Meer zien zonder meer te delen

Voor Defensie is dat een bekend spanningsveld. In veel situaties is de behoefte om samen te werken groter dan de ruimte om data beschikbaar te stellen. Dat geldt in coalitieverband, maar ook in samenwerking met civiele partijen, industrie en andere overheden. De vraag is dan niet óf informatie waardevol is, maar hoe je die waarde benut zonder je eigen kwetsbaarheid te vergroten.

Van data naar effect

De afhankelijkheid van data neemt snel toe. In multi-sensor omgevingen ontstaat een betrouwbaar beeld pas wanneer informatie uit verschillende bronnen wordt gecombineerd. Toch dwingt de praktijk tot suboptimale keuzes: of je deelt data en accepteert risico’s, of je beschermt je data en levert in op effectiviteit.

Nieuwe cryptografische technieken doorbreken dit patroon. Ze maken het mogelijk om gezamenlijk analyses uit te voeren op gevoelige data zonder die data daadwerkelijk te delen. Data blijft bij de bron, terwijl de uitkomst beschikbaar komt voor de samenwerking. Daarmee verschuift het denken: niet wie toegang krijgt tot data, maar hoe je de waarde ervan benut zonder extra kwetsbaarheid.

Voor coalities is dat essentieel. Partners hebben verschillende belangen en vertrouwensniveaus en willen niet altijd volledige transparantie bieden. Juist dan helpt het als samenwerking mogelijk wordt met minimale blootstelling. Je hoeft elkaar niet volledig te toegang te geven, maar kunt vertrouwen op de zekerheid van de berekening zelf.

Operationele toepassingen

De impact hiervan is direct zichtbaar in de praktijk. Door sensordata te combineren ontstaat een nauwkeuriger dreigingsbeeld zonder dat individuele capaciteiten worden prijsgegeven. Je profiteert van elkaars waarnemingen, zonder te onthullen hoe goed je zelf kunt zien of volgen.

Tijdens missies geldt hetzelfde principe. Het bepalen van veilige routes vraagt inzicht in dreigingen, beperkingen en bewegingen van verschillende eenheden. Niet iedere partij kan of wil daarbij volledige openheid geven. Met nieuwe cryptografische methoden kan toch gezamenlijk worden berekend wat de beste route is, zonder alle onderliggende gegevens te delen.

Ook in het inlichtingen- en veiligheidsdomein biedt dit nieuwe mogelijkheden. Denk aan het zoeken in civiele databronnen zonder prijs te geven waar precies naar wordt gezocht. Of aan het gezamenlijk vaststellen of verschillende partijen informatie hebben over dezelfde persoon, locatie of dreiging. In veel gevallen is het namelijk voldoende om te weten dát er overlap is, zonder de volledige datasets uit te wisselen.

Technieken zoals secure set intersection maken dat mogelijk. Het principe is eenvoudig: vaststellen of informatie overlapt, zonder die informatie bloot te geven. In operationele context biedt dat precies genoeg gedeeld inzicht om te kunnen handelen, zonder onnodige risico’s.

Vertrouwen en de volgende stap

Een volgende stap is dat ook de uitkomsten van analyses verifieerbaar worden. Met behulp van cryptografisch bewijs kan worden aangetoond dat een berekening correct is uitgevoerd, zonder toegang te geven tot de onderliggende data. Dat wordt steeds belangrijker in een omgeving waarin besluitvorming afhankelijk is van externe data, AI-modellen en cloudinfrastructuren.

Tegelijkertijd vraagt dit meer dan technologie alleen. De toepassing raakt aan processen, samenwerking en vertrouwen. Wie gewend is te denken in termen van wel of niet delen, moet leren denken in termen van gecontroleerd benutten. Dat vraagt aanpassing, niet alleen van systemen, maar ook van werkwijzen en governance.

Voor Defensie betekent dit een volgende stap in informatiegestuurd optreden. Investeren in datadeling alleen is niet langer voldoende. De echte meerwaarde zit in het veilig kunnen ontsluiten, combineren en verifiëren van data zonder de controle erover te verliezen.

Wie daarin slaagt, vergroot zijn informatiepositie zonder zijn kwetsbaarheid te vergroten. En daarmee direct zijn operationele slagkracht.