Geologische Dienst Nederland maakt ondergrond Nederland zichtbaar

Thema:
Duurzame ondergrond
Geo-information program
Shallow subsurface use
13 januari 2022

Nederland staat voor grote opgaven als klimaatadaptatie, de energietransitie en grootschalige woningbouw. De ondergrond speelt bij de oplossing van deze vraagstukken een cruciale rol. De Geologische Dienst Nederland (GDN), onderdeel van TNO, doet al ruim 100 jaar onderzoek naar de ondergrond in ons land. Met de nieuwe website, de Basisregistratie Ondergrond en 3D modellen van de ondergrond maakt de GDN de ondergrond weer een stuk beter zichtbaar.

Onlangs lanceerde de Geologische Dienst Nederland (GDN) de website www.geologischedienst.nl. Tirza van Daalen, directeur Geologische Dienst Nederland: “Via de site zijn onze 3D-modellen te bekijken. Het zijn als het ware kopieën van de ondergrond. Hiermee kunnen we beter begrijpen wat bovengronds wel en niet mogelijk is. Denk daarbij aan grote infraprojecten of de aanleg van windmolenparken. Ook speelt de ondergrond een essentiële rol voor onze drinkwatervoorraad en energie zoals aardwarmte.”

3D-modellen

De GDN is het kenniscentrum van de Nederlandse ondergrond en verzamelt gegevens over bodemsamenstelling, geologische opbouw van de ondergrond, grondwater, draagkracht van de grond en mijnbouw. Met de grote opgaven waar Nederland voor staat is de druk op de ondergrond groot en is expertise hard nodig. Van Daalen: “Nergens ter wereld is zoveel bekend over de ondergrond als in Nederland. Die kennis gebruiken we voor het versnellen van de energietransitie, bescherming van de drinkwatervoorraden, woningbouwprojecten en het klimaatbeleid. We moeten met elkaar goede keuzes maken voor een duurzame en veilige leefomgeving. Dat betekent een benadering van boven- én ondergrond in ruimte (3D) en tijd, zodat de ondergrond integraal meegenomen wordt in de ruimtelijke ordening. Tegenwoordig vragen ministeries ons steeds vaker om adviezen hierover. Zo adviseren wij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat gevraagd én ongevraagd over ondergrondvraagstukken om zo de energietransitie mogelijk te maken.”

Beheer Basisregistratie Ondergrond

De GDN zorgt voor de belangrijke basis: openbare data en (3D-)modellen van de ondergrond. Deze zijn toegankelijk via diverse loketten, bijvoorbeeld via het BROloket van de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Vanaf 1 januari 2022 is de GDN, in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ook beheerder van deze basisregistratie.

In deze registratie leveren alle overheden hun gegevens over de ondergrond aan. Deze gegevens zijn gestandaardiseerd en op één plek opgeslagen en toegankelijk voor iedereen. Ook modellen van de ondergrond, zoals GeoTOP en REGIS II zijn daar ontsloten. De GDN helpt overheden en bedrijven bij het inzetten en vertalen van deze gegevens naar de praktijk. Van Daalen: “De BRO is enorm waardevol voor Nederland. Het gaat om het combineren van ondergronddata voor allerlei onder- én bovengrondse toepassingen. Met meer dan 100 jaar kennis van de ondergrond zijn we er trots op om deze beheertaak te mogen uitvoeren.”

Bruikbare kennis beschikbaar maken

Steeds meer producten van de GDN zijn voor iedereen beschikbaar maar belangrijker steeds meer partijen hebben deze ondergrondinformatie nodig voor hun dagelijkse werk. Hiervoor werkt de GDN steeds meer samen met decentrale overheden, drinkwaterbedrijven en energiebeheerders om hen te voorzien van begrijpelijke en bruikbare informatie over de lokale ondergrond. Ook commerciële partijen hebben belang bij betrouwbare gegevens als basis voor hun projecten. “Met de nieuwe waterveiligheidsnormen was bijvoorbeeld versterking nodig van de Lekdijk, zodat die ook in de toekomst voldoende bescherming zal bieden. In totaal is ruim 50 kilometer dijk verbeterd. Om te weten welke maatregelen precies moesten worden genomen, was kennis over de ondergrond nodig. Voor de volledige 3.000 km primaire waterkering in Nederland is de ondergrond in kaart gebracht,” aldus Van Daalen.

BRO-op-straat-app

Door databronnen en kennis te combineren, ontstaan nieuwe mogelijkheden en inzichten. Een hulpmiddel hierbij is de BRO-op-straat-app. Deze app is vanuit het programma Basisregistratie Ondergrond ontwikkeld en combineert data van de boven- en ondergrond. Vanaf straatniveau is te zien hoe de ondergrond eruitziet. Dat is van belang voor gemeenten, netbeheerders en projectbureaus.

Laat je verder inspireren

7 resultaten, getoond 1 t/m 5

Industriële energietransitie: energie én grondstoffen duurzaam maken

Informatietype:
Insight
4 juli 2022

Voor het halen van de klimaatdoelen in 2050 is een grote rol weggelegd voor de industrie. Om die volledig duurzaam te maken zijn twee zaken onlosmakelijk met elkaar verbonden: gebruik van duurzame energie en hergebruik van grondstoffen. Met name de procesindustrie en de chemie staan voor de opgave in de toekomst nuttige producten te blijven maken maar dan volledig duurzaam. TNO staat hen daarin bij met expertise van onder meer technologieën, circulariteit, businessmodellen en wet- en regelgeving in de vorm van een op maat gemaakte TNO Green Print.

Zo vormen we nieuwe waardeketens voor circulaire economie

Informatietype:
Insight
4 juli 2022

De transitie van fossiele naar duurzame grondstoffen raakt de hele keten van chemische industrie, toeleveranciers, afvalbranche tot eindgebruikers. Geen partij kan het zich veroorloven stil te zitten dan wel voor zichzelf optimale oplossingen te zoeken. De hele keten moet van lineair naar circulair en het liefst in een veel hogere versnelling. Hoe eerder bedrijven hiermee beginnen, hoe beter de doelstellingen voor een duurzame industrie zijn te realiseren.

De energietransitie versnellen met geluidsgolven

Informatietype:
Insight
9 juni 2022
Blue Heart thermo-akoestische warmtepomp is een veelbelovend apparaat dat een belangrijke rol kan spelen bij het versnellen van de energietransitie. Lees meer.

Geothermie volledig CO2-neutraal maken

Informatietype:
Insight
8 december 2021
Geothermie is één van de duurzame warmtebronnen, maar nog niet volledig CO2-neutraal. TNO heeft onderzocht hoe dit toch te minimaliseren is.

Bekroonde prestatie: CO2-afvang toegepast

Informatietype:
Insight
6 september 2021
Hoe vang je CO2 af vóór deze in de atmosfeer belandt? Chemisch technoloog Juliana Monteiro, winnaar TNO Young Excellent Researcher Award 2020, geeft antwoord.