Sturen op brede welvaart met Early Research Programma: WISE

TNO is in 2019 gestart met het Wise Policy onderzoek. In dit onderzoeksprogramma werkt TNO aan methodieken en instrumenten waarmee beleidsmakers vanuit verschillende ministeries gezamenlijk beter kunnen sturen op welbevinden en brede welvaart. Lees hoe het werkt. 

De impact van beleid op het welbevinden van de samenleving

De roep om te sturen op brede welvaart klinkt steeds luider. Beleidsmakers laten niet-economische factoren zoals gezondheid, inclusie en klimaat de laatste jaren steeds zwaarder meewegen bij het maken van beleid.  Beleidsmakers hebben nu onvoldoende hulpmiddelen om concreet te kunnen sturen op het welbevinden van de maatschappij.

De grote opgaves van deze tijd zijn bijzonder complex omdat ze vragen om domein overstijgende oplossingen. Het gaat hier om vraagstukken zoals de energietransitie, de woningbouw-opgave en de coronapandemie. Beleidskeuzes voor dit soort opgaves raken meestal op uiteenlopende manieren aan het welbevinden van verschillende bevolkingsgroepen. Zo kan een beleidsmaatregel die voor de éne bevolkingsgroep zorgt voor een toename in welbevinden, voor een andere bevolkingsgroep juist een afname tot gevolg hebben.

Het is daarom belangrijk dat beleidsmakers vooraf meer inzicht krijgen in hoe een beleidskeuze het welbevinden van uiteenlopende groepen in de samenleving zal beïnvloeden. Om beleidsmakers hierbij te ondersteunen is TNO in 2019 gestart met het Wise Policy onderzoek. In dit onderzoeksprogramma werkt TNO aan methodieken en instrumenten waarmee beleidsmakers vanuit verschillende ministeries gezamenlijk beter kunnen sturen op welbevinden.

Nauwkeuriger sturen op het vergroten van brede welvaart in Nederland

De modellen die gebruikt worden in de WISE Policy methodiek stellen beleidsmakers in staat om vooraf (ex-ante) inzicht te verkrijgen in wat de effecten van een beleidskeuze zullen zijn op het welbevinden van de samenleving. Zo kan er veel nauwkeuriger worden gestuurd op het vergroten van brede welvaart in Nederland. De methodiek van TNO vormt daarmee een belangrijke aanvulling op huidige tools zoals de MKBA en de monitor brede welvaart.

De methodiek wordt gekenmerkt door een systemische benadering. Een systemische benadering is altijd gericht op een open samenwerking zodat er ruimte is voor verschillende perspectieven. Dit maakt de methodiek van het Wise Policy onderzoek uitermate geschikt voor domein overstijgende opgaves waarbij meerdere ministeries met uiteenlopende doelstellingen moeten samenwerken.

Meten en voorspellen van welbevinden

Het Wise Policy onderzoek heeft in kaart gebracht welke voorspellers er zijn voor welbevinden. Op basis van deze inventarisatie werkt TNO nu met een methodologie waarin maatschappelijk welbevinden wordt bepaald aan de hand van twaalf uiteenlopende factoren. Denk bijvoorbeeld aan factoren zoals fysiek welzijn, het hebben van sociale contacten en de mate waarin mensen autonomie ervaren.

Onderschrift: De twaalf factoren die welbevinden bepalen.

Momenteel doet TNO onderzoek naar hoe beleidsmaatregelen het welbevinden voor verschillende bevolkingsgroepen positief en negatief kunnen beïnvloeden. Hiervoor werkt TNO nauw samen met beleidsmakers om de methodiek zo goed mogelijk te laten aansluiten op de beleidscyclus.

Uit de eerste pilots blijkt dat beleidsmakers door gebruik van de ontwikkelde methodiek door TNO beter begrip hebben van de implicaties van een beleidsoptie op het maatschappelijk welbevinden van verschillende bevolkingsgroepen. Een methodiek die, eenmaal ingebed in de beleidscyclus, zal bijdragen aan beter onderbouwde beleidskeuzes.

