Gemeenten: Energiearmoedebeleid in stroomversnelling, knelpunten in de uitvoering

Thema:
Inclusieve energietransitie
24 november 2022

Gemeenten zetten alle zeilen bij in de aanpak van energiearmoede om huishoudens bij te staan maar ervaren daarbij ook veel knelpunten, blijkt uit een enquête van TNO. Uit de peiling onder 201 beleidsmedewerkers uit 149 gemeenten wordt duidelijk hoe zij vinden dat het gaat met de aanpak van energiearmoede, waar ze tegen aanlopen en wat er beter kan. De enquête is de eerste in een reeks halfjaarlijkse peilingen in het kader van het Landelijke Onderzoeksprogramma Energiearmoede dat TNO in september 2022 is gestart.

Energiearmoedebeleid zit in een stroomversnelling

Gemeenten hebben een belangrijke rol in de uitvoering van het energiearmoedebeleid om de effecten van de huidige energiecrisis te dempen. Ze verrichten grote inspanningen om huishoudens te ondersteunen met bijvoorbeeld energiecoaches en kleinere besparende maatregelen. In korte tijd is veel ervaring opgedaan en zijn er aanzienlijk meer middelen beschikbaar dan voorheen. In de uitvoering lopen gemeenten echter ook tegen obstakels  aan  waardoor ze het gevoel hebben dat ze niet het maximaal mogelijke kunnen doen. Bovendien maken zowel gemeentebestuurders als beleidsmedewerkers zich grote zorgen dat ze niet al ‘hun’ inwoners voor onheil kunnen behoeden.

Rapport: Energiearmoedebeleid in stroomversnelling

Halfjaarlijkse monitoring bij gemeenten over de uitvoering van energiearmoedebeleid - editie november 2022

Korte termijn ondersteuning

Voor een aantal knelpunten geven respondenten aan dat ondersteuning vanuit het Rijk al op korte termijn kan bijdragen aan een versnelling van de uitvoering van maatregelen om huishoudens te ondersteunen:

  • Substantiële aanvulling van financiële middelen, zowel voor het opschalen van de uitvoering alsook voor het ondersteunen van kwetsbare huishoudens.
  • De vrijheid die gemeenten krijgen bij het vormgeven van hun aanpak komt alleen goed uit de verf met meer regie, structuur, en ondersteuning vanuit het Rijk. Zo is er op korte termijn behoefte aan gedetailleerde informatie om beleid te sturen en makkelijk kopieerbare voorbeeldaanpakken.
  • De rijksoverheid kan onduidelijkheid wegnemen over regelgeving die nu een snelle aanpak van energiearmoede in de weg zit, bijvoorbeeld rondom de AVG, het verbod op staatssteun, aanbestedingstrajecten, en de inzet van bijzondere bijstand.

Behoefte aan meerjarig structureel energiearmoedebeleid

Voor de middellange termijn is er vooral behoefte aan duidelijkheid hoe energiearmoede wordt verankerd in de nationale strategieën voor de energietransitie. Veel gemeenten focussen zich vooral op de korte termijn, terwijl de aansluiting op een aanpak voor de middellange termijn ontbreekt. Dit is deels het gevolg van de noodzaak om snel tot oplossingen te komen voor zo veel mogelijk mensen, maar komt ook door gebrek aan landelijke doelen en beleid.

Een helder, langjarig beeld van doelen en beschikbare middelen voor het ondersteunen van huishoudens met energiearmoede kan een belangrijk fundament vormen voor een meerjarige, structurele aanpak. Daarbij is ook samenwerking tussen het Rijk, de provincie, gemeenten en woningcorporaties van belang waarbij ieders rollen en verantwoordelijkheden helder zijn.

*Dit programma is een samenwerking met de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), en Economische Zaken en Klimaat (EZK). Het doel van het programma is om lokale, regionale, en nationale beleidsmakers en uitvoerders rond het thema energiearmoede te ondersteunen met actuele en gerichte kennis.

Laat je verder inspireren

5 resultaten, getoond 1 t/m 5

Scenario’s voor klimaatneutraal energiesysteem

Informatietype:
Artikel

TNO heeft twee scenario’s uitgewerkt voor een klimaatneutraal energiesysteem in 2050. Lees de resultaten uit de scenariostudie om de energietransitie te versnellen

Energiearmoede voorkomen

Informatietype:
Artikel
Energiearmoede heeft invloed op de energietransitie. Hoeveel energiearmoede is er in Nederland? Lees ons onderzoek en bekijk de TNO energiearmoede kaart.

Draagvlak voor systeem dat emissies door consumenten bepaalt hangt sterk af van voorwaarden

Informatietype:
Nieuws
23 juni 2021

Naast energiebesparing, hernieuwbare energie en CO2-opslag onder de zeebodem kan het verminderen van energie-intensieve activiteiten door consumenten helpen bij het terugdringen van broeikasgasemissies. Een voorbeeld van een manier om dat te bereiken is een persoonlijk emissiehandelssysteem. Uit onderzoek van TNO blijkt dat het draagvlak bij een representatieve groep Nederlanders voor zo’n persoonlijk emissiehandelssysteem in eerste instantie beperkt is. Onder de voorwaarde dat bedrijven meer gaan betalen voor hun CO2-emissies, staat echter toch een ruime meerderheid van de respondenten positief tegenover dit systeem.

Samen energiearmoede aanpakken

Informatietype:
Insight
23 november 2020
8% van de Nederlandse huishoudens heeft te maken met energiearmoede en dat staat de energietransitie in de weg. TNO analyseert dit vraagstuk.

Energietransitie

Informatietype:
Podcast
29 mei 2020
7 afleveringen

In deze podcastserie bespreken we de energietransitie. Waar komt onze energie in 2050 vandaan? Wonen we tussen windmolens? Zien we overal zonnepanelen? Wat doen we met alle ruimte in de Noordzee? En wat moet er allemaal nog meer gebeuren?