blik op de toekomst

Het potentieel van de zelfrijdende auto

20 juni 2018 • 5 min leestijd

Zelfrijdende personenauto’s en vrachtwagens spreken zeer tot de verbeelding. Naast een groter gemak voor de bestuurder, beloven ze minder verkeerscongestie, lagere CO2-uitstoot en meer veiligheid. Tegelijk is er media-aandacht voor een realistische kijk op het uit handen geven van de stuurtaak. Wat is het potentieel van de zelfrijdende auto?

Het verkeerssysteem van vandaag moet veranderen. Denk alleen al aan kwesties als toenemende filedruk, stijging van het aantal verkeersongevallen en het terugbrengen van de CO2-uitstoot. Om de noodzakelijke transitie naar zelfrijdende auto’s efficiënt, veilig en duurzaam te laten verlopen en het maatschappelijk goed in te bedden, zijn er nog belangrijke stappen nodig.

Om die stappen te kunnen zetten, is samenwerking nodig tussen autofabrikanten, toeleveranciers, kennisinstellingen en de overheid. Zo werkt TNO in nationale en internationale projecten met de auto-industrie aan technologieontwikkeling en -validatie, de menselijke factor bij automatisch rijden, ICT en het inzichtelijk maken van de effecten. Dit zijn de vier randvoorwaarden – die ook nog eens met elkaar in interactie zijn – om de beoogde transitie mogelijk te maken.

Technologieontwikkeling en -validatie

“Er wordt veel geëxperimenteerd met voertuigen met nieuwe automatisch rijdende functies, van de Uber-auto tot de Tesla”, vertelt programmamanager Automatisch Rijden Maurice Kwakkernaat van TNO. “Om op de weg te worden toegelaten, moet een nieuwe auto bijvoorbeeld de typische omstandigheden die hij kan tegenkomen ervaren om er zeker van te zijn dat de voertuigsystemen (zoals sturen, remmen, ABS, ESP) juist functioneren.”

“Denk aan sterk remmen en weer optrekken. Als je dat automatiseert, kun je de dynamiek verminderen, vergroot je de veiligheid en vermindert CO2-uitstoot enorm”

Vooral de combinatie van automatische mobiliteit met informatie-uitwisseling tussen andere weggebruikers en systemen is veelbelovend, omdat dit veel kan opleveren, ook wanneer nog niet alle weggebruikers geautomatiseerd rijden. “Mensen willen weleens overreageren op situaties. Denk aan sterk remmen en weer optrekken. Als je dat automatiseert én gebruikmaakt van de intentie van je voorgangers, via communicatie, kun je het gedrag voorspellen. Daarmee kun je de dynamiek verminderen, vergroot je de veiligheid en vermindert de CO2-uitstoot enorm. Dat lukt niet met automatiseren alleen.”

“Verder werken we onder meer aan automatisch parkeren, het automatisch laten verplaatsen van voertuigen van A naar B, en het detecteren van voorwerpen of voetgangers of andere situaties die een veiligheidsrisico veroorzaken.”

“We werken onder meer aan het detecteren van voorwerpen of voetgangers of andere situaties die een veiligheidsrisico veroorzaken”

Kan de noodzakelijke transitie niet wat sneller? “Dat is een complex proces”, legt Kwakkernaat uit. “Naast technologieontwikkeling en -validatie vraagt het om het juiste ecosysteem van diverse publieke en private partijen. Met projecten op het gebied van platooning, virtuele validatie en programma’s vanuit de overheid zorgen we dat de potentie van zelfrijdende voertuigen daadwerkelijk kan worden benut. Op een veilige manier en zó dat het winst oplevert voor het individu en de samenleving als geheel.”

De menselijke factor

Marieke Martens is onderzoeker bij TNO en hoogleraar Intelligente Transportsystemen en Human Factors bij Universiteit Twente. “De ene automobilist geeft nu al de controle over gasgeven, remmen en sturen met plezier uit handen, waarbij hij de slimheid van zijn auto overschat. Gelijktijdig begrijpt de andere automobilist zijn auto niet meer en onderschat die de functies zo erg, dat hij ze liever uitzet. Hoe meer we over een bestuurder of passagier in een zelfrijdende auto weten, hoe beter we kunnen inschatten hoe een systeem zich moet gedragen.”

“Hoe meer we over een bestuurder of passagier in een zelfrijdende auto weten, hoe beter we kunnen inschatten hoe een systeem zich moet gedragen”

Om zo veel mogelijk over het gedrag te leren, voert TNO niet alleen rijsimulatorstudies uit naar toekomstige systemen, maar liet Martens in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat en de RDW ook negen huidige-generatievoertuigen met zelfrijdende functies uitrusten met camera’s en extra sensoren.

Martens legt uit: “We hebben continu gemeten en geregistreerd wat er gebeurde, hoe ander verkeer reageerde, waar de bestuurder zijn handen en voeten liet, of hij zijn ogen op de weg hield, enzovoorts. We kunnen zelfs zien hoe de leercurve loopt. Op dit moment zijn we gestart met de eerste analyses van deze data en aan het einde van dit jaar hebben we de eerste resultaten beschikbaar.”

