TNO-blik op 2030: Grip op klimaatverandering vanuit de ruimte

Thema:
Aardobservatie
14 november 2022

Broeikasgasuitstoot in de atmosfeer is één van de belangrijkste veroorzakers van klimaatverandering en moet daarom snel worden teruggedrongen, willen we de klimaatdoelen van 2030 halen. Dat is geen makkelijke opgave, want het blijkt lastig om de grootste vervuilers met zekerheid aan te wijzen. TNO werkt aan nieuwe satelliettechnologie die dat wél mogelijk maakt. Want hoe beter we uitstoot in kaart krijgen, hoe gerichter we actie kunnen ondernemen.

‘TNO is heel goed in het ontwikkelen van satellietinstrumenten die de chemische samenstelling van de atmosfeer meten. Dat doen we samen met wetenschappelijke partners en de industrie.’

Kees Buijsrogge

Directeur Ruimtevaart & Wetenschappelijke Instrumentatie

Sturen op impact

‘TNO is heel goed in het ontwikkelen van satellietinstrumenten die de chemische samenstelling van de atmosfeer meten. Dat doen we samen met wetenschappelijke partners en de industrie’, vertelt Kees Buijsrogge, directeur ruimtevaart & wetenschappelijke instrumentatie bij TNO. ‘Een paar jaar geleden hebben we onszelf de vraag gesteld hoe we ons werk nog meer kunnen richten op de grote uitdagingen in onze samenleving en tegelijkertijd de Nederlandse ruimtevaartsector verder versterken. Zo kwamen we op een duidelijk doel: we willen de wereld helpen de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen – en dat vóór 2030’.

Tropomi is een prachtig voorbeeld van TNO-technologie in de ruimte. Dit unieke meetinstrument brengt luchtvervuiling wereldwijd in kaart en bevindt zich aan boord van de Sentinel-5p-satelliet die in 2017 door het European Space Agency werd gelanceerd. Kees’ collega, hoofd aardobservatie Anton Leemhuis, vult hem aan: ‘Ik heb een jaar lang met beleidsmakers, bedrijven en wetenschappers gesproken om te kijken welke informatie zij uit aardobservatie zouden willen verkrijgen. En dat allemaal met hetzelfde doel, om uitstoot te verminderen’.

anton-leemhuis

'TNO is met partners bezig aan een nieuwe missie: Tango. Deze satellietmissie bevat instrumenten die uitstoot kunnen meten op installatieniveau, zoals een kolencentrale.'

Anton Leemhuis

Hoofd Aardobservatie

Nog nauwkeuriger meten

Bedrijven willen graag weten hoeveel uitstoot zij veroorzaken, terwijl beleidsmakers pas gericht actie kunnen ondernemen als zij op detailniveau weten waar vervuiling vandaan komt. Beide partijen kijken naar de wetenschap voor een oplossing. Op dit moment wordt uitstoot vaak geschat in plaats van gemeten. Zelfs Tropomi is niet in staat om op installatie- of bedrijfsniveau metingen te doen. Anton: ‘Tropomi kan zeer sterke uitstoot, de zogenaamde “super emitters” goed in kaart brengen, maar dat zijn er wereldwijd misschien enkele tientallen. Van alle duizenden andere vervuilers hebben we geen idee. Daarnaast kan Tropomi wel methaan, maar geen CO2 waarnemen’.

Kees haalt een duidelijk voorbeeld aan: ‘Tropomi heeft van zo’n 6% van de Australische kolenmijnen de methaanemissies gemeten. Als je dat naast de totale geschatte uitstoot legt, zouden deze mijnen voor meer dan de helft verantwoordelijk zijn. De schattingen kunnen dus nooit kloppen. En is een nauwkeurige meting van cruciaal belang’. Anton: ‘Daarom is TNO met partners bezig aan een nieuwe missie: Tango. Deze satellietmissie bevat instrumenten die uitstoot kunnen meten op installatieniveau, zoals een kolencentrale. Vervolgens kunnen bedrijven en overheden zeer gericht actie ondernemen’.

Grote stappen

Om Tango te realiseren is in de eerste plaats een stevige investering nodig. Daarover is TNO onder andere in gesprek met de Nederlandse overheid. Vervolgens zal de data die uit Tango voortkomt op een slimme manier met wetenschappers, bedrijven en beleidsmakers moeten worden gedeeld. ‘Dat eist veel aandacht, maar ik heb vol vertrouwen dat het ons gaat lukken’, aldus Anton. ‘Daarnaast is internationale samenwerking met bijvoorbeeld de EU en de VN van groot belang. We willen namelijk dat de data wereldwijd kan worden ingezet’. En last but not least: TNO en partners werken nu al aan de volgende generatie meetinstrumenten, zodat we in de toekomst nog preciezer, nog kleinere uitstootbronnen kunnen aanwijzen dan met Tango.

Clear Air consortium

Onafhankelijke, onomstotelijke verificatie van uitstoot met behulp van satellietdata geeft extra slagkracht aan de Parijsakkoorden. Daarom richtte TNO samen met TU Delft, SRON en KNMI het Clear Air consortium op.

Kees sluit af: ‘Landen zullen moeten gaan handelen, want uitstoot houdt natuurlijk niet op bij de grens. Gelukkig is er ook internationaal veel belangstelling voor Tango. In 2022 sprak Anton in Egypte op de COP, het overleg voor alle landen die het Parijsakkoord hebben getekend. Dat is wel heel bijzonder en belooft hopelijk veel goeds voor het verdere verloop van de Tango-missie’. Aan TNO zal het in elk geval niet liggen.

Druk je stempel op onze tijd

TNO is altijd op zoek naar tijdmakers, naar mensen die grenzen durven te verleggen en die durven te dromen over een toekomst. Een toekomst waarin we bijvoorbeeld de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen zo nauwkeurig mogelijk meten vanuit de ruimte. Want dit is onze tijd om te werken aan een duurzame wereld.

We zoeken daarom slimmeriken en alleskunners die in staat zijn om de wetenschap toepasbaar te maken, die alle vernieuwende technologische ontwikkelingen kunnen inzetten om de wereld duurzamer te maken. Dit is het moment om jouw talent en jouw ambitie in te zetten bij TNO. Verken de mogelijkheden om jouw stempel te drukken op onze tijd.

TNO's doelen voor 2030

In de afgelopen negen decennia zijn talloze innovaties ontwikkeld, elk met hun eigen impact. Ook voor komend decennium stelt TNO ambitieuze doelen om samen met partners te realiseren. Met deze doelen voor 2030 levert TNO een bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken en het verdienvermogen van Nederland.

Laat je verder inspireren

13 resultaten, getoond 11 t/m 13

Kennisinstituten bundelen krachten voor onderzoek naar klimaatverandering en luchtvervuiling met satellieten

Informatietype:
Nieuws
3 februari 2022
Het KNMI, TNO, SRON en de TU Delft gaan samen optrekken bij onderzoek en technologieontwikkeling op het gebied van aardobservatie.

Klimaat- en Energieverkenning 2021: Klimaatdoel 2030 vereist voortvarende uitvoering van bestaand én nieuw beleid

Informatietype:
Nieuws
28 oktober 2021

TNO ontwikkelt 'waste treatment tool' voor plastic uit rivieren

Informatietype:
Nieuws
27 oktober 2021