Warmte- en koude transitieoplossingen voor een net zero energiesysteem

Met modellen zoals Hestia brengen we de effecten van beleid, technologie en investeringen in kaart, zodat stakeholders goed onderbouwde beslissingen kunnen nemen.

Warmte, koude en elektriciteit beïnvloeden elkaar. Door energiesystemen slim te koppelen, helpen we knelpunten zoals netcongestie en hoge kosten te voorkomen.

TNO ontwikkelt kostencatalogi en monitoringsinstrumenten, zoals de Klimaat- en Energieverkenning (KEV), om inzicht te geven in de kosten en voortgang van de energietransitie.

De vraag naar koeling stijgt door klimaatverandering. Wij ontwikkelen toekomstbestendige warmtenetten die ook duurzame koeling mogelijk maken.

Het TNO‑rapport “Verschillende kostenperspectieven in de warmtetransitie” laat zien dat nationale kosten en eindgebruikerskosten van warmtenetten en all‑electric warmtepompen sterk kunnen verschillen.

Hoewel een strategie gemiddeld de laagste nationale kosten heeft, kunnen bewoners toch hogere lasten ervaren, wat regelmatig leidt tot vertraging of uitval van projecten. Het rapport toont welke factoren dit kostenverschil bepalen en hoe beleid hierop invloed heeft.

Lees het volledige rapport (pdf).

Dit TNO onderzoek verkent hoe Social Tipping Points (STP’s) kunnen helpen om twee cruciale NPE transities — warmtenetten en elektrische flexibiliteit bij huishoudens — te versnellen. Via literatuurstudie en interviews identificeert het rapport tientallen factoren (interventies, voorwaarden en zelfversterkende effecten) die kantelpunten kunnen creëren.

Voor warmtenetten zijn vooral goede voorbeelden, minder afhankelijkheid en schaalvoordelen belangrijk; voor flexibiliteit financiële prikkels, ontzorging en sociale zichtbaarheid. De conclusie: STP’s zijn deels toepasbaar, maar meer onderzoek is nodig voor concrete beleidsaanbevelingen.

Download het volledige rapport (pdf).

Horeca en bakkers spelen een belangrijke rol in de warmtetransitie van woonwijken, maar hun afhankelijkheid van aardgas voor zowel verwarming als kernprocessen maakt de overstap naar aardgasvrij complex.

TNO onderzocht (pdf) welke technische, economische en organisatorische uitdagingen deze ondernemers tegenkomen en wat de warmtetransitie concreet betekent voor gemeenten. Het resultaat is een praktische handreiking die laat zien dat maatwerk essentieel is en gemeenten helpt om horeca en bakkers realistisch en gefaseerd mee te nemen in de wijkaanpak aardgasvrij.

Met herkenbare casussen en concrete handelingsperspectieven ontstaat duidelijkheid over investeringen, elektrificatie en netimpact. Lees de handreiking (pdf)en het onderliggende onderzoeksrapport (pdf) en ontdek hoe gemeenten en ondernemers samen kunnen werken aan een haalbare, toekomstbestendige aanpak voor warmte en koude oplossingen.

Om bewoners te helpen hun woning op natuurlijke wijze koel te houden, ontwikkelde TNO de Cool Down Coach. Deze slimme tool meet binnen- en buitentemperaturen en geeft via een eenvoudig display of smartphoneadvies wanneer ramen het beste geopend of gesloten kunnen worden. Zo ondersteunt de Cool Down Coach bewoners bij energiezuinige koeling, zonder airco.

Uit pilots blijkt dat de tool het bewustzijn over ventilatiegedrag vergroot en praktische handvatten biedt om oververhitting in woningen te beperken. Lees het onderzoek "De Cool Down Coach (pdf)".

Dit model berekent de effecten van beleidsmaatregelen en subsidieprogramma’s over een periode van 30 jaar.

Dit vergroot transparantie over kosten en maakt eerlijke prijsmodellen mogelijk onder de Wet collectieve warmte (Wcw).

NieuweWarmteNu (NWN) versnelt de aanleg van grootschalige duurzame warmtesystemen, zodat woningen, gebouwen en kassen sneller en tegen lagere maatschappelijke kosten van het aardgas af kunnen.

TNO ontwikkelt binnen NWN samen met partners kennis en innovaties om de warmtetransitie haalbaar en betaalbaar te maken. NWN bouwt voort op de resultaten van het onderzoeksprogramma WarmingUP, waarin TNO en partners gezamenlijk oplossingen ontwikkelden voor collectieve warmtesystemen.

In dit project doen we onderzoek naar zeer-lage-temperatuur warmtenetten voor zowel verwarming als koeling.