DiBiRA

De uitdaging

Het monitoren van ziekteactiviteit bij reumatoïde artritis (RA) is afhankelijk van episodische artsbezoeken, laboratoriumtests en beeldvorming, die snelle veranderingen zoals opvlammingen kunnen missen en een aanzienlijke belasting voor patiënten vormen. De tijd tussen afspraken, vaak weken of maanden, creëert blinde vlekken in het inzicht in de ziekteprogressie. In deze periode kunnen patiënten symptoomschommelingen ervaren die onopgemerkt blijven tot het volgende bezoek, wat mogelijk aanpassingen in de behandeling vertraagt. Patiënten hebben bovendien soms moeite om zich tijdens een consult symptoompatronen nauwkeurig te herinneren.

Daarnaast vereisen objectieve metingen via bijvoorbeeld ontstekingsmarkers bloedafnames, en registreren ze niet de volledige impact van de ziekte op het dagelijks functioneren. Beeldvorming biedt waardevolle structurele informatie, maar is duur, tijdrovend en niet geschikt voor frequente monitoring. Continue, niet-invasieve monitoring maakt vroegtijdige detectie van veranderingen in ziekteactiviteit mogelijk en meer gepersonaliseerde behandelingen mogelijk. Dat verbetert uiteindelijk de uitkomsten en kwaliteit van leven voor patiënten met deze chronische, progressieve aandoening.

Het project: DiBiRA

DiBiRA is een prospectieve, longitudinale observationele studie onder volwassenen met actieve reumatoïde artritis die een triamcinolone-acetonide-injectie ontvangen. Bij deze studie wordt de dynamische aard van de RA-ziekteactiviteit vastgelegd, door continue monitoring in het dagelijks leven van patiënten, waardoor bepaalde beperkingen van medische controles wegvallen.

Deelnemers dragen medical-grade apparaten die continu fysiologische gegevens verzamelen, waaronder hartslagvariabiliteit, huidtemperatuur, ademhalingsfrequentie en ECG-parameters, evenals activiteitspatronen, slaapmetingen en gedetailleerde gaitkenmerken. Deze objectieve metingen worden aangevuld met digitale vragenlijsten. Patiënten vullen deze in via een smartphone-app en registreren op deze manier symptomen, pijnniveaus, de duur van de stijfheid en functionele status. Deze multimodale aanpak biedt een uitgebreid beeld van de behandelresponse, dat veel verder gaat dan wat traditionele episodische beoordelingen kunnen bereiken, en onthult patronen die anders verborgen zouden blijven.

TNO leidt de ontwikkeling en validatie van deze digitale biomarkers en past geavanceerde statistische modellering en machine learning toe om betekenisvolle patronen in grote datasets te identificeren. De focus ligt op het ontdekken van digitale signaturen die hoge en lage ziekteactiviteit onderscheiden, zoals specifieke patronen in nachtelijke hartslagvariabiliteit of gait die correleren met de ontstekingsbelasting. In het kader van het project wordt niet alleen onderzocht of deze biomarkers de huidige ziekteactiviteit weergeven, maar ook of ze de behandelresponse kunnen voorspellen voordat klinische veranderingen zichtbaar worden, waardoor proactieve in plaats van reactieve zorg kan worden geboden.

Het project beoogt digitale biomarkers te identificeren die niet alleen de huidige ziekteactiviteit weergeven, maar ook toekomstige behandelresultaten voorspellen. Naast de ontwikkeling van biomarkers beoordeelt DiBiRA de haalbaarheid van continue monitoring bij deze patiëntenpopulatie. Verder wordt de patiëntervaring gemeten via vragenlijsten, om ervoor te zorgen dat toekomstige implementatie zowel technisch solide als gebruiksvriendelijk is.

Toekomstperspectief

Met gevalideerde digitale biomarkers uit DiBiRA kunnen artsen ziekteactiviteit op afstand monitoren en opvlammingen eerder detecteren, waardoor tijdige behandelaanpassingen mogelijk worden en mogelijk onomkeerbare gewrichtsschade wordt voorkomen. De volgende fase richt zich op het valideren van deze biomarkers in grotere, multicentrumstudies en het verkennen van hun nut bij het begeleiden van beslissingen over het afbouwen van behandelingen.

Dat is bijzonder belangrijk gezien de risico’s van langdurige immunosuppressieve therapie. Samenwerking met reumatologieafdelingen, farmaceutische bedrijven die gerichte therapieën ontwikkelen, en patiëntenorganisaties is cruciaal om deze bevindingen naar de klinische praktijk te vertalen. Dat zal uiteindelijk een meer gepersonaliseerde en effectievere behandeling van reumatoïde artritis mogelijk maken.