Het belang van betekenisvolle menselijke controle (want ook AI-systemen hebben last van vooroordelen)

Thema:
Artificiële intelligentie

Nu computers steeds slimmer worden, kunnen ze steeds meer taken overnemen van de mens. Daarbij zijn ze steeds beter in staat om onafhankelijk beslissingen te nemen. Grote vraag: hoe zorgen wij mensen ervoor dat we betekenisvolle controle houden?

AI als onderdrukker? Zo ver is het nog niet. Maar wereldwijd zijn er al veel landen met politieteams die bij opsporingswerk experimenteren met voorspellende algoritmen. In september 2020 publiceerde Amnesty International daar een alarmerend rapport over. De conclusie: buiten het zicht van de mens om bleken die AI-systemen discriminerend te handelen.

Zo objectief mogelijke voorspelling

Voor een computer is het dus nog lastig om menselijke vooroordelen uit de beschikbare data te filteren. En dat is een groot probleem. Want als iemand op basis van een AI-voorspelling als mogelijke verdachte wordt aangemerkt, moet dat op een zo objectief mogelijke manier gebeuren. En niet op basis van een vooroordeel.

AI-systemen als teampartners

De oplossing? Teams samenstellen waarbij AI-systemen partners zijn van mensen. Bij kritieke besluiten blijft de mens op die manier betrokken en in controle. Die interactie tussen mensen en AI is essentieel om systemen te ontwikkelen die op een ethische manier kunnen handelen op basis van voorspellingen.

Daarbij kunnen mensen de capaciteiten van geavanceerde AI optimaal benutten door zoveel mogelijk taken op abstract niveau te delegeren. Ondertussen hebben ze altijd de mogelijkheid om bij te sturen. Tegelijkertijd moeten AI-systemen zichzelf kunnen uitleggen en de mens actief bij het data-analyseproces betrekken. Op die manier kunnen we voorkomen dat een AI conclusies trekt op basis van onbetrouwbare data of verkeerde aannames.

Meer aandacht voor mens-robot interactie

Er is dus een laag van ‘sociale AI’ nodig. Samen met de Nederlandse Defensie, NATO en universiteiten heeft TNO op dat vlak al een aantal veelbelovende stappen gezet. Zo is er nu een eerste prototype van een delegatiesysteem, dat al wordt ingezet bij interacties tussen mensen en robots. Ook hebben we een test waarmee we (in een laboratoriumsetting) de mate van menselijke controle kunnen meten.

Eindverantwoordelijkheid bij de mens

Het doel? Ervoor zorgen dat mensen op een verantwoorde wijze taken aan AI-systemen kunnen toevertrouwen. Zonder daarbij de controle te verliezen. De eindverantwoordelijkheid blijft dus bij de mens liggen.

Er zijn momenteel veel domeinen waar mensen op zo’n controleerbaar AI-systeem zitten te wachten. Bij de politie en defensie bijvoorbeeld. Of bij de logistiek en zorg. Ook daar zitten ze te springen om een AI-systeem dat werk uit handen neemt op betrouwbare wijze en zonder vooroordelen.

Laat je verder inspireren

37 resultaten, getoond 1 t/m 5

De opvoeding van AI

Informatietype:
Insight
27 september 2022

TNO voorspelt dat intelligente algoritmes snel ‘volwassen’ zullen worden. Zo kunnen ze medisch of juridisch advies bieden, maar ook autonoom worden ingezet waar te weinig man-, denk- of tijdkracht beschikbaar is.

Innovatie met AI

Informatietype:
Insight
27 september 2022

AI-gedreven innovatie voor het bedrijfsleven zal leiden tot een toename van 10% van het huidige Europese BNP in 2030. Hoe ziet die wereld er concreet uit? In de bouw, in de zorg en andere sectoren.

Innovatie innoveren

Informatietype:
Insight
27 september 2022

AI verandert de rol van de onderzoeker. De door AI gegenereerde kennis zal de komende decennia nog niet ‘verklarend’ zijn. Het legt wel verbanden, maar kent geen oorzaak-gevolg. Creativiteit blijft voorlopig voorbehouden aan de mens.

Arnon Grunberg over AI, creativiteit en moreel handelen

Informatietype:
Insight
27 september 2022

Peter Werkhoven, Chief Scientific Officer bij TNO, gaat in gesprek met Arnon Grunberg vanuit zijn standplaats New York. Jaren geleden spraken de twee elkaar tijdens een etentje over AI. Vandaag krijgen ze eindelijk de kans om dat gesprek voort te zetten. Wat is Grunbergs kijk of creativiteit? Kan dit worden geleerd aan een machine? En hoe verhoudt de mens zich moreel tot de machine?

Eppo Bruins over AI in verschillende overheidsdomeinen

Informatietype:
Insight
27 september 2022

Eppo Bruins, Voorzitter Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie in gesprek met Michiel van der Meulen (TNO) over de ontwikkeling van AI.