Natuurinclusief bouwen: kansrijk van nature

Thema:
Bouwinnovatie
29 mei 2024

Bij biobased bouwen denk je al snel aan hout. Maar Moeder Natuur heeft een heel arsenaal aan materialen beschikbaar om de footprint van onze gebouwde omgeving omlaag te helpen. Negen veelbelovende alternatieven komen voort uit het deelproject The Exploded View Beyond Building, een inspirerende samenwerking tussen wetenschap en kunst.

"Biobased Creations is een creatieve studio die via storytelling en verbeelding de kracht en mogelijkheden van duurzaam bouwen met een groot publiek wil delen", vertelt Diana van Bokhoven, die er projectleider is.

"Zoals de transitie naar een regeneratieve, circulaire wereld. Voor theatervoorstellingen maakte onze designer Pascal Leboucq de decors, die vaak na een half jaar al worden weggegooid. Dat kan duurzamer, dus experimenteerde hij met biobased alternatieven, zoals mycelium, een netwerk van schimmeldraden."

In 2019 kreeg Biobased Creations het verzoek om een paviljoen te maken voor de Dutch Design Week. Ze creëerden The Growing Pavilion, een paviljoen met enkele biobased materialen waaronder mycelium gevelpanelen.

"Wat we daarvan leerden was dat er veel meer geschikte materialen zijn. Maar ook dat ze vaak nog niet als sexy gezien werden, dat je ze op een mooie manier moet presenteren om ze voor een breed publiek aantrekkelijk te maken. Dat is inmiddels wel gelukt."

"We hebben diverse nieuwe biobased materialen geselecteerd met verschillende innovatiestadia en potentie voor opschaling, omdat dat essentieel is voor het maken van impact."

Ellemieke Henquet

Systems engineering bij TNO

Bouwen met zeewier en bagger

Vanuit de behoefte om een podium te geven aan een breder scala aan biobased materialen, ontstond twee jaar geleden het project ‘The Exploded View Beyond Building’. Een showcase van duurzame bouwmaterialen. Een deel ervan kan nu al op grote schaal worden toegepast en een deel is nog startend of experimenteel.

Opnieuw een paviljoen, dat na de Dutch Design Week ook onder andere op de Floriade te zien was. Uit het paviljoen ontstond uiteindelijk een fieldlab en deelproject binnen Emissieloos Bouwen voor de toepassing van biobased materialen in de bouw. TNO werd erbij betrokken om de meest kansrijke materialen te onderzoeken en te selecteren. Dat zijn onder meer stro, leem, zeewier, hennep, bagger, versnipperde resten van paprikaplanten en mycelium.

Ellemieke Henquet, die namens TNO het deelproject leidt: "In korte tijd zijn er veel nieuwe biobased materialen op de markt gekomen. We hebben materialen gekozen met uiteenlopende innovatiestadia die de potentie hebben om op te schalen, want dat is noodzakelijk als je impact wilt maken."

"Het biobased bouwsysteem draagt bij aan opschaling door inzicht te bieden in duurzaamheid, levensduur en kwaliteit, waardoor terughoudendheid in de markt wordt verminderd."

Ellemieke Henquet

Systems engineering bij TNO

Terughoudendheid wegnemen

Van Bokhoven: "Het mooie aan dit programma is dat we met negen producenten én afnemers van bouwmaterialen van start zijn gegaan. Deze afnemers hielpen mee om te bepalen aan welke eisen de materialen moeten voldoen en waaraan dus getoetst moest worden. De individuele producenten hebben echt stappen gezet. Maar je zag ook dat de groep steeds hechter werd, dat ze elkaar probeerden te helpen, en dat er mooie samenwerkingen uit zijn ontstaan."

Een van die samenwerkingen wordt tastbaar gemaakt in het Innovatie Paviljoen op het Marineterrein in Amsterdam. Verschillende producenten brengen hun biobased materiaal samen in één gevelsysteem, dat in het komende jaar wordt getest.

