op de werkvloer

Renoveren of nieuwbouw?

24 juli 2015 • 4 min leestijd

Verduurzaming van het huizenpark is net zo dringend als vergroening van het wagenpark. Dat vindt Peter Fraanje van het Nederlands Verbond Toelevering Bouw (NVTB). Maar hoe wordt de bestaande Nederlandse woningvoorraad snel schoner en zuiniger?

Nederland staat voor de belangrijke opgave het woningbestand te vernieuwen. Veel woningen die kort na de oorlog zijn gebouwd, voldoen niet meer aan de moderne eisen met betrekking tot veiligheid, duurzaamheid en wooncomfort. Ze zijn verouderd, slecht geïsoleerd en het energieverbruik is daardoor onnodig hoog. Vernieuwing is noodzakelijk, maar de afweging tussen renovatie of nieuwbouw is een lastige. In opdracht van NVTB onderzocht TNO het potentieel van vervangende nieuwbouw in de bestaande woningvoorraad.

Razendsnel alternatief

De vogeltjesbuurt in Tilburg was een echte Tilburgse volksbuurt. En nu, na volledige nieuwbouw en renovatie, is de vogeltjesbuurt nog steeds een echte Tilburgse volksbuurt. Bijna alle bewoners keerden namelijk terug. En dat is mede te danken aan de razendsnelle bouwtijd van de 111 nieuwe sociale huurwoningen.

Bouwtijd woning

‘De bouwtijd per woning was 25 dagen inclusief sloop en dankzij een uitgekiend verhuisplan kon iedereen in de wijk blijven’, vertelt Peter Fraanje met twinkelende ogen. ‘Elke vijf dagen werd er een nieuwe woning opgeleverd. Doordat de woningen een voor een werden aangepakt, blijft de buurt de buurt. De nieuwe woningen en appartementen hebben allemaal een EPC-waarde, oftewel een energieprestatiecoëfficiënt van 0. De huurders ontvangen zelfs geen energierekening meer.’

‘De huurders ontvangen zelfs geen energierekening meer’

We lopen achter bij het Energieakkoord

Het vogeltjesbuurt-model is al in meerdere plaatsen uitgevoerd. Plaatsen waar gemeenten en woningcorporaties samenwerken aan verbetering van zowel energieduurzaamheid als sociale duurzaamheid. En, op macroniveau bekeken, het op grotere schaal vervangen van oudere huizen door duurzame energieneutrale woningen kan een substantiële bijdrage leveren aan de doelstellingen in het Energieakkoord voor duurzame groei, dat in 2013 door de regering is afgesloten.

Forse daling CO2-uitstoot

Uit een onderzoek dat TNO uitvoerde voor het NVTB blijkt dat de CO2-uitstootbesparingen groot zijn. Het loopt in de honderden megatonnen. Als alle woningen met energielabel E, F en G plaatsmaken voor energieneutrale nieuwbouw scheelt dat in 2050 bijna de helft (47%) in CO2-uitstoot oftewel een vermijding van 206 Mton CO2. "Zeker als je bedenkt dat uit tussentijds onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt de doelstellingen in het Energieakkoord op basis van het huidige beleid niet gehaald gaan worden, dan is vervangende nieuwbouw een welkome aanvulling", voert Peter Paul van ’t Veen van TNO aan. "Laten we dus met elkaar kijken hoe we duurzame vervangende nieuwbouw kunnen opschalen."

‘Als alle woningen met energielabel E, F en G plaatsmaken voor energieneutrale nieuwbouw scheelt dat in 2050 bijna de helft in CO2-uitstoot’

Schonere auto’s? Schonere woningen!

"Ik noem het ook wel de verduurzaming van het huizenpark", vertelt Fraanje. "Kijk eens hoeveel middelen de overheid stopt in het vervangen van brandstofslurpende en verouderde auto’s door nieuwe schonere, elektrische of hybride auto’s. Dat is ook met woningen nodig, bestaande bouw moet en kan energiezuiniger. Bovendien neemt het wooncomfort toe en fijner wonen is fijner leven", benadrukt Fraanje.

Renoveren is pleisters plakken

De gemiddelde woningleeftijd neemt sterk toe, blijkt uit TNO-onderzoek. Een miljoen woningen uit de wederopbouwwijken uit de jaren ’60 van de vorige eeuw is of wordt binnenkort 50 jaar, de leeftijd waarop woningen door woningcorporaties zijn afgeschreven. "Corporaties leggen nu het accent op renoveren", vertelt van ’t Veen van TNO, "maar dat is vaak een kwestie van pleisters plakken. Er moet beter worden gekeken in welke gevallen een labelstap renovatie zinvol is, waar meer ingrijpender renovatie moet plaatsvinden én welke woningen niet meer voldoen aan de toekomstige vraag en eisen en dus worden vervangen."

