederlandse industrie staat voor een grote opgave om de CO2-uitstoot drastisch te verminderen. Met als ultiem doel vrijwel geen uitstoot in 2050. Voorlopig zijn... Lees meer
blik op de toekomst

Zuiniger en met minder CO2 dankzij nieuwe absorptietechniek

26 jun '20 - 2 min
Absorptie en distillatie zijn belangrijke scheidingstechnologieën in de chemische industrie maar ze vergen veel energie. TNO werkt met industriële eindgebruikers,... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #26: Onze energievoorziening vanaf 2030 – 2 scenario’s

19 jun '20 - 1 min
Nederland moet volgens de Klimaatwet in 2050 een klimaatneutraal energiesysteem hebben. Maar hoe kunnen we dat doel bereiken? De energietransitie is in volle gang.... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.