Ellemieke Henquet: "Hier is een compleet biobased bouwsysteem ontstaan, waarmee architecten en aannemers kunnen werken. Daarmee draagt het bij aan het de opschaling van biobased bouwsystemen. Door inzicht te geven in de duurzaamheid, levensduur en kwaliteit, kunnen we de terughoudendheid in de markt wegnemen."

3 juli 2024 | Biobased bouwen; NEXT level

Wil je bijgepraat worden over de laatste ontwikkelingen door onze experts? Kom 3 juli naar de inspiratiebijeennkomst 'Biobased bouwen; NEXT level' en ontvang een rondleiding door het TNO Bouwlab.

Maïskolven en vlas
Biobased Creations is een creatieve studio die zich richt op het delen van de kracht en mogelijkheden van duurzaam bouwen met een breed publiek door middel van storytelling en verbeelding. Ze halen inspiratie uit natuurlijke materialen zoals maiskolven en vlas.

Natuurinclusief bouwen

Een omslag die de bouw volgens Diana van Bokhoven moet maken, is dat er voor de bouw en gebiedsontwikkeling veel meer vanuit de lokale beschikbaarheid van grondstoffen wordt gekeken. "Waarom staan er in Zweden zo veel houten huizen? Omdat er superveel hout is. Als je de grondstof leidend laat zijn, krijg je heel andere inzichten en ontwerpen. Uiteindelijk wil je naar een gebouwde omgeving die weer natuurlijk wordt. Door alleen biobased materialen te gebruiken, gaan we de CO₂-uitstoot niet voldoende terugdringen."

"Het systeem moet echt om: nieuwe ketens, andere financiering, meer aandacht voor ecologische en sociale waarden. Daar liggen nog heel veel vraagstukken, maar dat het kan, hebben we met dit project laten zien. En vanuit Biobased Creations gaan we de komende jaren aan de slag met de vraag: hoe kunnen we natuurinclusief bouwen met biobased materialen?"

Resultaten

Naast het identificeren van negen kansrijke biobased materialen is er met de bouw van het Exploded View-paviljoen ook veel praktijkervaring opgedaan. Bouwbedrijven hebben het paviljoen op meerdere locaties opgebouwd en afgebroken. Met het Innovatie Paviljoen in Amsterdam worden gevelelementen van verschillende biobased materialen in de praktijk onderzocht op onder andere duurzaamheid en weersbestendigheid.

Emissieloos Bouwen

  • BlueBlocks
  • Exie
  • Mogu
  • Omlab
  • StudioRik/Rik Makes
  • Scape Agency
  • Strotec
  • Studio Klarenbeek & Dros
  • Waterweg
  • Primium/ Aveco de Bondt
  • Biobased Creations
  • BPD Ontwikkeling
  • Buro Kade
  • Caspar de Haan
  • Stichting De Conceptbouwers
  • Fiction Factory
  • RoosRos Architecten
  • Space & Matter
  • Stichting Agrodome
  • WAM & Van Duren Bouwgroep
  • TNO

Dit artikel is afkomstig uit Emissieloos Bouwen Magazine.

Laat je verder inspireren

40 resultaten, getoond 1 t/m 5

Betaalbaar en emissieloos bouwen

Informatietype:
Insight
29 mei 2024
Met een veelzijdig constructieconcept voor industriële houtbouw, met biobased materialen, kan de bouw nú al flinke stappen zetten richting emissieloos en betaalbaar bouwen.

West-Noord-Brabant wordt hotspot voor biobased bouwstenen voor de bouwsector

Informatietype:
Nieuws
21 mei 2024

Nederland op weg naar schoon en emissieloos bouwen

Informatietype:
Nieuws
7 mei 2024

Hergebruik van afvalhout door integrale ketensamenwerking

Informatietype:
Insight
15 april 2024

Biobased prefab gevels: sein op groen

Informatietype:
Insight
15 april 2024