Rectificatie passages TNO-programmarapportage Post-COVID

Thema:
Gezonde samenleving
1 juni 2026

In de recent gepubliceerde TNO-programmarapportage Post-COVID (TNO 2025 R11304) blijken één onjuistheid en twee onduidelijkheden voor te komen ten opzichte van één van de onderliggende rapporten (De invloed van leefstijl op vatbaarheid, beloop en herstel van Post COVID-19, TNO 2024 R10336).

Dit komt door ongelukkige schrijffouten. Het betreft de volgende passages op p5-6 van de TNO-programmarapportage (TNO 2025 R11304):

  1. Daarnaast lijken revalidatieprogramma’s met gecombineerde leefstijlfactoren zoals cognitieve gedragstherapie en/of body-mind therapie en voeding kansrijk.
  2. Ook is er wetenschappelijke onderbouwing voor het gebruik van gedoseerde beweeginterventies, bepaalde voeding(supplementen), cognitieve gedragstherapie (CGT) en mind-body therapieën (zoals tai chi en yoga) bij het verlichten van PCS-symptomen.
  3. Wat betreft het ziektebeloop en herstel is er voldoende bewijs dat (gedoseerde) bewegingstherapie en cognitieve gedragstherapie een positieve invloed hebben op het herstel van PCS. Dit geldt ook voor specifieke voedingscomponenten en mind-body therapieën.

Naar de tekst van deze TNO-programmarapportage (passage a) is verwezen in een Kamerbrief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). In ons onderliggende onderzoek (R10336) staat aangegeven dat er voor body mind therapieën geen bewijs beschikbaar is. Verder schrijven we daar dat er beperkte aanwijzingen zijn dat specifieke onderdelen van revalidatieprogramma’s, met name cognitieve gedragstherapie, kunnen bijdragen aan verbetering van bepaalde klachten en functioneren bij post covid (zie p. 20-21). Voor voeding is het bewijs beperkt en gefragmenteerd (zie p. 18 van het onderliggende onderzoek uit 2024).

De onjuistheid en twee onduidelijkheden in de TNO-programmarapportage (TNO 2025 R11304) worden aangepast en tot die tijd wordt het rapport offline gehaald. Het ministerie is hierover op de hoogte gebracht en over deze rectificatie wordt door hen ook gecommuniceerd naar de Tweede Kamer.

Link naar onderliggend onderzoek

Lees hieronder het rapport 'De invloed van leefstijlfactoren op de vatbaarheid ziektebeloop en herstel van Post-COVID'.