 |
|
|
|
  
|
2 TNOTIME JUNI 2011 SERENDIPITEIT IR. JAN MENGELERS, VOORZITTER TNO RAAD VAN BESTUUR Serendipiteit is volgens Van Dale de gave om door toevalligheden en intelligentie iets te ontdekken waar men niet naar op zoek was. Sprekende voorbeelden uit een lange reeks vindingen zijn bijvoorbeeld penicilline, het Post-it notitiepapiertje, vloeipapier en het theezakje. Louis Pasteur zei ooit: ‘Het toeval bevoordeelt de voorbereide geest’. Anders gezegd: toeval of geluk doen zich eerder voor wanneer een grondige voorbereiding en een kans elkaar ontmoeten. Zo doorredenerend is serendipiteit dus het ontdekken van het onverwachte doordat de goed voorbereide geest een kans ziet die anderen over het hoofd zien. To see or not to see, dat is de vraag. Nu de Nederlandse overheid meer innovatie met minder middelen wil realiseren, is het meer dan ooit noodzakelijk om de dialoog te intensiveren tussen kennisketen (fundamenteel en toegepast onderzoek) en ondernemers die een markt voor een innovatie zien. Het mooiste is, als een kennisinstelling (middels overheidsfinanciering) en een of meerdere bedrijven gelijkwaardig inleggen in de ‘ontwikkelpot’. Deze vorm van gemeenschappelijke financiering hebben we in het dagelijkse leven al lang uitgevonden als we met een groep een avondje uitgaan; alleen wanneer enkelen van de groep buitensporig veel drinken (lees: het kennisbudget niet naar allen gaat) of veel te dure drankjes nemen (lees: zij te kostbare onderzoeksfaciliteiten nodig hebben) ontstaat er gemor – niet alleen na een avondje stappen, maar ook in innovatieland. Het is nodig dat alle betrokken partijen onbevangen het hier geschetste proces ingaan. Er is geen plaats voor onderling wantrouwen (wat gaat de andere partij met de resultaten doen?), voor financiële remmingen of voor vooropgezette, inperkende ‘regeltjes’. Kennisinstellingen, bedrijven en overheid moeten gezamenlijk nieuwe initiatieven ontwikkelen die het mogelijk maken dat het goed voorbereide onderzoek en de ondernemer die commerciële kansen ziet, elkaar intensiever ontmoeten en als het ware ‘van nature’ gaan samenwerken. Vaak is er al een enorme winst te behalen wanneer de partijen elkaar inzicht verschaffen in wat er mogelijk, danwel gewenst is. Vaak is de oplossing niet gelegen in een enkelvoudig antwoord, maar is het vraagstuk complex en moeten meerdere disciplines samen de oplossing brengen. Bedenk daarbij dat vertrouwen in elkaars kunde en integriteit vaak de meest bepalende factor voor succes is. De gevestigde orde en de gebaande paden zijn in die context misschien niet het meest voor de hand liggend, ze bezitten in elk geval wel de juiste competenties om zo’n proces een goede kans van slagen te geven. Intensieve samenspraak tussen overheid, onderzoek en onderneming is het startpunt. ‘CONTACTMOMENTEN TUSSEN KANS EN VOORBEREIDING VERGROTEN’ Binnen de negen topsectoren, die deze maand hun plannen moeten inleveren, is de afgelopen maanden een landelijke dialoog sterk aangewakkerd. Dat is een goede zaak. Als dan ook nog randvoorwaarden worden geschapen die de juiste middelen binnen bereik brengen (óf overheidsfinanciering zonder voorwaarden vooraf, óf fiscale prikkels die drempelverlagend werken zodat bedrijven gemakkelijker aan dit proces kunnen deelnemen), dan is succes verzekerd. Zo bezien is serendipiteit in dat geval misschien niets anders dan hard met elkaar werken om het aantal contactmomenten tussen kans en voorbereiding te vergroten. Dat leidt er toe dat meer partijen meer kansen gaan zien én verzilveren – kansen die dankzij eerder onderzoek misschien al op de plank liggen. Misschien moeten de negen topsectoren die op zoek zijn naar innovatie-impulsen wel negen smeltkroezen van serendipiteit worden! jan.mengelers@tno.nl
JUNI 2011 TNOTIME 3 TNOTIME 2011/3 ALGEMEEN 27 TNO IN BEDRIJF: BATAVIA BIOSERVICES 34 35 @TNO AGENDA GEZOND LEVEN 4 HET GROTE BELANG VAN BEWEGEN – OOK OP DE WERKPLEK 9 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN EN HUISVESTINGSBELEID 12 ‘Als u mij een beetje kent, weet u dat ik niet voor middelmaat ga.’ 30 WAT DOET DE MAAG MET EEN MEDICIJN? 32 FOODLAB IN BEELD INDUSTRIËLE INNOVATIE 11 OLEDS: TOEPASSING FLEXIBELE VERLICHTING STAP DICHTERBIJ 17 INNOVATIEVE MKB’ER SLAAT VLEUGELS UIT 18 DE UITDAGINGEN VAN HOLST CENTRE 22 KERAMIEK PRINTEN IN 3D: EERSTE RESULTATEN VEELBELOVEND 24 CHEMIE: RISICOMANAGEMENT HOOG OP DE AGENDA 31 SENSOREN KLEINER, TOEPASSINGSGEBIED GROTER 33 SOLVAY EN TNO MAKEN ZEER ZUIVER FOSFORZUUR 33 PROCESINTENSIFICATIE WERPT VRUCHTEN AF 18 ‘Je mag ook miskleunen, dat hoort erbij. Als je dat niet accepteert kun je niet werken. Bovendien leer je daarvan.’ INTEGRALE VEILIGHEID 30 BIOFEEDBACK, THE GAME 31 RAAMWERK HELPT BIJ CRISIS- EN RAMPENBESTRIJDING ENERGIE 16 CCS-ONDERZOEK KRIJGT STERKE EUROPESE ALLIANTIE MOBILITEIT 28 COÖPERATIEF AUTORIJDEN HEEFT DE TOEKOMST GEBOUWDE OMGEVING 28 ‘Over x jaar weten we niet beter.’ 9 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN EN HUISVESTINGSBELEID 10 TNO HELPT COLOMBIA BIJ EMISSIEREGISTRATIE 32 INSPIRATIE VOOR INNOVATIEVE OPERATIEKAMERS INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 12 INTERVIEW MET EUROCOMMISSARIS NEELIE KROES 26 NAAR EEN ENERGIEZUINIGER INTERNET 33 PERSONALISEREN VAN VERZEKERINGSINFORMATIE 36 CONSORTIUM ONTWIKKELT MINI-RAKETMOTOR
jan.mengelers@tno.nl,
Publitas e-Publisher Nederland
Publitas e-Publisher International
TIME 3 2011 main
