Beweegredenen en barrières voor aardgasvrij wonen

Thema:
Energietransitie in wijken

In 2050 moeten alle woningen in ons land aardgasvrij zijn. Tot 2030 gaat het dan om zo’n 1,5 miljoen woningen en gebouwen. Het kabinet wil dat dit voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. En omdat bewoners de sleutel zijn tot het succes van deze operatie, deden we onderzoek naar de drijfveren en barrières van bewoners om te stoppen met het gebruik van aardgas.

Aardgasvrij wonen: drijfveren en barrières van bewoners

Inzicht in de ervaring van bewoners

De uitkomsten van het onderzoek zijn belangrijk voor gemeenten. Zij maken plannen voor het aardgasvrij maken van hun wijken in de nabije toekomst. Om goed inzicht te geven hebben we een analyse gemaakt van de drijfveren en barrières voor bewoners, vanuit onder andere vraaggesprekken met bewoners en ambtenaren.

Purmerend en Zwijndrecht

We deden dit onderzoek in 2 wijken. De ene wijk ligt in Purmerend, een van de 27 gemeenten die meedoen aan het programma ‘proeftuinen aardgasvrije wijken’. De andere wijk ligt in Zwijndrecht, waar nog geen concrete plannen bekend zijn.

Vertrouwen is belangrijk

Een belangrijke drijfveer die naar voren komt in het onderzoek is vertrouwen. Eerlijke communicatie en een persoonlijke benadering door de gemeente kan bewoners overhalen om mee te doen. Barrières zijn onduidelijkheid over de noodzaak en zorgen over de kosten. Maar kosten kunnen ook een drijfveer zijn, als duidelijk wordt dat je de kosten op termijn kunt terugverdienen. Dat kan vanwege een lagere energierekening en als de waarde van het huis stijgt.

Kijken naar het hele proces

Voor de analyse hebben we eerder ontwikkelde modellen gebruikt, zoals die van de ‘klantreis’ die een bewoner maakt naar een aardgasvrije woning. Dat zijn de 9 stappen die een bewoner volgt richting aardgas vrij wonen (zie afbeelding):

  1. Bewustwording van aardgasvrij als thema
  2. Tam-Tam-fase
  3. Bewustwording van persoonlijke situatie
  4. Oriënteren, afwachten of weerstand
  5. Oriënteren
  6. Keuze voor een oplossing
  7. Wonen in huis met werkzaamheden
  8. Wonen in een (deels) aardgasvrije woning
  9. Ambassadeur worden
De klantreis richting aardgasvrij wonen

Afhaken bij belemmeringen

In elk van deze 9 stappen kan een bewoner afhaken. Namelijk als zij belemmeringen ervaren om de volgende stap te zetten. Als we weten welke drijfveren en barrières bij elke stap een rol spelen, kunnen bewoners gerichter worden gestimuleerd. Daarom hebben we dit voor elke stap van de klantreis in kaart gebracht en aanbevelingen gedaan.

Aandacht, mogelijkheid en intentie

3 zaken blijken essentieel voor bewoners bij het aardgasvrij maken van de woning:

  • Aandacht: ze moeten er bewust over hebben nagedacht en een aanleiding hebben om op een alternatief over de stappen.
  • Mogelijkheid: ze moeten financieel en anderszins in staat zijn om dit te doen.
  • Intentie: de bewoners moeten de overstap willen maken, bijvoorbeeld omdat ze vertrouwen hebben in de aanpak van de gemeente en omdat de overstap makkelijk wordt gemaakt.

Met het CODEC-model, dat staat voor 'Consumer Decisions Comprehended', hebben we geanalyseerd hoe de drijfveren en barrières gekoppeld zijn aan deze 3 factoren.

Situatie verschilt per bewoner

Het gaat bewoners bij overstappen niet alleen om het inhoudelijke aanbod van de gemeente. Het is ook belangrijk hoe ze dat gepresenteerd krijgen. De individuele omstandigheden van bewoners kunnen sterk verschillen en zijn van invloed op het wel of niet overstappen. Wat voor de gemeente of marktpartijen vaak bijzaak is, kan voor een bewoners juist doorslaggevend zijn.

Gemeenten als belangrijke speler

Gemeenten hebben een rol om burgers en bedrijven te verbinden, kennis te delen, bijeenkomsten te organiseren en gericht subsidies te verlenen. Ook kunnen ze diverse lokale initiatieven ondersteunen, waaronder:

  • het organiseren van kleinschalige warmtenetten
  • seizoensopslag
  • de slimme inzet van collectieve warmtepompen
  • de aansluiting van goedkopen bronnen voor duurzame warmte

In landen om ons heen was aardgas nooit vanzelfsprekend. Daar blijken burgerinitiatieven een groot succes. Daar moeten we in Nederland ook mee gaan experimenteren.

Hoe maken we Nederland aardgasvrij?

Het aardgasvrij maken van ons land is een eerste rigoureuze stap in de transitie naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050. TNO doet hiervoor aanbevelingen.

Toelichting over de benodigdheden in de transitie naar aardgasvrije woningen in 2050.

Meer onderzoeken en rapporten

Naast het onderzoek onder bewoners, keken we naar het grotere plaatje van de transitie naar aardgasvrije woningen in 2050. Hieruit zijn de volgende documenten ontstaan.

Paper ‘Lekker warm zonder aardgas’

Deze paper geeft aanbevelingen aan gemeenten over de nauwe samenwerking met inwoners, lokale burgerinitiatieven, bedrijven en andere betrokkenen in het stapsgewijs overschakelen van aardgas op andere bronnen van energie.

Rapport ‘Alle bestaande woningen aardgasvrij in 2050. Wie moet wat, wanneer en hoe doen?

Dit rapport biedt concrete handvatten voor alle betrokken partijen en informeert over de kosten en baten van de maatregelen.

Rapport ‘Gemeentelijke besluitvorming warmtenetten, lessen op basis van casussen’

Dit rapport geeft inzicht in het besluitvormingstraject van 6 vooroplopende gemeenten in de transitie naar aardgasvrij.

Laat je verder inspireren

1 resultaat

Routekaart: tenminste 60% energievraag industrie in 2050 elektrificeren

Informatietype:
Nieuws
14 oktober 2021

Om de industrie te laten overschakelen van fossiele op duurzame energie is elektrificatie het sleutelwoord. Er zijn op korte termijn al grote stappen nodig om de industrie vanaf 2030 van grote hoeveelheden hernieuwbare elektriciteit te kunnen voorzien. Tussen 2030 en 2050 gaat het om een extra behoefte van 80 tot 130 terawattuur (TWh) aan elektriciteit, waarvoor 26 tot 46 gigawatt aan vermogen van wind op zee nodig is. Een forse, maar haalbare opgave.