Doorbraak ontwikkeling elektrolysers: 200 keer minder iridium gebruikt

Thema:
Schone waterstofproductie
24 oktober 2022

Groene waterstof, geproduceerd via elektrolyse met elektriciteit uit zon en wind, speelt een cruciale rol in de transitie van fossiele naar hernieuwbare energie. Iridium is een schaars materiaal dat op dit moment nog onmisbaar is in elektrolysers die werken met de veel gebruikte  PEM (Proton Exchange Membrane)-technologie. Onderzoekers van TNO zijn er als eerste in geslaagd een methode te ontwikkelen waarmee 200 keer minder iridium nodig is waarbij nu al een performance van 25% - 46% van de huidige generatie elektrolysers behaald kan worden. Op dit procedé is patent aangevraagd.

‘De voorziene groei van groene waterstof van 300 megawatt in 2020 naar tientallen gigawatt in 2030, heeft een keerzijde’, zegt TNO-expert Lennart van der Burg. ‘Het betekent een evenredig groeiende behoefte aan het schaarse iridium voor de te bouwen elektrolysers. Uit eerder onderzoek van TNO blijkt dat de opschaling van elektrolyse in gevaar komt vanwege de zeer beperkte beschikbaarheid van schaarse materialen, met name Iridium en Platinum. Over tien jaar zou de vraag naar iridium de beschikbare hoeveelheid ver overtreffen. Bovendien zijn we voor de levering afhankelijk van slechts een handjevol landen, met alle risico’s van dien.’

Technologische doorbraak

'Het feit dat we het benodigde iridium met een factor 200 reduceren en daarbij nu al op gemiddeld een derde van de performance van de huidige elektrolysers zitten, is een technologische doorbraak', zegt Van der Burg. Onderzoekers van TNO gespecialiseerd in elektrolyse, werkten in het Faraday Lab in Petten, samen met collega’s van Holst Centre in Eindhoven. TNO ontwikkelde hier eerder de technologie spatial Atomic Layer Deposition (sALD), een methode om extreem dunne lagen functionele materialen op grote oppervlakken aan te brengen. Die was bedoeld om een nieuwe generatie displays voor tv’s, tablets en smartphones te ontwikkelen. Het onderzoeksteam heeft de technologie nu ook toepasbaar gemaakt voor elektrolysers.

Lennart van der Burg

‘Het feit dat we het benodigde iridium met een factor 200 reduceren en daarbij nu al op gemiddeld een derde van de performance van de huidige elektrolysers zitten, is een technologische doorbraak’.

Lennart van der Burg

Program and business developer TNO

Stabiliteit aangetoond

De afgelopen twee jaar deed TNO experimenten met de sALD-technologie. In plaats van op een membraan zoals nu gebruikelijk is, brachten de onderzoekers een ultradunne laag iridium als katalysator materiaal aan op een poreuze transportlaag van titanium. De werking en stabiliteit van het nieuwe procedé is inmiddels na diverse testen in het lab aangetoond. Er trad nauwelijks tot geen degradatie op na de stress testen. Bijkomend voordeel is dat de membraan in de electrolyser gevrijwaard blijft van iridium en daardoor beter is te recyclen en hergebruiken.

Opschalen noodzakelijk

Binnen het samenewerkingsverband Voltachem werkt TNO werkt met een groep toonaangevende industriële partners er aan om deze veelbelovende technologie van het lab naar de praktijk te brengen. Daarvoor moet de methode eerst worden opgeschaald op pilot schaal om de werking in praktijkomstandigheden aan te tonen.

‘We zijn er dus nog niet’, waarschuwt Van der Burg. ‘In het lab aantonen dat de technologie werkt is mooi maar doorontwikkeling is nodig om de levensduur en efficiency te verbeteren en het op schaal te kunnen produceren. Eerder riepen we samen met een aantal Europese onderzoeksinstellingen op om bij grote pilotprojecten ook eisen te stellen aan het gebruik van schaarse materialen. Dan zou in dat jaar, volgens de huidige doelstellingen,  een elektrolysecapaciteit van 40 GW in Europa moeten staan, hopelijk dan met een veel lager beroep op schaarse materialen.’

elektrolyse TNO
Elektrolyse

Lees meer over onze studies:

Productie waterstof optimaliseren met elektrolyse

We werken op verschillende manieren aan het optimaliseren en goedkoper maken van de productie van groene waterstof. Elektrolyse is een bewezen technologie. Maar er zijn nog verschillende uitdagingen om het op grote schaal in te zetten. Meer informatie over elektrolyse >

Faraday Lab

In Europa's grootste waterstof onderzoeksfaciliteit, het Faraday laboratorium werkt TNO aan technologische doorbraken voor opschaling. Meer informatie over het Faraday Lab >

Waterstofproductie: Het economisch perspectief Nederlandse maakindustrie

Om de waterstoftechnologie met Nederlandse bedrijven te ontwikkelen en te bevorderen hebben samenwerkende partijen, waaronder TNO, in het project HyScaling duidelijke doelen gesteld. Een ervan is dat er electrolysers moeten komen die beter presteren om groene waterstof te produceren. Daarnaast moet ook de productie efficiënter en goedkoper als daarvoor goede productieketen is ontwikkeld. Meer informatie over HyScaling project >

Tekort materialen dreigt voor geplande groene waterstofproductie

Nederland zet vol in op de ontwikkeling van de waterstofeconomie: het vervangen van fossiele brandstof door (groene) waterstof uit duurzame bronnen als zon en wind. Alleen blijft in de plannen een belangrijk onderdeel onderbelicht: er dreigt een groot tekort aan de grondstoffen nodig voor de zogenoemde electrolysers om die waterstof te kunnen produceren. Meer informatie over tekort aan materialen >

Met elektrolyse grootschalig groene waterstof produceren

Om de klimaatdoelen te halen, moeten we zeer bewust omgaan met de beschikbaarheid van ruwe grondstoffen. Volgens onze berekeningen is er niet genoeg voorraad voor bijvoorbeeld de hoeveelheid waterstof die we willen produceren met elektrolyse. Om de energietransitie te laten slagen, moet dat punt dus snel op de agenda komen. Meer informatie over de rol van waterstof in de energietransitie >

Laat je verder inspireren

9 resultaten, getoond 1 t/m 5

Methaanpyrolyse: waterstof maken zonder CO2-uitstoot

Informatietype:
Artikel
We ontwikkelden een technologie om waterstof schoon te produceren: methaanpyrolyse. Hiermee maken we waterstof zonder CO2-uitstoot.

Met blauwe waterstof naar groene waterstof

Informatietype:
Artikel
Waterstof speelt een sleutelrol in de energietransitie omdat bij het gebruik ervan geen broeikasgassen in de lucht komen. Lees meer over blauwe waterstof.

15 dingen die je moet weten over waterstof

Informatietype:
Artikel
Waterstof kan een belangrijke bijdrage leveren aan de energietransitie. Maar wat is waterstof? En hoe gebruiken we het?

Groene waterstof

Informatietype:
Artikel
Waterstof produceren zonder CO2-uitstoot noemen we groene waterstof. Het is gemaakt uit water via elektrolyse met elektriciteit van zon en wind.

Grootschalige opslag en transport van waterstof

Informatietype:
Artikel
Waterstof opslag is essentieel om CO2-uitstoot te verminderen. We ontwikkelen technologieën en doen proeven naar opslag en transport van waterstof.