Een eerste prototype: de WISE Cube

Het Wise Policy onderzoek heeft geleid tot een model waarmee de effecten van verschillende beleidsopties op het maatschappelijk welbevinden met elkaar kunnen worden vergeleken. De effecten van de verschillende beleidsopties worden weergegeven in een interactieve kubus, de WISE Cube. De kubus is zo ontworpen dat beleidsmakers uit verschillende domeinen met uiteenlopende expertises en verantwoordelijkheden er samen mee aan de slag kunnen – een systemische benadering dus.

Onderschrift: Een conceptuele weergave van de WISE Cube.

De interactieve WISE Cube maakt op verschillende manieren visueel inzichtelijk hoe beleidsopties zich tot elkaar verhouden. Zo wordt er onderscheid gemaakt tussen de effecten op de korte, middel- en lange termijn. Daarnaast kan een beleidsmaker met de kubus de effecten van een beleidsoptie op verschillende doelgroepen met elkaar vergelijken. De kubus biedt ook de mogelijkheid om per beleidsoptie te zien hoe de verschillende aspecten bijdragen aan de verschillende dimensies van het maatschappelijk welbevinden.

De WISE Cube in de praktijk

TNO heeft met Regio Rotterdam-Rijnmond een eerste aantal pilots gehouden waarbij het model en de kubus zijn gebruikt. Één van de pilots betrof een drukke stadstraat in hartje centrum die de gemeente Rotterdam veiliger wilde maken. Met de WISE Cube werd voor drie verschillende aanpassingen in de straat (bijvoorbeeld: eenrichtingsverkeer) inzichtelijk gemaakt wat de impact zou zijn op het welbevinden van respectievelijk bewoners, fietsers en automobilisten.

Beleidsmakers konden per doelgroep zien hoe een aanpassing zou leiden tot een verhoging danwel verlaging van onder meer ‘ervaren veiligheid’, ‘verbondenheid met anderen’ en ‘ervaren fysieke gezondheid’. Door deze veranderingen helder weer te geven in de WISE Cube ontstond er ruimte voor een dialoog over de relatie tussen de beleidsopties en het welbevinden. Zo konden de beleidsmakers beter geïnformeerd een afweging maken tussen de uiteenlopende belangen van de bevolkingsgroepen.

Achtergrond Wise Policy onderzoek: Een transdisciplinaire aanpak

De insteek van het Wise Policy onderzoek is om een voorspellend model te ontwikkelen waarin kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren gebruikt kunnen worden om het effect van maatregelen op het maatschappelijk welbevinden in kaart te brengen. Zoals bij alle grote maatschappelijke opgaves van vandaag, vraagt het sturen op welbevinden om het samenbrengen van sterk uiteenlopende disciplines die ieder hun eigen taal spreken. Ofwel, een transdisciplinaire aanpak.

Voor het Wise Policy project heeft TNO expertise bijeengebracht rondom de psychologische voorspellers van welbevinden, systeemdynamica, kwalitatieve en kwantitatieve modelleertechnieken, ethiek, menselijke denk-voorkeuren (biases), dialoog representatie, en de internationale beleidspraktijken in relatie tot welbevinden. De inbreng van deze verschillende expertises heeft geleid tot de ontwikkeling van een methode en bijbehorende tooling die de beleidsmaker in staat stelt inzicht te verkrijgen in complexe beleidsvraagstukken waar welbevinden centraal staat. Voor de ontwikkeling van de WISE Cube gebruikt TNO systeem-dynamische modellering, waarbij harde data, opgebouwde kennis, ervaringsdeskundigheid, keuzegedrag en beleving van stakeholders worden gecombineerd.

Onderschrift: De inbreng van verschillende disciplines vanuit een transdisciplinaire aanpak.

 

Wil je meer weten over WISE?

Neem contact met ons op

Contact opnemen
Early Research Programma
Contact

Drs. Josephine Sassen-van Meer

  • training
  • performance innovations