Corporaties moeten extra investeren

Je kunt er ook voor kiezen om grote stappen te maken en de komende jaren extra te investeren. Door het aantal woningen dat jaarlijks door woningcorporaties worden vervangen te verdubbelen (22.200 t.o.v. 11.300), zijn in 2050 alle corporatiewoningen met een E-, F- of G-label vervangen. Van ’t veen: "Dan vermijd je echt heel veel energiekosten. En bijvangst door toegenomen WOZ-waarde en werkgelegenheid is ook groot." Om woningcorporaties inzicht te geven in de logische renovatie en vervangingsmomenten voor hun woningbestand ontwikkelde TNO een analysemodel dat strategisch voorraadbeheer mogelijk maakt.

Verticaal bouwen

"Bouwsnelheid is een belangrijke factor in de bouwsector", legt Fraanje uit. "De bouwindustrie heeft veel geïnvesteerd in betere producten en snellere bouwtijden, waarbij veel wordt voorbereid in de fabriek. Waar we vroeger in rijtjes dachten oftewel 'horizontaal bouwen', gaan we nu meer en meer over op 'verticaal bouwen'. We kunnen desgewenst één huis in een rijtje eruit halen en er binnen een week een nieuwe woning voor in de plaats zetten."

Woonklaar opleveren

"Veel gemeenten en corporaties weten nog niet dat bouwen tegenwoordig echt zo snel kan", vertelt Fraanje. "En met gegarandeerde prestaties", voegt hij toe. "Dankzij industrialisatie en rationalisatie kunnen wij als bouwers turn-key en woonklaar opleveren, zonder teleurstellingen en taaie kwesties. Zien is geloven", zegt hij. "Hiermee wordt het handelingsperspectief van corporaties en gemeenten vergroot. En ook van particulieren. Die profiteren ook van snellere bouwtijden, alleen al door de dubbele woonlasten die dan grotendeels wegvallen."

Het nieuwe bouwen

Dankzij de nieuwe technologie, die ook nog eens gepaard gaat met lagere logistieke kosten, lagere faalkosten en kortere doorlooptijden, kan de bouw niet alleen flexibeler inspelen op economische ontwikkelingen, maar kunnen ook saaie monotone bestaande woonwijken veel aantrekkelijker gemaakt worden. "Dat is alweer een reden waarom opschaling wenselijk is", betoogt Van ’t Veen: "Vervangende nieuwbouw is duurder dan een renovatie waarbij een woning met twee labelstappen omhoog gaat, maar niet veel duurder dan de huidige ‘nul-op-de-meter-renovaties'. Het zou goed zijn als gemeenten en corporatiedirecteuren zich meer bewust worden van de mogelijkheden van het nieuwe bouwen. Je creëert een aantrekkelijker woonmilieu en dat brengt nieuw elan."

Versterking sociale binding

Dat bewijst zich in de vogeltjesbuurt in Tilburg, waar het nieuwbouwproject niet leidde tot de verstoring van de sociale structuur van een volksbuurt. Integendeel. Het leidde tot behoud en zelfs versterking van de bestaande sociale binding. De informele goede samenwerking van gemeente, corporatie, bewoners, architecten en bouwers leidde tot een aanzienlijke reductie van de hele proceskosten waardoor de vernieuwing ook economisch haalbaar werd.

Zie ook

TNO-rapport vervangende nieuwbouw
Summary TNO-rapport Vervangende nieuwbouw
Vervanging-reeel-alternatief-voor-renovatie-van-woningen
Site vervangendenieuwbouw.nl
Artikel Combinatie van nieuwbouw en renovatie (overvastgoed.nl)

op de werkvloer

Renoveren of nieuwbouw?

24 jul '15 - 4 min
Verduurzaming van het huizenpark is net zo dringend als vergroening van het wagenpark. Dat vindt Peter Fraanje van het Nederlands Verbond Toelevering Bouw (NVTB).... Lees meer
dossier

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

13 feb '18 - 1 min
Op dit moment worden organische afvalstromen gecomposteerd, vergist of verbrand. Afvalleveranciers zouden meer willen bijdragen aan een circulaire economie en zien... Lees meer
dossier

TNO geeft richting aan de circulaire economie

23 jan '18 - 4 min
Welke kansen biedt de transitie naar een meer circulaire economie in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en milieu? De complexiteit maakt het... Lees meer
dossier

Zo gaan we de transitie naar een circulaire kunststoffeneconomie versnellen

9 jan '18 - 4 min
Een breed gedragen agenda met projecten die de transitie naar een volledig circulaire kunststoffeneconomie versnellen. Dat is het resultaat van de samenwerking in... Lees meer
column

Vier redenen om de impact van circulaire economie te kwantificeren

20 dec '17 - 2 min
Een circulaire economie: wie wil dat nou niet? De overheid streeft naar een volledig circulaire economie in 2050 en een groot bedrijf als PWC heeft die ambitie zelfs... Lees meer
column

Duurzaamheid: zo oud als de weg naar Rome

20 nov '17 - 2 min
Klimaatadaptatie, duurzaamheid, de circulaire economie: veel onderwerpen waar we vandaag de dag aan werken, zijn van alle tijden. Dat realiseerde ik me tijdens mijn... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.