Stage | Neurosymbolic AI for knowledge support in greenhouses

Deze stage richt zich op de toepassing van neurosymbolische AI-technieken met een directe impact op de glastuinbouwsector. Nederlandse kassen zijn complexe, hoogtechnologische systemen die gespecialiseerde expertise vereisen. Naarmate ervaren professionals met pensioen gaan, wordt het steeds belangrijker om deze specialistische kennis te behouden en over te dragen. Om dit te ondersteunen ontwikkelt TNO symbolische oplossingen zoals de Common Greenhouse Ontology (CGO) [1] [2], die kennis over de glastuinbouw standaardiseert en interoperabiliteit ondersteunt. Tegelijkertijd kunnen de toenemende complexiteit en grootte van ontologieën en kennisgrafen het moeilijk maken om deze te begrijpen, handmatig uit te breiden en optimaal te benutten. Hierbij kunnen subsymbolische, of neurale technieken een uitkomst bieden. Je werkt samen met ons team aan de ontwikkeling van een neurosymbolisch AI-systeem dat het behoud en de benutting van kennis binnen de glastuinbouwsector ondersteunt. Het systeem combineert de nieuwste tools en technieken, waaronder Large Language Models (LLMs), ontologieën, kennisgrafen en (knowledge) retrieval-augmented generation (RAG). Je maakt deel uit van een omgeving waarin nieuwsgierigheid wordt aangemoedigd, ideeën welkom zijn en je de ruimte krijgt om je expertise verder te ontwikkelen.

[1] Bakker, R., van Drie, R., Bouter, C., van Leeuwen, S., van Rooijen, L., & Top, J. (2021). The Common Greenhouse Ontology: An Ontology Describing Components, Properties, and Measurements inside the Greenhouse. Engineering Proceedings, 9(1), 27.

[2] GitLab repository of the CGO: https://gitlab.com/ddings/common-greenhouse-ontology

Tijdens deze afstudeerstage werk je aan de ontwikkeling van een co-learningmodule, waarbij je gebruikmaakt van neurosymbolische AI-technieken en onderzoeksmethoden om de volgende centrale onderzoeksvraag te verkennen en te beantwoorden: Hoe kunnen we gebruikersfeedback integreren in een hybride/neurosymbolisch AIsysteem om gebruikers in de glastuinbouwsector te ondersteunen, waarbij zowel de feitelijke juistheid als de uitlegbaarheid van het systeem worden gewaarborgd? Je werkt samen met een team van TNO-wetenschappers en industriële partners aan de ontwikkeling van dit systeem. Tijdens het project krijg je de mogelijkheid om concrete deelonderzoeksvragen te formuleren die bijdragen aan het beantwoorden van de hoofdvraag, experimenten te ontwerpen en uit te voeren, en je bevindingen te vertalen naar je afstudeerscriptie en/of een wetenschappelijk artikel. Daarnaast ontwikkel je vaardigheden op het gebied van neurosymbolische AI, samenwerken aan softwareontwikkeling en wetenschappelijk onderzoek, doe je kennis op van de glastuinbouwsector, en krijg je de ruimte om binnen het team je eigen ideeën in te brengen en uit te werken

Voor deze afstudeerstage zijn we op zoek naar een student met een achtergrond in AI en/of informatica en een interesse in neurosymbolische AI-technieken, zoals de combinatie van ontologieën en kennisgrafen met grote taalmodellen (LLM’s). Je hebt interesse in programmeren en bent gemotiveerd om je programmeervaardigheden verder te ontwikkelen. Ervaring met hulpmiddelen zoals Git, GitLab of GitHub is een pré, maar we ondersteunen je graag bij het ontwikkelen van kennis en vaardigheden op gebieden waar je meer over wilt leren. Wat we vooral belangrijk vinden, is dat je nieuwsgierig en proactief bent en het leuk vindt om samen te werken aan de toepassing van AItechnieken binnen het glastuinbouwdomein.

Een stage bij TNO betekent werken in een omgeving waar inhoud en impact centraal staan. Je komt terecht in een kennisorganisatie waar onderzoek en praktijk samenkomen en waar experts samenwerken aan oplossingen voor actuele maatschappelijke en technologische vraagstukken.

Je stage is een periode om te ontdekken wat bij jou past, waar je goed in bent en wat je nog wilt leren. Je maakt deel uit van een professionele werkomgeving, leert hoe het er in de praktijk aan toegaat en krijgt de ruimte om ervaring op te doen die verder reikt dan alleen deze stage. Voor veel studenten is een stage dan ook een eerste stap om te ontdekken of TNO past als mogelijke volgende stap na de studie.

