blik op de toekomst

Woningen aardgasvrij: wat drijft en remt bewoners?

5 maart 2020 • 2 min leestijd

Bewoners nauw bij de plannen betrekken is cruciaal om hen ertoe te bewegen van het aardgas af te stappen. Ze moeten weten waar ze aan beginnen, er financieel toe in staat worden gesteld en het ook echt willen. TNO deed in een wijk in Purmerend en een in Zwijndrecht onderzoek naar wat bewoners drijft of juist afremt. De uitkomsten bieden houvast aan gemeenten die plannen maken om wijken aardgasvrij te maken.

Aardgasvrij wonen: drijfveren en barrières van bewoners

Lees het onderzoeksrapport en de resultaten

Lees verder

“We hebben nu een onderbouwing voor onze aanpak. Door de interviews met bewoners heeft TNO een vertaling gemaakt van de praktijk naar theorie. Dat sloot aan bij de benadering die wij hadden gekozen: geen uitvoerige plannen maken vooraf maar concreet aan de slag gaan. Een relatie opbouwen met de bewoners, ze uitgebreid informeren en altijd voor ze klaar staan”, vertellen Jaspert Verplanke en Joke Dijkstra van het gemeentelijke team Gasvrij Purmerend.

Participatie op z’n kop

Purmerend is een van de 27 gemeenten die meedoen in het programma ‘proeftuinen aardgasvrije wijken’. Hier is gekozen voor ‘participatie op z’n kop’: niet de transitie naar aardgasvrij staat centraal maar de bewoner. Het team betrok een huis in de wijk waar bewoners met hun vragen de hele dag binnen kunnen lopen, de teamleden zijn met voor- en achternaam bekend en mogen ook ’s avonds op hun 06-nummer worden gebeld.

"We investeren heel veel tijd in communicatie met bewoners en dat werpt z’n vruchten af. In de avonduren een probleem met je verwarming? Eén telefoontje en het wordt direct verholpen. We werken met lokale aannemers en installateurs die onze aanpak snappen."

Gemeenten houvast bieden

Onderzoekers Renee Kooger en Laurie Hermans van TNO ondervroegen in beide gemeenten bewoners over alle stappen tijdens de ‘klantreis’ die zij doorlopen, van nadenken over het onderwerp aardgasvrij tot de daadwerkelijke overstap. Vertrouwen blijkt een belangrijke drijfveer. Eerlijke communicatie en een persoonlijke benadering door de gemeente kunnen drijfveren voor bewoners zijn om mee te doen. Als barrière wordt vaak  genoemd onduidelijkheid waarom ze van het gas af moeten. Ook zijn er zorgen over de kosten van het aardgasvrij maken van de woning. Zodra duidelijk wordt dat de kosten op termijn zijn terug te verdienen door een lagere energierekening en de waarde van het huis stijgt, kunnen kosten juist een drijfveer zijn. 

Een vergelijking tussen de bevindingen in beide wijken is interessant omdat Purmerend al langer intensief met bewoners communiceert en vrij ver is gevorderd in het aardgasvrij maken van woningen, terwijl Zwijndrecht nog aan het begin staat.

“In Purmerend konden we de bewoners ondervragen over hun ervaringen, voors en tegens, voordelen en valkuilen. Bij de bewoners van de wijk Zwijndrecht-Noord hebben we hun verwachtingen gepeild, wensen geïnventariseerd en in kaart gebracht welke barrières zij denken tegen te komen. Beide gemeenten hebben daarmee houvast voor het verder uitwerken van hun plannen”, aldus de onderzoekers.

Waardevolle interviews

In Zwijndrecht kwamen tijdens de interviews met de bewoners ook andere wensen ter sprake om aardgasvrij eventueel te combineren met opgaven om de wijk te verbeteren.

Janneke Petter, beleidsmedewerker Energie en milieu van de gemeente Zwijndrecht: “We bereiden een aanvraag proeftuin aardgasvrije wijk voor en vinden het daarom waardevol om meer te weten over hoe onze inwoners tegen de energietransitie aankijken. Zeker omdat de door TNO geselecteerde wijk behoorlijk representatief is voor de rest van onze gemeente en met het onderzoek ook andere mensen aangesproken worden dan de mensen die doorgaans reageren op enquêtes en panels.”

Samen met bewoners

“We zien de energietransitie tevens als een maatschappelijke en sociale opgave en een dergelijk onderzoek kan ons helpen bij onze aanpak. We zullen het per slot van rekening samen met onze inwoners moeten doen. Zij zijn deels zelfredzaam en bewust, maar voor een deel ook minder betrokken bij het onderwerp”, zegt Janneke Petter.

De gemeente trekt uit het onderzoek de conclusie dat de verschillen tussen bewoners groot zijn, maar de algemene lijn is toch dat mensen naar de gemeente kijken en verwachten dat daar de hulp vandaan komt.

"Dit sluit aan bij onze aanpak: communiceren over de stappen die mensen zelf al kunnen zetten en hierbij helpen. Daarnaast mensen informeren en geruststellen over de nieuwe warmtebronnen, waar we als gemeente met partners hard aan werken."
innovatie

TNO’ers bestrijden de stikstofcrisis met programma Brains4Nitrogen

15 okt '21 - 4 min
Na het succes van het Brains4corona-programma, waarin TNO zich richtte op de aanpak van het coronavirus in 2020, is de organisatie nu van plan meer van deze 'Brains4x'-uitdagingen... Lees meer
innovatie

Met Brains4x van TNO versnelde innovatie op maatschappelijke uitdagingen in Nederland

15 okt '21 - 2 min
Van de coronapandemie tot aan de stikstofcrisis: Nederland staat voor grote uitdagingen. Na het succes van Brains4corona en Brains4nitrogen gaat TNO vaker challenges... Lees meer
op de werkvloer

Bekroonde prestatie: CO2-afvang toegepast

6 sep '21 - 6 min
Wat als je CO2 kon afvangen vóór deze in de atmosfeer terechtkomt? Daarmee zou de uitstoot drastisch worden verlaagd. En dan zou de mensheid een goede kans hebben... Lees meer
blik op de toekomst

Innovatie in zonne-energie technologie

15 apr '21 - 1 min
In de podcastserie ‘Zonpositief’ delen TNO met partners hun kennis over de ontwikkelingen en impact van zonne-energie. In aflevering 3 gaan Daniël Kuijk van zonnepanelenfabrikant... Lees meer

Betaalbare zonne-energie op elk oppervlak

8 mrt '21 - 1 min
In de podcastserie ‘Zonpositief’ zoomt TNO in drie afleveringen samen met partners in op de ontwikkelingen en impact van zonne-energie. In aflevering 2 gaan Stefan... Lees meer