Leefbare stad: Hoe geef je optimaal ruimte aan alle stedelijke ambities?

Thema:
Maatschappelijke impact
8 november 2022

De forse woningbouwopgave, stevige klimaatambities, en verdere vergrijzing en urbanisatie leggen een historisch hoge druk op de mobiliteit in onze steden. Hoe benut je de toch al schaarse vierkante meters optimaal? TNO helpt beleidsmakers met heldere inzichten om vandaag de juist keuzes te kunnen maken voor de leefbare stad van morgen.

Meer weten?

Wil jij weten hoe je toe kan werken naar een leefbare stad? Ontvang de paper 'Leefbare stad: Samen met TNO voorop, top 3 uitdagingen voor Nederlandse steden'

Het wordt steeds drukker in onze steden. Verschillende stedelijke functies zoals wonen, werken, produceren en recreëren strijden met elkaar om de beperkte ruimte. De grote uitdagingen waar steden voor staan vragen om ingrijpende maatregelen, politieke durf en visie. De klimaatcrisis vraagt om een forse reductie van de CO2-uitstoot, groenere binnensteden en elektrisch vervoer met bijbehorende laadinfrastructuur. De overspannen woningmarkt verlangt de bouw van tienduizenden huizen. Steden zijn nog lang niet altijd ingericht op de razendsnelle opkomst van de platformeconomie. Tegelijkertijd liggen er ook grote kansen, bijvoorbeeld met deelvervoer als voor- en natransport ter bevordering van het OV.

Hoe gaan beleidsmakers om met al deze snelle veranderingen en ruimtelijke uitdagingen in ons mobiliteitsdomein zodat steden leefbaar blijven?

‘Mobiliteitsshift’ betekent ‘mindshift’

Om te beginnen vraagt deze tijd om een nieuwe manier van ruimtelijke planning, constateert Bart Vuijk Senior Business Developer bij TNO. “Voorheen ontwierp je een wijk op basis van vaste planologische waarden: zoveel woningen dus zoveel parkeerplekken, wegen, fietspaden, et cetera. Die aanpak werkt niet meer. Alleen al omdat auto’s ruimtelijk gezien bijzonder inefficiënt zijn, zowel stilstaand als rijdend. In de gesprekken die we bij TNO met de ministeries van I&W en BZK over de woningbouwopgave voeren, dagen we onszelf uit om op een andere manier naar mobiliteit en bereikbaarheid te kijken. Bijvoorbeeld door een begrip als ‘nabijheid’ als uitgangspunt te hanteren. Hoe richten we wijken zo in dat bewoners alle belangrijke voorzieningen dichtbij hebben?”

Nieuwe wijken als Havenstad in Amsterdam en Merwede in Utrecht zijn autoluw ontwikkeld met een lage parkeernorm. Dit vraagt om een andere manier van wonen en werken, en een nieuwe stedenbouwkundige benadering en inrichting. Maar ook om duidelijke communicatie richting bewoners zodat ook zij hun gedrag aanpassen. Deze ‘mobiliteitsshift’ begint dus met een ‘mindshift’. Daarom neemt TNO gedragsverandering ook mee in simulaties en modellen.

Urban Strategy in Amsterdam

Bij TNO helpen we overheden met het formuleren van heldere doelen. Met kennis en instrumenten geven we vervolgens inzicht in de afhankelijkheden binnen hun stad en de gevolgen van beleid. De data en simulaties van het Urban Strategy platform geven belangrijke digitale en visuele ondersteuning bij complexe besluitvorming.

Bart Vuijk: “Met de Gemeente Amsterdam hebben we een langjarige samenwerking waarbij we kijken naar de samenhang van meerdere beleidsterreinen: bereikbaarheid, geluidsoverlast, luchtkwaliteit en de impact op de leefbaarheid in de stad.”

Tijs Roelofs, Hoofd Innovatie Gemeente Amsterdam: “Met innoveren is steeds de kunst om je eigen gedachten los te kunnen laten om met elkaar tot nieuwe inzichten te komen. Precies dat heeft de samenwerking met TNO gebracht de afgelopen jaren. Het samen doorontwikkelen van Urban Strategy betekent ook dat je steeds nieuwe inzichten krijgt samen. Het model is niet heilig, maar het is wel een van de perspectieven die je in je denken en in gesprekken met beleidscollega’s steeds meeneemt, omdat je direct inzicht hebt in de gevolgen van interventies.”

