Afstudeerstage | AI-gedreven capaciteitsmanagement in 6G radiotoegangsnetwerken

De ontwikkeling van 6G technologie wordt gedreven door de noodzaak om (i) innovatieve en veeleisende applicaties zoals immersieve XR (extended reality), industriële robots, autonome mobiliteit en ultra-hoge-kwaliteit video-streaming mogelijk te maken; en (ii) om de immer toenemende verkeersvraag effectief en efficiënt te kunnen afhandelen. Voor mobiele netwerkbeheerders is het cruciaal om de spatio-temporele verkeersevolutie te monitoren/voorspellen en om tijdig passende acties te nemen in de vorm van uitbreiding/aanpassing van het radiotoegangsnetwerk om te verzekeren dat het aangeboden verkeer ten allen tijde kan worden afgehandeld met adequate dienstkwaliteit. Deze taak wordt ‘capaciteitsmanagement’ genoemd. Mogelijke acties zijn bijvoorbeeld de plaatsing van additionele basisstations, de vervanging van antennes, gebruik van een verhoogde sectorisatie-graad of de reallocatie van spectrum.

Doel van dit afstudeerproject is de ontwikkeling van een AI-gedreven oplossing voor capaciteitsmanagement van het 6G radiotoegangsnetwerk. Onderdelen van de beoogde oplossing zijn het voorstellen van de verkeersvraag en de gebruikers-specifieke dienstkwaliteit, identificeren waar en wanneer kwaliteits-/capaciteitsproblemen verwacht worden en het analyseren van mogelijke acties (netwerkuitbreidingen/-modernisaties) teneinde genoemde problemen te voorkomen. De beoogde oplossing zal gebruik maken van een zogenaamde ‘network digital twin’ (NDT), i.e. een replica van het fysieke radiotoegangsnetwerk, dat zal helpen zowel bij het voorspellen van kwaliteits-/capaciteitsproblemen en het evalueren van mogelijke acties. De oplossing zelf wordt gezien als een (op LLM gebaseerde) AI-agent, die in dienst gesteld kan worden om verkeers-/kwaliteits-/capaciteitsvoorspellingen te doen, mogelijke netwerkuitbreidingen/-modernisaties voor te stellen, de NDT te gebruiken (samenstellen/configureren/runnen) en de resultaten van de NDT-evaluaties te interpreteren. In dit project zullen we ons waarschijnlijk beperken tot het beschouwen van slechts één type actie.

Jouw rol in dit project omvat een aantal taken:

• Een goed begrip opbouwen van 6G radiotoegangsnetwerktechnologie en van de belangrijkste aspecten van netwerk-uitrol en -configuratie die van invloed zijn op dekking, capaciteit en kwaliteit, waaronder de uitrol van macro- en zogeheten ‘small cells’, de mate van cel-sectorisatie, het gebruik van verschillende typen antennes en de (her)toewijzing van spectrum.
• Jezelf vertrouwd maken met een beschikbaar gestelde ‘network digital twin’ van een 6G radiotoegangsnetwerk en deze waar nodig verder verbeteren ter ondersteuning van het gebruik ervan in de beoogde AI-gebaseerde oplossing voor capaciteitsmanagement.
• De mogelijkheden en uitdagingen onderzoeken van het ontwikkelen en benutten van een (op een LLM gebaseerde) AI-agent die de kern vormt van de AI-gebaseerde oplossing voor capaciteitsmanagement.
• Een prototype ontwikkelen van de AI-gedreven oplossing voor capaciteitsmanagement, mede bedoeld voor demonstratiedoeleinden. Dit prototype moet verkeersvoorspellingen, het anticiperen op kwaliteits-/capaciteitsproblemen, de m.b.v. de NDT geëvalueerde kandidaat-acties en de uiteindelijke aanbeveling aan de netwerkbeheerder demonstreren. Opmerking: de beoogde en haalbare demonstratiemogelijkheden van de ontwikkelde oplossing dienen nog nader te worden besproken, ook met de projectpartners.
• Tijdens dit afstudeerproject werk je nauw samen met je TNO-begeleiders. Omdat het project bovendien is opgezet binnen het omvangrijke, nationaal gefinancierde onderzoeksprogramma ‘Future Network Services’, zal de samenwerking ook regelmatige interactie met experts van Keysight Technologies en KPN omvatten.

Wij zijn op zoek naar een afstudeerder die een masteropleiding volgt, bij voorkeur in de richting Elektrotechniek, Informatica of Kunstmatige Intelligentie. Van kandidaten die op dit project solliciteren, verwachten we affiniteit met/interesse in mobiele netwerken, agentische AI en softwareontwikkeling in Python. Vermeld in je sollicitatie je kennis/expertise met betrekking tot deze drie gebieden.

Je moet onder begeleiding zelfstandig onderzoek kunnen uitvoeren en in een flexibele en diverse omgeving effectief kunnen samenwerken met zowel je begeleiders als de bovengenoemde externe partners. Daarnaast ben je nieuwsgierig en leergierig, heb je een proactieve houding te hebben en beheers je het Engels zowel mondeling als schriftelijk vloeiend.