ICT

De benutting van het almaar uitdijende arsenaal van externe informatiebronnen kan een belangrijke bijdrage leveren aan de automatisering van de auto, zodat zoveel mogelijk informatie kan worden uitgewisseld. “Voorwaarde is uiteraard wel, dat deze informatie betrouwbaar en actueel is en dat de mobiele communicatie- en internettechnologieën daar rijp voor zijn”, zegt projectmanager Bram van den Ende van TNO. “Hoe zorg je ervoor dat de informatie bij het juiste voertuig terechtkomt, dat het netwerk niet overbelast wordt en dat de informatie veilig kan worden uitgewisseld?”

“Hoe zorg je ervoor dat de informatie bij het juiste voertuig terechtkomt, dat het netwerk niet overbelast wordt en dat de informatie veilig kan worden uitgewisseld?”

In het Europese project AUTOPILOT laat TNO met meer dan tien partijen in de Brainportregio Eindhoven-Helmond zien wat met Internet of Things en pre-5G-oplossingen valt te bereiken. Van den Ende: “In deze pilot dragen we substantieel bij aan internationale standaarden, bijvoorbeeld over de gevoerde taal tussen voertuigen onderling en de cloud, om te kunnen platoonen tussen het andere verkeer.”

In het Europese project Ensemble dat TNO coördineert, staat juist het samenwerken in het betrouwbaar en veilig uitwisselen van informatie tussen verschillende partijen centraal. “Zo zorgen we met ICT en informatie-uitwisseling dat zelfrijdende voertuigen veel slimmer worden. Dit vergt wel het een en ander aan communicatie-infrastructuur. Zo zullen 5G-netwerken hier een belangrijke rol in vervullen. Denk ook aan nieuwe mogelijkheden met satellietcommunicatie.”

Effecten inzichtelijk maken

Onderzoeker Isabel Wilmink van TNO richt zich op het inzichtelijk maken van de effecten op de verkeersafwikkeling en vervoerskeuzes van reizigers en vervoerders, en het daaruit ontwikkelen van beleid. “Als automatische elektrische taxi’s heel goedkoop zijn omdat er geen chauffeur meer nodig is, pakken mensen dan en masse de taxi in plaats van de fiets? Hoe zien verkeersstromen eruit met zowel automatische als handmatig bestuurde voertuigen? Hebben we er nu al baat bij, qua verkeersveiligheid en emissies? Verder horen we veel over deelconcepten waarbij steeds minder mensen een eigen auto bezitten en over Mobility as a Service-concepten. Welke rol zullen automatische voertuigen daarin spelen?”

Wilmink: “Kunnen rijstroken smaller worden en kunnen vluchtstroken verdwijnen, of moeten er rijstroken bij omdat er meer kilometers worden gemaakt? En als mensen onderweg kunnen doorwerken, zijn ze dan bereid om verder van hun werk te gaan wonen? Door interviews, onderzoek op de weg en in rijsimulatoren, en met verkeers- en vervoermodellen beantwoorden we die vragen zo nauwkeurig mogelijk, zodat we het maximale uit het potentieel van de zelfrijdende auto halen.”

Intensieve samenwerking

De zelfrijdende auto heeft potentieel – zoveel is zeker. Maar er is nog een weg te gaan. Het op de weg krijgen van dit type voertuigen vraagt om intensieve samenwerking van TNO met het bedrijfsleven en de overheid. Die samenwerking gaan we graag aan. Hebt u ideeën of wilt u meer weten? Wij komen graag met u in contact.

Lees meer

Meer informatie vindt u op pagina ‘TNO en de zelfrijdende auto’. TNO schetst het potentieel van de zelfrijdende auto. Verschillende facetten komen daarbij aan bod: technologieontwikkeling en -validatie, effecten op de verkeersafwikkeling, ICT en de menselijke factor. Ook vindt u hier relevante links naar pagina’s op TNO.nl.

Hebt u ideeën voor een samenwerking?

Of wilt u meer weten over een van de vier besproken randvoorwaarden voor de transitie naar zelfrijdende auto’s? Dan komen wij graag met u in contact.

Neem contact op
blik op de toekomst

Het potentieel van de zelfrijdende auto

20 jun '18 - 5 min
Zelfrijdende personenauto’s en vrachtwagens spreken zeer tot de verbeelding. Naast een groter gemak voor de bestuurder, beloven ze minder verkeerscongestie, lagere... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe gaan zelfrijdende auto’s ons verkeer en vervoer veranderen?

17 jul '18 - 3 min
Automatisch rijden biedt gemak en draagt bij aan het milieu. Maar als er straks veel automatische voertuigen komen, hoe gaan die dan op elkaar reageren en wat betekent... Lees meer
op de werkvloer

Persoonlijk reisadvies op basis van big data

21 feb '14 - 3 min
De weg is er voor iedereen, maar niet voor allemaal tegelijk. Om files en piekmomenten in het weggebruik waar mogelijk te voorkomen, deed TNO in 2014 tot 2015 een... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.