Tijs-Roelofs

"Met innoveren is steeds de kunst om je eigen gedachten los te kunnen laten."

Tijs Roelofs

Hoofd Innovatie, Gemeente Amsterdam

Experimenteer om te versnellen

Op basis van deze inzichten kijkt TNO samen met beleidsmakers vervolgens welke maatregelen zouden passen binnen een gebied. Experimenteren speelt  daar bij een belangrijke rol. Geiske Bouma: “Denk aan het introduceren van een kleinschalig deelautoproject om de parkeerdruk te verminderen. Vervolgens helpen we gemeentes bij het opzetten van een pilot, waarbij je ook de bewoners betrekt. Door de resultaten goed te monitoren en te evalueren, kun je de oplossing verder aanscherpen tot het gewenste resultaat is bereikt. Bij TNO hebben we inmiddels uitgebreide ervaring met dit soort processen.”

Tot slot geeft Geiske Bouma aan dat het belangrijk is dat steden naar het grotere mobiliteitsplaatje blijven kijken. “Niet reizen is daarbij ook een optie. Vooropgesteld dat een verfijnd OV-netwerk een goede basis is voor iedere stad, zul je ook goed naar de alternatieven moeten kijken en of die voor alle doelgroepen werken. Wat bied je lagere inkomensgroepen die afhankelijk zijn van hun auto? Hoeveel kostbare ruimte offer je op aan laadpalen, waarvan slechts een kleine groep welgestelde burgers profiteert? Dat zijn afwegingen die we nu bij TNO allemaal al kunnen meewegen in onze simulaties en modellen, waardoor steden weloverwogen keuzes kunnen maken voor een toekomstbestendige stad.”

Meer weten over de Leefbare stad van morgen?

Laat je verder inspireren

16 resultaten, getoond 1 t/m 5

Programmatische samenwerking ‘Brede Welvaart’ Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en TNO

Informatietype:
Nieuws
16 november 2022

Het Ministerie van I&W en TNO gaan strategisch en programmatisch samenwerken op het gebied van Brede Welvaart.

Leefbare stad

Informatietype:
Podcast
11 november 2022
1 aflevering

In deze aflevering van TNO Insights duiken we in de leefbare stad. Wat is het? Welke vraagstukken leven er en hoe werk je eigenlijk aan een leefbare stad?

Amsterdam: missiegedreven innovatie voor brede welvaartsopgaven

Informatietype:
Insight
11 november 2022

Met zoveel complexe vraagstukken op het gebied van mobiliteit, energie, wonen en sociale cohesie, moeten beleidsmakers hun innovatieprocessen slimmer inrichten. De Gemeente Amsterdam is er samen met TNO in geslaagd om op basis van nieuwe inzichten vanuit de doelstellingen van brede welvaart te innoveren.

Overheden moeten samen werken aan samenwerking rond mobiliteitsinnovatie

Informatietype:
Insight
8 november 2022

Nederland heeft te maken met ontzettend complexe vraagstukken op het gebied van energie, mobiliteit, woningbouw en bereikbaarheid. Wat is er nodig om vandaag de juiste beslissingen te nemen voor de leefbare stad van morgen? TNO gaat hierover de dialoog aan met Jan-Bert Dijkstra, Directeur programma Mobiliteit en Gebieden van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. “We moeten op een compleet nieuwe manier naar mobiliteit, wonen en werken kijken om dit land draaiende te houden.”

Provincie Noord-Brabant innoveert met langetermijnvisie en open blik

Informatietype:
Insight
8 november 2022

Hoe kun je als provinciebestuurder innovatie slimmer inzetten om de complexe maatschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden? “Voor echt geslaagde innovatie heb je een aantal ingrediënten nodig. Een langetermijnvisie, waardevolle en gelijkwaardig partnerships, en lef om verder dan je eigen blikveld te kijken.” Onno Huiskamp, Manager Economic Innovation Team van de Provincie Noord-Brabant, in een open dialoog met TNO over inventief innoveren.