De duur van het project is negen maanden.

Een stage bij TNO betekent werken in een omgeving waar inhoud en impact centraal staan. Je komt terecht in een kennisorganisatie waar onderzoek en praktijk samenkomen en waar experts samenwerken aan oplossingen voor actuele maatschappelijke en technologische vraagstukken.

Je stage is een periode om te ontdekken wat bij jou past, waar je goed in bent en wat je nog wilt leren. Je maakt deel uit van een professionele werkomgeving, leert hoe het er in de praktijk aan toegaat en krijgt de ruimte om ervaring op te doen die verder reikt dan alleen deze stage. Voor veel studenten is een stage dan ook een eerste stap om te ontdekken of TNO past als mogelijke volgende stap na de studie.

Verder bieden we je:

• Een professionele en innovatieve stageomgeving waarin je actief bijdraagt aan maatschappelijke en technologische vraagstukken, samen met toonaangevende experts in jouw vakgebied.
• Betrokken en persoonlijke begeleiding, met aandacht voor jouw leerdoelen, ontwikkeling en studieopdracht.
• Ruimte om jezelf te ontplooien: je doet relevante werkervaring op, ontwikkelt zowel je vakinhoudelijke als professionele vaardigheden en bouwt een waardevol netwerk op.
• Gebruik van een laptop en de faciliteiten die je nodig hebt om je werk goed te kunnen uitvoeren.
• Een passende stagevergoeding van € 615,- per maand bij een fulltime stage, voor wo-, hbo- en mbo‑studenten.
• Tot acht uur verlof per stagemaand bij een fulltime stage, zodat je je stage goed kunt combineren met je studie en privéleven.
• Een tegemoetkoming in je reiskosten als je geen recht hebt op een studentenreisproduct.
• Een gratis lidmaatschap van Jong TNO: het netwerk voor jonge collega’s, waar je andere TNO’ers ontmoet en kunt deelnemen aan sportactiviteiten, inhoudelijke en persoonlijke ontwikkelactiviteiten en sociale evenementen, zoals de jaarlijkse skireis.

Onze mensen vormen het hart van TNO. Hun nieuwsgierigheid, expertise en proactiviteit maken het mogelijk om impactvolle onderzoeken en innovaties te creëren voor duurzaam welzijn en welvaart van de samenleving. Daarom investeren wij in een inspirerende en inclusieve werkomgeving waarin collega’s kunnen excelleren, autonomie hebben en kunnen groeien.

Jouw talent en ambitie krijgen bij TNO alle ruimte. Je werkt samen met experts (zowel binnen als buiten TNO), je hebt toegang tot geavanceerde technologie en de vrijheid om te onderzoeken, te experimenteren en te vernieuwen. Onze kracht ligt in onafhankelijkheid, betrouwbaarheid en samenwerking. Door samen te werken met bedrijven en overheden en door verschillende perspectieven te verbinden, versterken we onze innovatiekracht. En we creëren verantwoord en betekenisvol resultaat. We vinden elkaar in verwondering en vindingrijkheid, en we zijn gedreven om grenzen te verleggen.

Bij TNO geloven we dat dit onze tijd is om de samenleving, de overheid en het bedrijfsleven sneller vooruit te helpen. Samen met gedreven collega’s zet je kennis om in concrete innovaties of ondernemingen die écht verschil maken. Door de kracht van wetenschap en ondernemerschap te bundelen. Druk jouw stempel op ónze tijd.

Na je aanmelding ontvang je een bevestiging per e-mail.

TNO draagt zorg voor een passende stageovereenkomst. Mocht je vragen hebben over de inhoud van de stage of de procedure, dan kun je terecht bij de onderstaande contactpersoon.

Wanneer je bij ons start met een stage, vragen wij je ook om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) aan te leveren.

Belangrijk om te weten voordat je solliciteert:

• Voor de start van de stage moet een stageovereenkomst worden getekend. Voor studenten van een Nederlandse hogeschool of universiteit maakt TNO gebruik van het UNL-template, aangevuld met enkele TNO‑specifieke afspraken. Voor studenten van buitenlandse onderwijsinstellingen en MBO‑opleidingen geldt de TNO‑stageovereenkomst. TNO tekent geen andere stageovereenkomsten.
• Voor de start van de stage zal de onderwijsinstelling schriftelijk moeten bevestigen dat:
  1. jij gedurende de stage bent ingeschreven bij de onderwijsinstelling, en;
  2. de stage plaatsvindt in het kader van de opleiding.

Deze bevestiging vindt plaats via ondertekening van het UNL‑template of formulieren die door TNO worden verstrekt.

• Stagiairs bij TNO moeten bij de start van de stage beschikken over een Nederlands woonadres. Het uitvoeren van stage-activiteiten vanuit het buitenland is niet mogelijk.
• Ben je een internationale student? Houd er dan rekening mee dat je vóór de start van de stage een BSN (Burgerservicenummer) nodig hebt. Het aanvragen hiervan kan enkele weken duren, dus zorg dat je hier op tijd mee begint.