Bodemdaling in Nederland

Thema:
Duurzame ondergrond

In grote delen van Nederland daalt de bodem door menselijke activiteit. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het verlagen van het grondwaterpeil om onze voeten droog te houden en het bouwen van woonwijken en wegen op slappe bodems. Daarnaast speelt het winnen van gas, olie, en zout een belangrijke rol. Vooral in delen van Nederland met veel klei en veen in de ondergrond is bodemdaling een probleem, omdat we het grondwaterpeil daar kunstmatig laag houden en de grond zeer samendrukbaar is. Dit leidt ertoe dat grondwater uit de poriën verdwijnt, de lagen compacter worden en aanwezige organische stof oxideert. Hierdoor worden ook nog eens grote hoeveelheden CO2 uitgestoten. Het mag duidelijk zijn dat bodemdaling maatschappelijke problemen en kosten opleveren.

Bodemdaling door menselijk ingrijpen

  • Welke processen veroorzaken bodemdaling?
  • Wat is de mate van daling?
  • Hoeveel broeikasgas komt hierbij vrij?
  • En hoe kunnen we voorspellen hoeveel daling er (nog) op zal treden?

Door deze vragen in samenhang te onderzoeken, wordt duidelijker wat de mogelijkheden zijn om die processen te beïnvloeden.

Op landelijke schaal zijn de belangrijkste processen in de ondiepe ondergrond die bodemdaling veroorzaken: het krimpen van klei en de oxidatie en samendrukking van veen. Deze worden voor een belangrijk deel veroorzaakt door het aanpassen van het grondwaterpeil door drainage en ontwatering. Lokale effecten van deze ondiepe bodemdaling zijn het verzakken van wegen, bruggen, dijken of huizen, maar ook een vergroot overstromingsrisico van laaggelegen gebieden. Bodemdaling wordt op regionale schaal nog eens versterkt door de winning van diepe ondergrondse gas-, olie en zoutvoorraden. Door de grote diepte waarop deze daling wordt geïnitieerd zijn de effecten aan het oppervlak vrij gelijkmatig en uiten zich als een schotelvormige (additionele) daling uitgesmeerd over meerdere kilometers. Hierbij is schade aan gebouwen niet waarschijnlijk, maar mitigerende maatregelen voor het waterbeheer kunnen bij bodemdalingen vanaf vijf a tien cm wel nodig zijn.

Bij wat men in de ondergrond doet of wil doen moet daarom kritisch gekeken worden naar de eventuele bodemdaling en de gevolgen daarvan. Beleid en regelgeving kunnen dan zo worden afgestemd dat de impact door bodemdaling minimaal is en dat een duurzame en veilige leefomgeving wordt bevorderd.

Expertise bodemdaling

Wij hebben kennis van de processen die bodemdaling veroorzaken in zowel de ondiepe als de diepe ondergrond. Diepe en ondiepe oorzaken van bodemdaling onderzoeken we in samenhang met elkaar, waarbij we bodemdaling kunnen ontrafelen in de verschillende oorzaken. Naast deze kennis hebben wij ook de beschikking over veel gegevens over zowel de opbouw van de ondergrond als de snelheid van bodemdaling en de hoeveelheid CO2 uitstoot die hiermee gepaard gaat. Wij meten, monitoren en modelleren bodemdaling, zodat we deze steeds beter kunnen voorspellen. In beleidsontwikkeling kunnen dan zowel de kansen als de risico’s op evenwichtige wijze worden geanalyseerd en afgewogen.

Inschatting van bodemdaling

Bij veel activiteiten in de ondergrond is het nodig om een inschatting te maken van mogelijke bodemdaling. Niet voor niets is dit een speerpunt van de Geologische Dienst Nederland. De combinatie is onze kracht: kennis en gegevens; diep en ondiep; meten, begrijpen en voorspellen. We maken zichtbaar waar en hoeveel de bodem daalt, zodat beleid daarop kan worden aangepast.

Laat je verder inspireren

17 resultaten, getoond 1 t/m 5

Versnellen innovatie boven en onder de grond

Informatietype:
Evenement

Op 26 januari 2023 organiseren TNO, GeoBusiness Nederland, Deltares en Ruimteschepper een symposium over het versnellen van innovatie boven en onder de grond.

Startdatum:
Locatie:
TNO Utrecht, Princetonlaan 6, Science Park, Utrecht

Verduurzaming van de ondergrond

Informatietype:
Artikel

Binnen TNO is de Geologische Dienst Nederland georganiseerd als kenniscentrum van de ondergrond. Met een zeer moderne publieke informatievoorziening, onderzoek en technologie dragen we bij aan een duurzaam Nederland.

Adviesgroep economische zaken (AGE)

Informatietype:
Artikel
De TNO Adviesgroep economische zaken geeft wetenschappelijk inzicht en advies over verantwoord en efficiënt gebruik van de diepe ondergrond.

Geo data en IT

Informatietype:
Artikel
Geo Data & IT maakt datasets met ondergrondgegevens digitaal toegankelijk voor bijvoorbeeld planontwikkeling, beleidsvorming en wetenschappelijk onderzoek.

Toegepaste geowetenschappen

Informatietype:
Artikel
De expertisegroep Toegepaste geowetenschappen combineert kennis en ervaring rondom de inzet van duurzame energiebronnen, zoals aardwarmte en CO2-opslag.