Verder bieden we je:

• Een professionele en innovatieve stageomgeving waarin je actief bijdraagt aan maatschappelijke en technologische vraagstukken, samen met toonaangevende experts in jouw vakgebied.
• Betrokken en persoonlijke begeleiding, met aandacht voor jouw leerdoelen, ontwikkeling en studieopdracht.
• Ruimte om jezelf te ontplooien: je doet relevante werkervaring op, ontwikkelt zowel je vakinhoudelijke als professionele vaardigheden en bouwt een waardevol netwerk op.
• Gebruik van een laptop en de faciliteiten die je nodig hebt om je werk goed te kunnen uitvoeren.
• Een passende stagevergoeding van € 615,- per maand bij een fulltime stage, voor wo-, hbo- en mbo‑studenten.
• Tot acht uur verlof per stagemaand bij een fulltime stage, zodat je je stage goed kunt combineren met je studie en privéleven.
• Een tegemoetkoming in je reiskosten als je geen recht hebt op een studentenreisproduct.
• Een gratis lidmaatschap van Jong TNO: het netwerk voor jonge collega’s, waar je andere TNO’ers ontmoet en kunt deelnemen aan sportactiviteiten, inhoudelijke en persoonlijke ontwikkelactiviteiten en sociale evenementen, zoals de jaarlijkse skireis.

Onze mensen vormen het hart van TNO. Hun nieuwsgierigheid, expertise en proactiviteit maken het mogelijk om impactvolle onderzoeken en innovaties te creëren voor duurzaam welzijn en welvaart van de samenleving. Daarom investeren wij in een inspirerende en inclusieve werkomgeving waarin collega’s kunnen excelleren, autonomie hebben en kunnen groeien.

Jouw talent en ambitie krijgen bij TNO alle ruimte. Je werkt samen met experts (zowel binnen als buiten TNO), je hebt toegang tot geavanceerde technologie en de vrijheid om te onderzoeken, te experimenteren en te vernieuwen. Onze kracht ligt in onafhankelijkheid, betrouwbaarheid en samenwerking. Door samen te werken met bedrijven en overheden en door verschillende perspectieven te verbinden, versterken we onze innovatiekracht. En we creëren verantwoord en betekenisvol resultaat. We vinden elkaar in verwondering en vindingrijkheid, en we zijn gedreven om grenzen te verleggen.

Bij TNO geloven we dat dit onze tijd is om de samenleving, de overheid en het bedrijfsleven sneller vooruit te helpen. Samen met gedreven collega’s zet je kennis om in concrete innovaties of ondernemingen die écht verschil maken. Door de kracht van wetenschap en ondernemerschap te bundelen. Druk jouw stempel op ónze tijd.

Je kunt reageren op deze stagevacature tot en met 15 september 2026. Na je aanmelding ontvang je een bevestiging per e-mail.

TNO draagt zorg voor een passende stageovereenkomst. Mocht je vragen hebben over de inhoud van de stage of de procedure, dan kun je terecht bij de onderstaande contactpersoon.

Wanneer je bij ons start met een stage, vragen wij je ook om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) aan te leveren.

Belangrijk om te weten voordat je solliciteert:

• Voor de start van de stage moet een stageovereenkomst worden getekend. Voor studenten van een Nederlandse hogeschool of universiteit maakt TNO gebruik van het UNL-template, aangevuld met enkele TNO‑specifieke afspraken. Voor studenten van buitenlandse onderwijsinstellingen en MBO‑opleidingen geldt de TNO‑stageovereenkomst. TNO tekent geen andere stageovereenkomsten.
• Voor de start van de stage zal de onderwijsinstelling schriftelijk moeten bevestigen dat:
  1. jij gedurende de stage bent ingeschreven bij de onderwijsinstelling, en;
  2. de stage plaatsvindt in het kader van de opleiding.

Deze bevestiging vindt plaats via ondertekening van het UNL‑template of formulieren die door TNO worden verstrekt.

• Stagiairs bij TNO moeten bij de start van de stage beschikken over een Nederlands woonadres. Het uitvoeren van stage-activiteiten vanuit het buitenland is niet mogelijk.
• Ben je een internationale student? Houd er dan rekening mee dat je vóór de start van de stage een BSN (Burgerservicenummer) nodig hebt. Het aanvragen hiervan kan enkele weken duren, dus zorg dat je hier op tijd mee begint.