Tijdmaker in beeld: Mia Jukić over het elektromagnetisch spectrum als onmisbaar kompas voor veiligheid en autonomie

Van Kroatië naar TNO gedreven door waarden

Voor haar PhD in wiskunde verhuisde Mia van Kroatië naar Nederland. Tijdens het laatste jaar van haar PhD, begon ze na te denken over haar volgende stap. “Ik wilde mijn wetenschappelijke nieuwsgierigheid behouden, én mijn werk in de praktijk terugzien,” vertelt ze.

TNO bood precies die combinatie: innovatief onderzoek met directe maatschappelijke relevantie bij de afdeling Electromagnetic Signatures & Propagation. Ook haar persoonlijke achtergrond heeft haar keuze versterkt.

“Ik ben opgegroeid in Kroatië, een land dat heeft moeten vechten voor zijn onafhankelijkheid. Bijdragen aan veiligheid en bescherming van mensen voelt voor mij heel vanzelfsprekend. Werken aan innovaties voor Defensie sluit aan bij mijn waarden.”

Het elektromagnetisch spectrum zonder jamming en spoofing

Bij TNO werkt Mia aan het elektromagnetisch spectrum: een onmisbaar en kwetsbaar domein voor onze moderne samenleving. Essentiële functies zoals communicatie, navigatie, financiële transacties en hulpdiensten zijn ervan afhankelijk. Tegelijk neemt de kwetsbaarheid snel toe.

“Onze afhankelijkheid van GPS is enorm gegroeid,” legt Mia uit. “Technologieën voor jamming en spoofing worden bovendien steeds goedkoper en toegankelijker, waardoor verstoringen vaker voorkomen en directe impact hebben op bijvoorbeeld de lucht- en scheepvaart.”

En juist daarom ontwikkelt TNO nieuwe, robuuste oplossingen voor Defensie en andere veiligheidsdomeinen. Een belangrijk voorbeeld is magnetische navigatie. In plaats van satellietsignalen maakt deze technologie gebruik van natuurlijke variaties in het aardmagnetisch veld.

“Die patronen kun je niet jammen of spoofen,” zegt Mia. “En omdat het systeem passief is (je zendt zelf geen signalen uit) kan niemand detecteren dat je het gebruikt.” Dat maakt de technologie betrouwbaar, ook in omgevingen waar GPS faalt, zoals onder water, onder de grond of in tunnels.

Zo draagt TNO direct bij aan de autonomie van Defensie: betrouwbare communicatie, toegang tot informatie en de mogelijkheid om je veilig en ongestoord te verplaatsen, juist wanneer het erop aankomt.

Militaire veiligheid vergroten

Het uiteindelijke doel van haar onderzoek is helder: onzekerheid verminderen voor militairen in het veld. Die zekerheid draagt direct bij aan veiligheid van militairen, systemen en uiteindelijk van de samenleving als geheel.

Ander voorbeeld zijn schepen, die hebben magnetische en elektrische signaturen. Die zijn onzichtbaar voor mensen, maar niet voor sensoren. Sommige zeemijnen reageren op veranderingen in die velden. Door signaturen te verkleinen, wordt een schip minder detecteerbaar. “Dat is cruciaal voor de veiligheid van schepen en bemanning,” zegt Mia. “En precies daar leveren wij kennis en technologische innovaties voor.”

Samenwerking en innovatieproces

“Ik vind het inspirerend hoe het oplossen van complexe uitdagingen vraagt om een rijke mix aan expertise over domeinen, perspectieven en niveaus heen. Dat heb ik echt ontdekt bij TNO. Het is een plek waar samenwerking centraal staat en waar we krachten bundelen om ideeën om te zetten in echte oplossingen.”

Mia’s werk is breed en afwisselend. Ze plant en voert meetcampagnes uit, analyseert data, bouwt modellen en neemt deel aan internationale trials. Soms in Nederland, soms in het buitenland en op verschillende platforms: schepen, drones of andere systemen.

Daarnaast presenteert ze resultaten op conferenties en deelt ze inzichten met stakeholders, het Ministerie van Defensie. “Het is een combinatie van diepgaand research werk en heldere communicatie.”

Ze werkt samen met collega’s binnen TNO, met Defensie en met partners zoals CMRE, het onderzoeksinstituut van de NAVO, en NLR. De innovatie verloopt iteratief. “Defensie brengt de user cases in. Wij vertalen die naar onderzoeksvragen, doen trials, leren en passen aan bouwen verder aan de juiste oplossing.”

Blijven ontwikkelen en bescheiden blijven

Defensieonderzoek past bij Mia omdat het zo concreet is. “Je ziet waarvoor je het doet,” vertelt ze. Tegelijk benadrukt ze het belang van bescheidenheid.

“Hoe meer je weet, hoe duidelijker het wordt hoeveel er nog te leren valt. Dat is bijna paradoxaal. Om tot goede oplossingen te komen, moet je vragen blijven stellen en samenwerking blijven opzoeken.”

Nieuwsgierigheid is haar grootste drijfveer. “Ik vind het mooi als nieuwe inzichten mijn mening veranderen, ook al ben ik soms best eigenwijs,” zegt ze lachend.

Dit is echt onze tijd

“Magnetische navigatie is geen vervanging van alles wat er al is. De toekomst ligt in een slimme combinatie van systemen. Juist het passieve, stille karakter maakt deze technologie zo waardevol als aanvulling,” legt Mia uit.

“Het idee dat ons werk over een paar jaar echt wordt gebruikt, en misschien nog decennialang bijdraagt aan veiligheid, dat motiveert enorm,” besluit Mia.
Dit is onze tijd. Om te blijven ontdekken. Om samen te werken. En om veiligheid mogelijk te maken, zeker wanneer de wereld steeds complexer wordt.