Funderingsproblemen in heel Nederland

Thema:
Veiligheid

De slappe bodem in grote delen van Nederland is altijd een uitdaging geweest voor bouwers. Door de eeuwen heen werden slimme oplossingen bedacht, zoals houten palen waar de fundering van een bouwwerk op rust. Of het probleem toen was opgelost? Helaas niet. Door diverse factoren nemen de funderingsproblemen in heel Nederland flink toe.

Oorzaak funderingsproblemen

Klimaatverandering, beleidskeuzes en bodemdaling zijn de belangrijkste oorzaken van de toenemende funderingsproblemen. Door de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel en treden rivieren vaker uit hun oevers. Ook is er een toename van hoosbuien waarbij er binnen korte tijd een enorme hoeveelheid regen valt en er zijn ook juist periodes van aanhoudende droogte.

Ook het beheer van de grondwaterstand speelt een belangrijke rol. De overheid kiest er soms namelijk bewust voor om de grondwaterstand in een bepaald gebied te verlagen of te verhogen. En dan is er nog de bodemdaling, een probleem waar we in verschillende delen van Nederland mee te maken hebben.

Gevolgen funderingsproblemen

In ons land staan veel oude panden en veel van onze infrastructuur op houten palen. En bij een fluctuerend grondwaterpeil kunnen die palen gaan rotten. Dat betekent dat we aan de vooravond staan van een periode waarin we geconfronteerd worden met serieuze funderingsproblemen.

De houten palen zijn nog maar een deel van het probleem. Tot de jaren '70 maakten bouwbedrijven - naast paalfunderingen van hout - ook veel gebruik van ondiepe funderingen. ‘Op staal’, zoals dat heet. En ook die funderingen blijken gevoelig voor bodemdaling en grillige grondwaterstanden.

Scheve huizen of scheuren in de muur

Er zijn panden die door een wegzakkende of kapotte fundering dusdanig verzakken dat ze bijvoorbeeld zichtbaar scheef komen te staan en er echt gevaarlijke constructieproblemen ontstaan. Bij andere panden beperkt het probleem zich tot kleine scheurtjes in de muur, waarbij dan overigens wel onderzocht moet worden of dat niet een voorbode is van een ernstiger funderingsprobleem.

Verzakkingen in de Randstad én daarbuiten

Tot dusver beperkte de echt serieuze funderingsproblematiek met houten palen zich vooral tot een aantal steden in de Randstad, zoals Rotterdam, Dordrecht en Gouda. Daar zit momenteel al veel kennis over het in kaart brengen en herstellen van funderingsschade.

Nu ook de rest van Nederland vaker met funderingsproblemen te maken krijgt, is het belangrijk om die al aanwezige kennis goed met elkaar te delen. En dat geldt al helemaal voor het delen van kennis over problemen met funderingen op staal, want daar hebben we in Nederland nog niet veel ervaring mee.

Nu actie ondernemen

De processen in de ondergrond zijn vaak complex. Dat maakt het lastig om nauwkeurige voorspellingen te doen over de locaties waar funderingsproblemen kunnen ontstaan. Ondertussen gaat het wel om een probleem waar veel Nederlanders mee geconfronteerd zullen worden. Daarbij zal de funderingsproblematiek veel financiële schade veroorzaken.

Experts verwachten tot 2050 een schadepost van zo’n 20 tot 30 miljard euro. Dat is een schatting die is gebaseerd op een situatie waarin Nederland volop maatregelen neemt om funderingsschade zoveel mogelijk te voorkomen. Als die maatregelen niet worden genomen, zou het schadebedrag dus nog veel hoger uit kunnen vallen.

Kennis en aanbevelingen

Om de funderingsproblematiek goed in beeld te krijgen ontwikkelen we als TNO kennis, die we vervolgens ook delen. Zo hebben we onlangs samen met Deltares een rapport over funderingsproblematiek geschreven. De 3 belangrijkste aanbevelingen:

  1. Zorg voor een beter inzicht in de aard, omvang en spreiding van de funderingsproblematiek, en zorg daarbij voor een beter inzicht in hoe de schades precies tot stand komen.
  2. Ga op zoek naar nieuwe technieken en richtlijnen om data en informatie over funderingsproblemen te verzamelen en te ontsluiten.
  3. Ontwikkel nieuwe concepten die funderingsproblemen kunnen voorkomen of waarmee het mogelijk is om al aangetaste funderingen op een snelle en goede manier te herstellen.

Rol van de overheid

Het rapport werd in opdracht van het Rijksprogramma Aanpak Funderingsproblematiek gemaakt. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert de regie over dat programma. Samen met partners zet de RVO zich in voor het verbeteren van de kennis over funderingsproblematiek in ons land en het zoeken naar passende oplossingen. Er is op dat vlak nog veel te doen en de tijd begint te dringen. Vandaar dat we momenteel flink meer aandacht aan dit onderwerp besteden dan voorheen.

Laat je verder inspireren

11 resultaten, getoond 6 t/m 10

Bouwinnovatie Lab geopend op TU Delft Campus

Informatietype:
Nieuws
6 oktober 2021
In het lab worden innovaties ontwikkeld en onderzoek gedaan op het gebied van bouwmaterialen, klimaatsystemen en constructies.

Effectieve aanpak van funderingsproblematiek: kennisagenda in zicht

Informatietype:
Nieuws
16 juli 2021
Nieuw rapport van TNO en Deltares ‘Naar een kennisagenda funderingsproblematiek’, wordt de omvang en aard van de funderingsproblematiek in Nederland geduid.

Hoge gebouwen vangen veel wind; monitorprogramma HiViBE van start

Informatietype:
Nieuws
15 juni 2021
Om kennis op te bouwen over het werkelijke trillingsgedrag van hoge gebouwen is het HiViBE consortium gestart met een meerjarig onderzoeksprogramma. Lees meer.

TNO lanceert spin-off voor automatische scheurdetectie in metselwerk

Informatietype:
Nieuws
31 maart 2021

TNO heeft in samenwerking met Sobolt de startup Asset Hub opgericht. Asset Hub is het eerste bedrijf in Nederland, dat in staat is om op basis van foto’s automatisch scheuren in metselwerk te detecteren, meten en monitoren. Voorheen werden wel foto’s gemaakt van scheuren in gebouwen, maar met de technologie van Asset Hub kunnen we de scheur in de context van de algehele constructie vastleggen. Dat geeft veel meer bruikbare informatie voor bijvoorbeeld een tijdige reparatie. De basis hiervoor ligt in een door TNO ontwikkeld AI-model.

Onderzoek naar mogelijk besmettingsrisico diverse theateropstellingen

Informatietype:
Nieuws
8 maart 2021
Deze week starten we met een laboratoriumonderzoek in een mockup, om te analyseren tot welke blootstelling bepaalde theateropstellingen leiden i.r.t COVID-19 besmettingen.