Science & technologie aan de frontlinie: hoe TNO werkt aan een weerbaar Nederland

Al tachtig jaar strategisch innovatiepartner van Defensie

Philip Weimar kent het speelveld van binnenuit. Hij begon bij TNO als trainee en onderzoeker, werkte daarna onder meer bij de NATO C3 Agency (NCIA) en groeide binnen TNO door naar afdelingshoofd en strategische rollen, onder andere bij Defensie zelf. Sinds 2024 is hij divisiedirecteur E&MO, de divisie die zich bezighoudt met de technologie én operationele kennis die dominantie nastreeft in het onzichtbare domein.

Zijn blik op TNO is helder: “We zijn al 80 jaar verbonden met Defensie. In die zin zijn we het huislab van Defensie. Wij ontwikkelen de technologie voor meer veiligheid van onze krijgsmacht.

Je kan ons het best vergelijken met de Q van James Bond voor Defensie: vanuit onze unieke positie als TNO ontwikkelen we geavanceerde technologie die militairen helpt veiliger en effectiever te opereren. Die technologie staat altijd in dienst van verdediging. “Het is niet ‘TNO Offense’, maar TNO Defence,” benadrukt Philip. “Wij geloven in het verdedigende aspect van de krijgsmacht: afschrikking, zodat anderen wel twee keer nadenken voordat ze je überhaupt aanvallen, en bescherming als het toch gebeurt.”

Maar de rol van TNO stopt niet bij Defensie. De huidige dreiging raakt de hele samenleving. “We moeten als maatschappij weerbaarder worden,” zegt Philip. “Denk aan langer dan 72 uur zonder stroom kunnen leven of het belang van een robuuste defensie-industrie. Dat besef groeit, maar we zijn er nog niet.”

Innovatie onder druk: sneller en dichter op de operatie

De geopolitieke realiteit verandert ook de manier van innoveren. Waar onderzoek vroeger vooral lange trajecten waren, is snelheid nu cruciaal. “Alles moet sneller,” zegt Philip. “Opschalen, kort-cyclisch innoveren, dichter bij oefeningen en dichter op het strijdtoneel, de daadwerkelijke frontlinie. Je werkt direct in de omgeving waar het ertoe doet.”

Dat betekent nauwe samenwerking met Defensie en partners, en technologie die direct getest wordt in realistische context. “We krijgen steeds vaker de vraag: liever vandaag dan morgen. En die innovaties moeten meteen werken, falen is geen optie. Dat legt de lat enorm hoog. Want innovaties moeten eigenlijk juíst vaak mogen mislukken in de concept- en ontwikkelfase.”

Tegelijk blijft de lange termijn essentieel. “De uitdaging is balans houden,” zegt Philip. “De cutting-edge technologie van vandaag ontstaat niet zonder een sterke en zorgvuldig opgebouwde kennisbasis.”

Soevereiniteit en een sterke Nederlandse industrie

Een weerbaar land heeft niet alleen kennis nodig, maar ook leveringskracht. “Nederland heeft de plicht om een deel van het Defensiebudget ook terug te laten vloeien in onze eigen economie,” stelt Philip. “Wij stimuleren dat juist, om ervoor te zorgen dat Defensie niet alles in het buitenland koopt.”

Dat gaat over strategische autonomie: minder afhankelijk zijn van kritieke technologieën uit andere landen. TNO speelt daarin een actieve rol als trusted advisor richting Defensie, politiek, industrie en regio’s. “We brengen partijen bij elkaar in complexe publiek-private samenwerkingen,” zegt Philip. “Juist omdat innovaties voor Defensie nooit door één partij alleen ontwikkeld worden.”

Weerbaar worden in het onzichtbare domein

E&MO brengt twee werelden samen: electromagnetics en military operations. Hier gaat het om sensoren, radar, communicatie, navigatie en elektronische oorlogsvoering én om de vraag hoe die technologie werkt in een operationele context. “Bij ons denken er mensen zowel in “lines of code” als in “lines of fire”, om maar een mooie beeldspraak te gebruiken”, zegt Philip. Deze bijzondere combinatie van kennis en expertise draagt geweldig bij aan militaire effectiviteit, maar ook aan maatschappelijke veiligheid en weerbaarheid.

“We zijn enorm afhankelijk geworden van technologie. Dat is een kracht, maar ook een kwetsbaarheid. En precies daar gaat de oorlog van de toekomst steeds meer over: vechten in het onzichtbare domein.” Dat leidt tot unieke vraagstukken. Hoe verdedig je je tegen drones waaraan een glasvezelkabel vastzit en niet te jammen zijn? Hoe verwerk je enorme hoeveelheden satellietdata tot informatie die commandovoering direct verbetert? Hoe maak je schepen minder zichtbaar via slimme signatuurmodellen?

Werken bij TNO: leren in de breedte én de diepte

“Dit soort unieke projecten kom je bij geen enkele andere werkgever tegen,” zegt Philip. “Wij bedenken iets wat nog niet bestaat, wij slaan de brug tussen onmogelijk en operationeel.

Die complexiteit vraagt om nieuwsgierigheid en flexibiliteit. Ontwikkeling bij TNO verloopt dan ook niet via één vast carrièrepad: de één groeit uit tot leading expert binnen NAVO-verband, de ander stuurt grote Defensieprogramma’s of Europese samenwerkingen aan en sommigen bewegen daartussen.

“Je kunt hier doorgroeien als inhoudelijk specialist, maar ook schakelen naar projectleiding, business development of consultancy,” zegt Philip. “Elke stap voelt als een nieuw hoofdstuk, je blijft jezelf uitdagen, soms binnen een thema, soms in een compleet andere rol. Daardoor voelt elke stap als een volledig nieuwe baan en uitdaging, maar wel bij dezelfde werkgever”

Trots, discretie en de toekomst

Veel van het werk blijft buiten beeld. “Discretie is essentieel,” zegt Philip. Trots zit daarom niet in zichtbaarheid, maar in impact: weten dat technologie werkt als het erop aankomt.

Kijkend naar de toekomst is Philip duidelijk over zijn ambitie. “Over vijf jaar moet ons werk aantoonbaar hebben bijgedragen aan een veiliger Europa.” Dat gaan we terugzien in sensoren in de ruimte, verdedigingsmiddelen tegen drones, nieuwe operationele concepten en effectievere commandovoering voor de landmacht en een nieuwe generatie marinevloot uitgerust met de meest geavanceerde systemen.
De rode draad blijft dezelfde, namelijk technologie en innovaties die werken waar het er écht toe doet. Niet als demo in een lab, maar in de handen en in de systemen van hen die ons veilig houden.

En dat is wel de kern van E&MO: wetenschap en militair operationeel inzicht samenbrengen, met één overtuiging: dat technologische voorsprong bijdraagt aan een veiligere, weerbaardere samenleving.